Sztucer: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięty 1 bajt ,  4 miesiące temu
drobne redakcyjne
(Anulowanie wersji 63998868 autorstwa Super Staaltje 227 (dyskusja) bez znaczenia)
Znacznik: Anulowanie edycji
(drobne redakcyjne)
[[Plik: Lorenz DornStutzen M1854.jpg|thumb|[[Broń odprzodowa|Odprzodowy]] sztucer wojskowy [[Karabin Lorenz M1854|Lorenz M1854]]]]
[[Plik:1870722 4882fa531748d.jpg|thumb|Sztucer myśliwski [[Karabin Mannlicher-Schönauer|Mannlicher-Schönauer]]]]
'''Sztucer''' ([[Język niemiecki|niem.]] ''stutzen'';, [[Język staropolski|staropol.]] ''sztuciec''{{r|Kwas}}) –
współcześnie: określenie [[karabin]]ów i [[Karabinek (broń)|karabinków]] [[Broń myśliwska|myśliwskich]] z [[Lufa gwintowana|gwintowanymi lufami]], używanych do [[Polowanie|polowania]] na grubą [[Zwierzęta łowne|zwierzynę]].; Dawniejdawniej: wojskowa [[broń strzelecka]] powstała poprzez skrócenie karabinu i wyposażenie go w gwintowaną lufę, używana głównie przez oddziały [[Jegrzy|jegrów]].
 
Nazwa „sztucer” wywodzi się od niemieckiego ''stutzen'', co w dosłownym tłumaczeniu oznacza „obcinać”. Nawiązuje to do skróconej („obciętej”) względem dłuższych karabinów lufy, która często nie wystawała za [[Łoże (broń strzelecka)|łoże broni]].
 
== Historia ==
[[Plik: Cacciatore e soldato di linea austriaci 1859.jpg|thumb|[[Armia Cesarstwa Austriackiego]]:<br>Jegier uzbrojony w sztucer (po lewej) obok żołnierza [[Piechota liniowa|piechoty liniowej]] uzbrojonego w karabin (po prawej)]]
Sztucery wyodrębniły się w XVIII w. jako uzbrojenie lekkiej piechoty specjalizującej się w prowadzeniu celnego ognia z dużych odległości ([[Strzelec wyborowy|strzelcy wyborowi]] – [[jegrzy]], w Polsce tzw. [[strzelcy celni]]), w odróżnieniu od [[Piechota liniowa|piechoty liniowej]] prowadzącej zmasowany ogień salwowy na krótszych dystansach. Standardowo piechotę liniową wyposażano w długie [[Broń gładkolufowa|gładkolufowe]] karabiny, zapewniające dużą (jak na tamte czasy) [[szybkostrzelność]], jednak niską celność i [[Donośność broni|donośność]]. Ze względu na specyfikę walki jegrzy potrzebowali natomiast broni znacznie celniejszej i o większym zasięgu. Rozwiązaniem okazały się karabiny wyposażone w lufy gwintowane (skrajnie zwiększające osiągi względem broni gładkolufowej). Jednak z powodu kłopotliwego ładowania (do gwintowanej lufy, pocisk należało wbijać za pomocą młotka i [[Stempel (broń)|stempla]]), broń skrócono, tak aby ułatwić strzelcowi czynność. Efektem tej koncepcji było powstanie sztucerów, a więc gwintowanych i skróconych karabinów.
 
Wraz z wynalezieniem [[Pocisk typu Minié|pocisków kompresyjnych]] w II2. poł. XIX w. ładowanie [[Broń odprzodowa|odprzodowej broni]] gwintowanej uległo znacznemu usprawnieniu, co umożliwiło masowe wyposażenie w karabiny gwintowane żołnierzy wszystkich formacji. Od tego momentu różnica pomiędzy sztucerami a karabinami piechoty zaczęła się stopniowo zacierać, a określenie sztucer nabrało bardziej cech formalnych niż praktycznych. Sztucerami zaczęto więc określać albo karabiny skrócone (mające zapewniać większą poręczność np. przy wykonywaniu [[Rozpoznanie (wojsko)|zadań zwiadowczych]]), bądź posiadające cechy [[Karabin wyborowy|karabinów wyborowych]]. Wraz z postępem technologicznym, uzbrojenie żołnierzy zaczęło ulegać coraz większemu ujednoliceniu, co wiązało się pod koniec XIX w. ze stopniowym zanikiem stosowania nazwy „sztucer” w ujęciu wojskowym.
 
Słowo sztucer przeniknęło jednak do nazewnictwa stosowanego w [[Łowiectwo|myślistwie]], gdzie do dziś stosuje się je powszechnie wobec gwintowanych karabinów przeznaczoncychprzeznaczonych do polowań na grubą zwierzynę (jako odróżnienie od gładkolufowych [[Strzelba|strzelb]]).
 
== Zobacz też ==
Anonimowy użytkownik