Antoni Zięba (pedagog): Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 290 bajtów ,  5 miesięcy temu
1. część zmian po uwagach Zbigniewa Lipeckiego
m (Dodano kategorię "Polscy pedagodzy" za pomocą HotCat)
(1. część zmian po uwagach Zbigniewa Lipeckiego)
[[File:Tablica Antoniego Zięby przy Jedności Narodowej 117.jpg|thumb|Tablica upamiętniająca Antoniego Ziębę na pierwszym budynku III liceum (przy ulicy [[Ulica Jedności Narodowej we Wrocławiu|Jedności Narodowej]] 117)]]
Urodził się w 12 maja 1894 roku w Gołonogu (obecnie dzielnica Dąbrowy Górniczej), gdzie ukończył [[szkoła powszechna|szkołę powszechną]].
W wieku 17 lat rozpoczął naukę w trzyletnim seminarium nauczycielskim w Jędrzejowie{{odn|Zięba|1996|s=18–19}}.
W wieku 17 lat dostał się do trzyletniego Seminarium Nauczycielskiego w Jędrzejowie. Po jego ukończeniu, mimo poważnemu narażeniu się Rosjaninowi zarządzającemu szkołą w randze dyrektora, działał w podziemnej organizacji wojskowej. W roku 1919 podjął pracę w [[preparanda|preparandzie nauczycielskiej]] w Dąbrowie Górniczej. Niedługo potem wziął udział w kampanii 1920 roku w [[Wojna polsko-bolszewicka|wojnie z bolszewikami]]. W 1921 wziął ślub z Marylą Ruskówną, z którą pracował w preparandzie. W 1924 ukończył studia z polonistyki w Państwowym Instytucie Nauczycielskim w Warszawie i podjął się zorganizowania od podstaw Seminarium Nauczycielskiego Męskiego im. Romualda Traugutta w Dąbrowie Górniczej. W roku 1931 podjął, a dwa lata później ukończył, studia psychologiczno-pedagogiczne w Genewskim Instytucie Pedagogicznym J.J. Rousseau. Po likwidacji seminarium nauczycielskiego w 1936 roku został mianowany wizytatorem wydziału szkolnictwa powszechnego w Kuratorium Okręgu Szkolnego w Brześciu{{odn|Starościak|2000}}. Funkcję tę pełnił do wybuchu [[II wojna światowa|II wojny światowej]], kiedy został zmobilizowany do dowodzenia transportem amunicji na front. Po wykonaniu zadania został wzięty do niewoli przez żołnierzy [[Armia Czerwona|Armii Czerwonej]], z której udało mu się uciec. Wrócił wtedy do [[Brześć|Brześcia]] i z rodziną przeniósł się do [[Warszawa|Warszawy]].
Za zorganizowanie w seminarium demonstracji patriotycznej został z niego relegowany, dopuszczono go jednak do egzaminu końcowego.
Tam w porozumieniu z [[Delegatura Rządu na Kraj|Delegaturą Rządu Emigracyjnego na Kraj]] organizował tajne nauczanie. Jako członek [[Armia Krajowa|Armii Krajowej]] brał udział w [[powstanie warszawskie|powstaniu warszawskim]]. Rok po wojnie przeniósł się do [[Wrocław]]ia, gdzie, znów od podstaw, zorganizował [[Liceum Ogólnokształcące nr III im. Adama Mickiewicza we Wrocławiu|III Liceum Ogólnokształcące]] (pierwotnie znane jako III Gimnazjum).
Po ukończeniu seminarium, w czasie [[I wojna światowa|I wojny światowej]] pracował jako nauczyciel.
Działał też w tajnej [[Polska Organizacja Wojskowa|Polskiej Organizacji Wojskowej]]{{odn|Zięba|1996|s=85}}, za co otrzymał [[Krzyż Niepodległości]]{{odn|Zięba|1996|s=201}}.
W roku 1919 podjął pracę w [[preparanda|preparandzie nauczycielskiej]] w Dąbrowie Górniczej.
Niedługo potem uczestniczył w [[Wojna polsko-bolszewicka|wojnie polsko-bolszewickiej]].
W roku 1921 ożenił się z Marią Ruskówną, nauczycielką biologii, z którą pracował w preparandzie.
W roku 1924 ukończył polonistyczne w Państwowym Instytucie Nauczycielskim w Warszawie i podjął się zorganizowania od podstaw Seminarium Nauczycielskiego Męskiego im. Romualda Traugutta w Dąbrowie Górniczej. W roku 1931 podjął, a dwa lata później ukończył, studia psychologiczno-pedagogiczne w Genewskim Instytucie Pedagogicznym J.J. Rousseau.
W roku 1935 został mianowany wizytatorem wydziału szkolnictwa powszechnego w Kuratorium Okręgu Szkolnego Brzeskiego{{odn|Zięba|1996|s=215}}{{odn|Starościak|2000}}.
Funkcję tę pełnił do wybuchu [[II wojna światowa|II wojny światowej]], kiedy został zmobilizowany{{odn|Zięba|1996|s=237}}.
Po kampanii wrześniowej wrócił do [[Brześć|Brześcia]], a następnie, pod koniec roku 1939, przeniósł się z rodziną do [[Warszawa|Warszawy]].
W czasie wojny pracował jako nauczyciel w szkole powszechnej i organizował tajne nauczanie.
Jako członek [[Armia Krajowa|Armii Krajowej]] brał udział w [[powstanie warszawskie|powstaniu warszawskim]].
Rok po wojnie przeniósł się z rodziną do [[Wrocław]]ia, gdzie, znów od podstaw, zorganizował [[Liceum Ogólnokształcące nr III im. Adama Mickiewicza we Wrocławiu|III Państwowe Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcące]] (jego nazwa została później skrócona).
 
{{Cytat |treść = Drugim priorytetem było znalezienie zatrudnienia. We Wrocławiu brakowało wszystkiego, ale – na szczęście – nie pracy. Antoni Zięba (1894–1986) należał do tych, którym zrujnowane miasto ofiarowało niepowtarzalną szansę. Ten dyplomowany nauczyciel z Górnego Śląska i weteran wojny polsko-bolszewickiej oraz kampanii wrześniowej zdołał uciec z sowieckiej niewoli, ale podczas powstania warszawskiego został złapany przez Niemców i trafił do obozu. W lipcu 1946 roku, ponieważ nie miał gdzie mieszkać, pojechał z żoną i trójką dzieci do Wrocławia. W dniu przyjazdu spotkał na placu Grunwaldzkim dawnego kolegę z Wilna, również nauczyciela:
— Bagatela!… — myślę sobie.|autor=Antoni Zięba|źródło=Pamiętnik pedagoga{{odn|Zięba|1988|s=15–16}}}}
„Ale – wspomniał – nie był to czas na jęki i załamywanie rąk. Trzeba było zakasać rękawy”.|autor=[[Norman Davies]] i [[Roger Moorhouse]]|źródło=[[Mikrokosmos. Portret miasta środkowoeuropejskiego]]<ref>{{Cytuj książkę | autor = [[Norman Davies]] | autor2 = [[Roger Moorhouse]] | tytuł = [[Mikrokosmos. Portret miasta środkowoeuropejskiego]] | wydawca = [[Społeczny Instytut Wydawniczy „Znak”|Znak]] | miejsce = Kraków | data = 2003 | strony = 468 | isbn = 978-83-240-1781-2}}</ref>}}
Od roku 1947 był członkiem [[Stronnictwo Demokratyczne|Stronnictwa Demokratycznego]]{{odn|Zięba|1996|s=555}}.
W roku 1965 decyzją Wydziału Oświaty Dzielnicowej Rady Narodowej Wrocław-Śródmieście, wbrew woli dyrektora Zięby, który nie był członkiem [[Polska Zjednoczona Partia Robotnicza|PZPR]], liceum zostało przeniesione z pierwotnego budynku przy ulicy [[Ulica Jedności Narodowej we Wrocławiu|Jedności Narodowej]] 117 na ulicę Składową 5. W związku z tym, na rok przed dwudziestoleciem szkoły, odszedł na emeryturę i przeniósł się z żoną do [[Okradzionów|Okradzionowa]] (dzielnica Dąbrowy Górniczej). W 1971 brał udział w obchodach dwudziestopięciolecia szkoły we Wrocławiu. Zmarł 2 października 1986 roku. Spoczywa na cmentarzu w Okradzionowie{{odn|Drozdowski|1996|s=20–22}}.
W roku 1965 decyzją Wydziału Oświaty Dzielnicowej Rady Narodowej Wrocław-Śródmieście, wbrew woli dyrektora Zięby, liceum zostało przeniesione z [[Ulica Jedności Narodowej we Wrocławiu|ulicy Jedności Narodowej]] 117 na ulicę Składową 5.
Z tego powodu, na rok przed dwudziestoleciem szkoły, odszedł na emeryturę, a potem przeniósł się z żoną do [[Okradzionów|Okradzionowa]] (dzielnica Dąbrowy Górniczej).
W roku 1971 wziął udział w obchodach dwudziestopięciolecia szkoły we Wrocławiu.
Zmarł 2 października 1986. Spoczywa na cmentarzu w Okradzionowie{{odn|Drozdowski|1996|s=20–22}}.
 
== Rodzina i życie prywatne ==
Małżeństwo Ziębów miało troje dzieci: córkę Zofię i synów Jana i Dionizego.
Z żoną Marylą, której zadedykował ''Pamiętnik pedagogiczny'' jako Marii{{odn|Zięba|1996}}, miał trójkę dzieci. Był głęboko wierzącym [[katolicyzm|katolikiem]]{{odn|Drozdowski|1996|s=19}} oraz miłośnikiem [[narciarstwo|narciarstwa]]{{odn|Drozdowski|1996|s=24–25}}.
Antoni Zięba był głęboko wierzącym [[katolicyzm|katolikiem]]{{odn|Drozdowski|1996|s=19}}.
Uprawiał turystykę pieszą i [[narciarstwo]]{{odn|Drozdowski|1996|s=24–25}}.
 
== Publikacje ==
Ukazały się następujące wydania zapisków z pamiętnikawspomnień Antoniego Zięby:
* ''Pamiętnik pedagoga'', [[Zakład Narodowy im. Ossolińskich|Ossolineum]], Wrocław 1988 (134 strony){{odn|Zięba|1988}}
* ''Pamiętnik pedagogiczny. Wspomnienia i refleksje'', Wrocławska Drukarnia Naukowa, Wrocław 1996 (591 stron){{odn|Zięba|1996}}
 
''Pamiętnik pedagogiczny'', dedykowany żonie Marii, został wydany dopiero w roku jubileuszu pięćdziesięciolecia III Liceum,.
Jego ostatni rozdział „W III Liceum Ogólnokształcącym we Wrocławiu” ukazał się wcześniej, w skróconej wersji, jako ''Pamiętnik pedagoga''.
a ''Pamiętnik pedagoga'' jest jego fragmentem dotyczącym czasu od powstania liceum.
 
== Przypisy ==
374

edycje