Powiat morąski: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 12 bajtów ,  7 miesięcy temu
m
podmiana przekierowań
[wersja przejrzana][wersja przejrzana]
m (Zmiana nazwy kategorii: Kategoria:Dawne powiaty → Kategoria:Dawne powiaty w Polsce (przy użyciu QRC))
m (podmiana przekierowań)
 
W latach 1918–1939 (1944) powiat morąski należał do rejencji królewieckiej. Jako jeden z nielicznych powiatów [[Prusy Wschodnie|Prus Wschodnich]] uniknął zniszczeń w czasie pierwszej wojny światowej (był jedynie punktem etapowym dla uciekinierów z terenów okupowanych lub objętych działaniami wojennymi). W 1925 r. powiat liczący 112 gmin (w tym 3 miasta: Morąg, [[Zalewo]], [[Miłakowo]]) zajmował obszar 1265 km², w tym 877 km² stanowiły użytki rolne. W 1910 roku w powiedzie odnotowano 51 396 mieszkańców, w 1925 – 53 892, a w 1939 56 255 osób<ref>''Morąg – z dziejów miasta i powiatu'', Pojezierze, Olsztyn 1973.</ref>.
 
W 1945 roku, po włączeniu części dawnych Prus Wschodnich do Polski, zachowano dawne granice powiatu morąskiego (sprzed 1944 r.). W czerwcu 1945 r. starosta morąski dokonał podziału powiatu na jedno miasto Morąg (zniesiono miasta [[Miłakowo]] i [[Zalewo]]) i 7 gmin wiejskich: [[Małdyty (gmina)|Małdyty]] (początkowo jako ''Niebytów''; siedziba mieściła się przejściowo w [[Zajezierze (województwo warmińsko-mazurskie)|Zajezierzu]] – wówczas jako ''Zajezierzyce''), [[Miłakowo (gmina)|Miłakowo]] (początkowo jako ''Lubieniów''), [[Morąg (gmina)|Morąg]], [[gmina Myślice (gmina)|Myślice]] (początkowo jako ''Miślewo''), [[gmina Słonecznik (gmina)|Słonecznik]] (początkowo jako ''Wesołowo''), [[Stary Dzierzgoń (gmina)|Stary Dzierzgoń]] (siedziba mieściła się przejściowo w [[Stare Miasto (województwo pomorskie)|Starym Mieście]]) i [[Zalewo (gmina)|Zalewo]]. Ponieważ obszar tych gmin przekraczał 10 tysięcy ha, władze powiatowe utworzyły 3 nowe gminy: [[gmina Hanuszewo|Janiki Wielkie]] (jako ''Hanuszewo''), [[gmina Boguchwały (gmina)|Boguchwały]] i [[gmina Bramka (gmina)|Bramka]] (początkowo jako ''Niebostrzeż''; siedziba mieściła się okresowo w [[Bogaczewo (powiat ostródzki)|Bogaczewie]]), natomiast siedzibę gminy Morąg przeniesiono do [[Królewo (województwo warmińsko-mazurskie)|Królewa]], tworząc [[gmina Królewo (gmina)|gminę Królewo]]). W 1947 roku siedzibę gminy Janiki Wielkie przeniesiono do [[Boreczno|Boreczna]], tworząc [[gmina Boreczno (gmina)|gminę Boreczno]]<ref>Pismo starosty morąskiego z 30X 1945 (Wojewódzkie Archiwum Państwowe w Olsztynie, Urząd Pełnomocnika Rządu RP na Okręg Mazurski w Olsztynie, 170, k. 56)</ref><ref>Pismo wojewody Robla z 4 maja 1946 roku (Wojewódzkie Archiwum Państwowe w Olsztynie, Urząd Pełnomocnika Rządu RP na Okręg Mazurski w Olsztynie, 199, k. 28)</ref><ref>F. Sokołowski, Materiały źródłowe do początków administracji polskiej na Warmii i Mazurach w 1945 roku, Rocznik Olsztyński, 1972, t. X, ss. 323–329;</ref>. Podział na 10 gmin i jedno miasto utrzymał się do 1954 r. Podział gmin na gromady ustabilizował się w 1948: w skład gmin wchodziło 108 gromad. W 1950 liczba gromad wzrosła do 116.
 
Zgodnie z ustawa z dnia 25 września 1954 r. (o reformie podziału administracyjnego), Wojewódzka Rada Narodowa w Olsztynie podzieliła powiat morąski na 30 gromad: [[Bogaczewo (powiat ostródzki)|Bogaczewo]], [[Boguchwały]], Barty, Boreczno, Bramka, Brzydowo, Dobrocin, Dobrzyki, Janiki Wielkie, Jerzwałd, Jurki, Królewo, Książnik, Morąg, Liksajny, Lubochowo, Małdyty, [[Miłakowo]], [[Myślice]], Przezmark, Słonecznik, [[Stary Dzierzgoń]], Stare Miasto, [[Strużyna (województwo warmińsko-mazurskie)|Strużyna]], [[Szynowo]], [[Warkałki]], Włodowo, Wielki Dwór, [[Zalewo]], [[Żabi Róg]].
256 256

edycji