Obojczyk (zbroja): Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 1528 bajtów ,  3 miesiące temu
przepisanie + źródła
m (drobne merytoryczne)
(przepisanie + źródła)
'''Obojczyk ''' – element [[Zbroja płytowa|zbroi płytowej]] chroniący górną części ramion, szyi oraz piersi<ref name="Warszawa">{{Cytuj książkę | nazwisko = Swaryczewski | imię = Andrzej | tytuł = Płatnerze krakowscy | wydawca = Państwowe Wydawnictwo Naukowe | miejsce = Warszawa | data = 1987 | strony = 61-62 | isbn = 83-01-07271-7}}</ref>.
 
== Historia ==
Obojczyk przybierał różne formy – od pojedynczej płyty po [[Folgi|folgowe]] konstrukcje z zawiasami. Początkowo był częścią [[hełm]]u – "wielkiego [[basinet]]u" oraz [[armet]]a. Używany również jako samodzielna część [[Zbroja|zbroi]] od połowy XV wieku, najczęściej jako uzupełnienie [[Salada|salady]], [[Łebka|łebki]] lub [[kapalin]]u w formie podbródka osłaniającego również dolną część twarzy. W miarę zaniku zbroi przekształcił się w [[ryngraf]].
Obojczyk pojawił się ok. XV w. i stosowany był pierwotnie w [[Zbroja pełna|pełnej]] [[Zbroja płytowa|zbroi płytowej]], a następnie w [[Półzbroja|półzbroi]], jako osłona szczeliny powstającej między [[kirys]]em a [[hełm]]em. Od XVII w. zaczęto nosić go jako samodzielną osłonę na skórzanym [[Kolet|kolecie]], co wiązało się z powiększeniem jego rozmiarów. Ostatecznie uległ degradacji przekształcając się w [[ryngraf]] (rodzaj ozdobnego naszyjnika)<ref>{{Cytuj |autor = Eduard Wagner, Zoroslava Drobná, Jan Durdík |tytuł = Medieval Costume, Armour and Weapons |data = 2014-05-05 |data dostępu = 2022-05-10 |isbn = 978-0-486-32025-0 |wydawca = Courier Corporation |url = https://books.google.pl/books?id=uACVAwAAQBAJ&pg=PA41&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false | s = 41 |język = en}}</ref><ref name="Kwaśniewicz">{{Cytuj |autor = Włodzimierz Kwaśniewicz |tytuł = Leksykon dawnego uzbrojenia ochronnego |data = 2005 |isbn = 83-11-10063-2 |miejsce = Warszawa |wydawca = Bellona |s = 86}}</ref>.
 
Obojczyk był popularnie stosowany również w średniowiecznej Polsce. Od XVII w. stał się elementem zbroi [[Husaria|husarskiej]] oraz używano go jako samodzielną osłonę w formacjach [[Lekka jazda|lekkiej jazdy]]<ref name="Kwaśniewicz" />.
 
== Budowa ==
Obojczyk przybierał zróżnicowane formy, najczęściej występując w postaci dwóch metalowych płyt spinanych na ramionach. W rozbudowanej wersji wyposażony w wysoki podbródek stanowił uzupełnienie niektórych typów hełmów otwartych osłaniając dolną część twarzy (np. w przypadku [[Salada|salady]] czy [[kapalin]]u). Natomiast w niektórych typach hełmów zamkniętych, funkcję obojczyka pełniła przedłużona w dół część [[Dzwon (część hełmu)|dzwonu]] hełmu<ref name="Kwaśniewicz" /><ref>{{Cytuj |autor = Ewart Oakeshott |tytuł = European Weapons and Armour: From the Renaissance to the Industrial Revolution |data = 2012 |data dostępu = 2022-05-10 |isbn = 978-1-84383-720-6 |wydawca = Boydell Press |url = https://books.google.pl/books?id=NkD86JPgCS4C&pg=PA111&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false | s = 111-113, 121-122, 214-217 |język = en}}</ref>.
 
W Polsce był używany w klasycznej formie u schyłku średniowiecza. W wieku XVII był uzbrojeniem ochronnym lekkiej jazdy, w XVII i XVIII częścią zbroi husarskiej.
== Przypisy ==
{{Przypisy}}