Hetman wielki litewski: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 4 bajty ,  5 miesięcy temu
brak opisu edycji
[wersja przejrzana][wersja przejrzana]
(Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.8)
Nie podano opisu zmian
 
'''Hetman wielki litewski''' – dowódca [[wojsko zaciężne|wojsk zaciężnych]], potem [[komput]]owych [[Wielkie Księstwo Litewskie|Wielkiego Księstwa Litewskiego]], czyli [[Armia Wielkiego Księstwa Litewskiego|armii litewskiej]]. Z urzędu [[ministrowie w Rzeczypospolitej Obojga Narodów|minister Wielkiego Księstwa Litewskiego]]. Jeden z dwóch od czasów [[unia polsko-litewska|unii Polski z Litwą]] najwyższych zwierzchników [[Siły zbrojne|wojskowych]] na ziemiach [[Rzeczpospolita Obojga Narodów|Rzeczypospolitej Obojga Narodów]] – drugim był [[hetman wielki koronny]], który był dowódcą wojsk zaciężnych, potem komputowych [[Korona Królestwa Polskiego|Korony Królestwa Polskiego]], czyli [[armia koronna|armii polskiej]].
 
Rzeczpospolita składała się z dwóch równoprawnych państw: [[Korona Królestwa Polskiego|Korony Polskiej]] i [[Wielkie Księstwo Litewskie|Wielkiego Księstwa Litewskiego]]. Te dwa równoprawne państwa miały własne, oddzielne armie, utrzymywane z oddzielnych podatków, budżetów i Skarbówskarbów Publicznychpublicznych (czyliskarbów Skarbów Państwapaństwa).
 
Nie można zatem podawać, jak to się niekiedy czyni, że hetman wielki litewski był jednym z dwóch najwyższych zwierzchników wojskowych „na ziemiach polskich”., Bowiembowiem na ziemiach polskich, tzn. w Koronie, uprawnienia dowódcze w czasie pokoju miał hetman wielki koronny, który nie miał zaś żadnej jurysdykcji nad armią litewską, czyli w [[Wielkie Księstwo Litewskie|Wielkim Księstwie]], bogdyż to nie były już ziemie polskie, tzn. koronne, choć tworzyły wspólną Rzeczpospolitą.
 
Odpowiednio: na ziemiach Wielkiego Księstwa uprawnienia dowódcze w czasie pokoju miał hetman wielki litewski, któremu w żaden sposób nie podlegała armia koronna (polska), bo Korona Królestwa Polskiego to nie były już ziemie litewskie (Wielkiego Księstwa)<ref>Zakazane było również przechodzenie wojsk koronnych na ziemie Wielkiego Księstwa i na odwrót ([[Jūratė Kiaupienė]], [http://www.iesw.lublin.pl/projekty/pliki/IESW-121-02-04pl.pdf ''Wielkie Księstwo Litewskie w składzie Rzeczypospolitej''] s. 3). Mówiło o tym ''Obostrzenie prawa na żołnierza w ciągnieniu Wielkiego Księstwa Litewskiego'' z 1628 [[Volumina Legum]] t. 3, s. 280, ''Disciplina mllitaris'' z 1635 (s. 408) i kilka kolejnych ustaw, wyjątkiem było działanie wymagane rozkazem (''О nie przechodzeniu żołnierza'' z 1655, t. 4, s. 238).</ref>. Natomiast w czasie wojen często na mocy decyzji króla jako Wodza Naczelnego Obojga Narodów (król polski i jednocześnie wielki książę litewski był jedyną osobą w Rzeczypospolitej mającą z urzędu jurysdykcję nad obydwiema armiami zarówno w czasie pokoju, jak i wojny) podległość armii (co było rzadkie) lub poszczególnych jednostek wojskowych (co następowało często) poszczególnym hetmanom była zmieniana w zależności od sytuacji wojennej.
Anonimowy użytkownik