Choroby roślin: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 1014 bajtów ,  2 miesiące temu
drobne merytoryczne, uźródłowienie
[wersja przejrzana][wersja przejrzana]
(wstawienie {{Kontrola autorytatywna}})
(drobne merytoryczne, uźródłowienie)
[[Plik:Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary b7 336-0.jpg|thumb]]
'''Choroby roślin''' – ''wszelkie dłużej trwające naruszenie równowagi w czynnościach życiowych [[rośliny]] przez jakikolwiek czynnik chorobotwórczy''<ref (Gäumannname=fito 1959)/>.
 
Nauka o chorobach roślin to [[fitopatologia]].
== Czynniki chorobotwórcze ==
Wśród czynników chorobotwórczych można wyróżnić czynniki:
* '''nieinfekcyjne''' – choroba się nie rozprzestrzenia, dlatego nie ma nowych roślin z wyraźnymi objawami. Czynnik nieinfekcyjny diagnozuje się wykluczając w pierwszej kolejności czynniki infekcyjne. Do czynników nieinfekcyjnych należą: zbyt niska [[wilgotność powietrza]], niska i wysoka [[temperatura]], niedostatek światła, zanieczyszczenie środowiska, [[odczyn gleby]], wady genetyczne, [[środki ochrony roślin]], [[Kwaśny deszcz|kwaśne deszcze]] oraz [[wiatr]] i [[grad]]. Nieinfekcyjne choroby roślin wywołuje najczęściej brak lub nadmiar [[Żywienie mineralne roślin|składników pokarmowych]]<ref name=ncz />.
* '''infekcyjne''' – są to czynniki, które dokonują infekcji po fizycznym zetknięciu się z rośliną. Następnie rosną, rozwijają się i rozmnażają na niej lub w niej. Czynniki infekcyjne są nazywane [[patogen]]ami. Do czynników infekcyjnych należą:
** [[wirusy]] i [[wiroid]]y
** [[fitoplazmy]]
** [[rośliny pasożytnicze|pasożytnicze rośliny nasienne]]
** [[chromisty]]
** [[pierwotniaki]]<ref name=fito />.
Pod względem [[pasożytnictwo|pasożytnictwa]], patogeny można podzielić na:
* [[Pasożytnictwo|pasożyty obligatoryjne]] (bezwzględne, ścisłe) – rozwijają się i rozmnażają wyłącznie w żywych [[komórka]]ch roślin np. wiroidy czy grzyby z [[rząd (biologia)|rzędu]] ''Erysiphales''
* [[Pasożytnictwo|pasożyty fakultatywne]] (względne, fakultatywne) – różnią się tym od pasożytów bezwzględnych, że w pewnych okolicznościach mogą się rozwijać na martwej [[związki organiczne|substancji organicznej]] np. grzyby workowce (''Ascomycota'')
* [[pasożyty okolicznościowe]] (względne, fakultatywne) – są to tzw. patogeny słabości. Atakują roślinę, kiedy ta jest osłabiona lub uszkodzona<ref name=fito />.
 
== Objawy chorobowe ==
** [[Mozaika (botanika)|mozaiki]] (infekcyjne [[chloroza|chlorozy]]) – zahamowanie syntezy [[substancje barwiące|barwnika]] lub utrata [[Chlorofile|chlorofilu]] na części powierzchni liścia. Mozaiki mogą być ostre i łagodne.
** [[białaczka (fitopatologia)|białaczka]], żółtaczka i [[chloroza]] – zahamowanie syntezy chlorofilu. Brak niektórych składników pokarmowych (N, Mg, Fe).
** rozbicie barwy – rozkład antocyjanów np. pstrość [[tulipan]]a<ref name=fito />.
 
* [[Nekroza (obumarcie)|nekrozy]] – obumieranie komórek, grup komórek określonej tkanki lub całych tkanek, a nawet całych roślin. Ich szczególną odmianą są:
** [[zgnilizna|zgnilizny]] – zamieranie tkanek wywołane przez niektóre bakterie i grzyby
** [[zgorzel]]e – nekrozy prowadzące do zamierania całych organów.
* [[więdnięcie]],
* [[zniekształcenie (rośliny)|zniekształcenia]]: [[skarłowacenie]], [[dziwotwory]], kędzierzowatość i inne
* [[narośle]]
* [[oznaki etiologiczne]]
* rany, wydzieliny.
* obumieranie części rośliny lub całych roślin<ref name=fito />.
== Choroby roślin ==
=== Nieinfekcyjne choroby roślin ===
* [[zgorzel liści sercowych i sucha zgnilizna korzeni buraka]]
* [[sucha wierzchołkowa zgnilizna owoców pomidora]]
* [[uszkodzenia herbicydowe]]
* [[choroba nowin zbóż]]
* [[szara plamistość liści i łodyg owsa]]
* [[dzieciuchowatość bulw ziemniaka]]
* [[odmładzanie zbóż]]
* [[rdzawa plamistość miąższu bulw ziemniaka]]
* [[uszkodzenia mrozowe]]
* [[uszkodzenia roślin z powodu zbyt wysokich temperatur]]
* [[sucha zgnilizna wierzchołków owców pomidora i papryki]]
* [[gorzka plamistość podskórna jabłek]]
* [[Wyprzenie roślin|wyprzenie zbóż]]
* [[uszkodzenie roślin przez substancje toksyczne obce w powietrzu]]
 
=== InfekcyjneRodzaje chorobychorób roślin ===
* [[ChorobyNieinfekcyjne choroby roślin wywołane przez wiroidy]]
===* NieinfekcyjneInfekcyjne choroby roślin ===:
* [[Wirusowe choroby roślin]]. Wywołują je wirusy, które wnikają głównie do komórek skórki. Tylko niektóre wnikają głębiej np. do miękiszu, ale jest to spowodowane wprowadzeniem ich przez [[wektor (medycyna)|wektory]]. Wirusy nie mogą same się rozmnażać, dlatego też wykorzystują do tego celu metabolizm rośliny. Namnażanie wirusa polega na [[Wirusy|replikacji]], następnie na biosyntezie białka kapsydu i łączeniu obu tych elementów.
** [[Choroby roślin wywołane przez lęgniowcewiroidy]]
* [[Bakteriozy roślin]]: Choroby wywoływane przez [[bakterie]]. Objawami może być więdnięcie roślin, powstawanie na nich narośli, zgnilizny, plamistość oraz nekroza.
** [[Wirusowe choroby roślin]]. Wywołują je wirusy, które wnikają głównie do komórek skórki. Tylko niektóre wnikają głębiej np. do miękiszu, ale jest to spowodowane wprowadzeniem ich przez [[wektor (medycyna)|wektory]]. Wirusy nie mogą same się rozmnażać, dlatego też wykorzystują do tego celu metabolizm rośliny. Namnażanie wirusa polega na [[Wirusy|replikacji]], następnie na biosyntezie białka kapsydu i łączeniu obu tych elementów.
* [[Choroby roślin wywołane przez lęgniowce]]
** [[Bakteriozy roślin]]: Choroby wywoływane przez [[bakterie]]. Objawami może być więdnięcie roślin, powstawanie na nich narośli, zgnilizny, plamistość oraz nekroza.
* [[Grzybowe choroby roślin]]. Choroby wywołane przez grzyby
** [[Choroby roślin wywołane przez pierwotniakilęgniowce]]
** [[Grzybowe choroby roślin]]. Choroby wywołane przez grzyby
** [[Choroby roślin wywołane przez pierwotniaki]]<ref name=fito />.
 
== BibliografiaPrzypisy ==
<references responsive>
{{commonscat|Diseases and disorders of plants}}
*<ref name=fito>{{cytuj książkęCytuj | nazwisko r = | imię r = | rozdział =| inniredaktor = Selim Kryczyński,; Zbigniew Weber (red. nauk.) | tytuł = Fitopatologia t. IPodstawy i IIfitopatologii | wydawcawolumin = Państwowe1 Wydawnictwo Rolnicze i Leśne| miejsce = Poznań | rokwydawca = 2011PWRiL | stronydata = 2010 | isbn = 978-83-09-0107701-063-70}}</ref>
<ref name=ncz>{{Cytuj |autor = Grażyna Hołubowicz-Kliza |tytuł = Nieinfekcyjne czynniki chorobotwórcze |miejsce = Puławy |wydawca = Państwowy Instytut Wydawniczy |data = 2018 |isbn = 978-83-7562-289-8}}</ref>
* {{cytuj książkę |nazwisko = Borecki| imię = Zbigniew| tytuł = Nauka o chorobach roślin| wydawca = Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne| miejsce = | rok = 1987| strony = | isbn = 83-09-00983-6}}
</references>
* {{cytuj książkę| inni= Selim Kryczyński (red.) |tytuł= Choroby roślin w uprawach rolniczych|wydawca = Wydawnictwo SGGW | rok = 2010| strony = | isbn = 978-83-7583-248-8}}
* {{cytuj książkę |nazwisko = Węgorek| imię = Władysław| nazwisko2 = Studziński| imię2 = Andrzej| tytuł = Terminarz ochrony roślin rolniczych| wydawca = Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne| rok = 1977}}
 
== Linki zewnętrzne ==
* {{cytuj | url = http://www.agrofagi.com.pl/redir,agrofagi | tytuł = Internetowy System Sygnalizacji Agrofagów | data dostępu = 2018-03-16 | opublikowany = Państwowy Instytut Ochrony Roślin}}
 
{{Kontrola autorytatywna}}
167 406

edycji