Spokój – polski telewizyjny film obyczajowy z 1976 roku w reżyserii Krzysztofa Kieślowskiego, nakręcony według własnego scenariusza. Bohaterem filmu jest robotnik (Jerzy Stuhr), który po wyjściu z więzienia próbuje ustabilizować swoje życie. Za ukazanie strajku robotniczego, wobec którego główny bohater zachowuje obojętność, film otrzymał zakaz rozpowszechniania do 1980 roku.

Spokój
Gatunek

dramat obyczajowy

Rok produkcji

1976

Data premiery

19 września 1980

Kraj produkcji

Polska

Język

polski

Czas trwania

82 min

Reżyseria

Krzysztof Kieślowski

Scenariusz

Krzysztof Kieślowski

Główne role

Jerzy Stuhr
Jerzy Trela

Muzyka

Piotr Figiel

Zdjęcia

Jacek Petrycki

Montaż

Maria Szymańska

FabułaEdytuj

Głównym bohaterem Spokoju jest Antoni Gralak, robotnik, który wychodzi z więzienia i nie może liczyć na wsparcie rodziny ani dawnej narzeczonej. Antoni próbuje rozpocząć życie na nowo i zatrudnia się na budowie. Ustatkowuje się, wchodzi w związek małżeński z Bożeną, który owocuje również narodzinami dziecka. Stabilizację życiową, które go w pełni zadowala, komentuje następująco: „Robotę mam. Spać, jeść. Dobrze mam, co? Teraz popatrz: kobieta, dzieci, własny kąt, obiad zawsze w domu”. Niebawem jednak z placu budowy ginie cement i cegła. Kierownik zaczyna podejrzewać o rzekomy sabotaż Antoniego, prześladuje także innych robotników. Ci zaś, wywołując strajk, patrzą z podejrzliwością na Antoniego, którego oskarżają o schlebianie kierownikowi. Ostatecznie przeprowadzają na nim lincz, katując go na śmierć[1].

ObsadaEdytuj

 
Jerzy Stuhr, odtwórca głównej roli (2015)

ProdukcjaEdytuj

Wzorcem wyjściowym dla reżysera Krzysztofa Kieślowskiego była nowela Lecha Borskiego Krok za bramę. Reżyser z noweli przejął jedynie anegdotyczny wątek, resztę scenariusza dopisując samemu. Fabuła nie zdawała się Kieślowskiemu porywająca do momentu, kiedy znalazł on odpowiedniego aktora do głównej roli, Jerzego Stuhra. Stuhr, korzystając z kontaktów ze Starego Teatru w Krakowie, dopomógł Kieślowskiemu w obsadzie większości ról do filmu. Część ról otrzymali również mniej znani aktorzy z krakowskiego Teatru Kolejarza oraz naturszczycy. W filmie Spokój Kieślowski wykorzystał metodę pracy z aktorami, którą wprowadził jeszcze w Bliźnie. Kształt opracowywanej sceny reżyser ujawniał dopiero dzień przed zdjęciami. I tu bardzo Kieślowskiemu pomagał Stuhr, wymyślając dialogi na poczekaniu i odtwarzając je przed obsadą, aby ekipa filmowa była przygotowana do zdjęć[2].

Zdjęcia do Spokoju nakręcił Jacek Petrycki, który już przedtem współpracował z Kieślowskim, lecz dopiero debiutował jako operator przy filmie fabularnym[3].

Rekonstrukcja cyfrowaEdytuj

W 2017 roku Spokój przeszedł rekonstrukcję cyfrową obrazu i dźwięku. Ponieważ do przeprowadzenia rekonstrukcji użyto materiału światłoczułego na taśmie 16 mm, który był w złym stanie technicznym, do współpracy przy odnowieniu filmu zaproszono Jacka Petryckiego. Podczas rekonstrukcji pod okiem Petryckiego korzystano z negatywu filmu i dźwięku magnetycznego. Premiera zrekonstruowanego cyfrowo Spokoju odbyła się 21 września 2017 roku w Gdyńskim Centrum Filmowym[4].

OdbiórEdytuj

Niedługo po zakończeniu zdjęć Spokój okazał się filmem niecenzuralnym i otrzymał zakaz rozpowszechniania, ponieważ w międzyczasie wybuchły strajki robotników w Ursusie i Radomiu, po których wszelka sugestia o buncie robotniczym nie podobała się gierkowskiej władzy[3]. Dopiero na fali porozumień sierpniowych dopuszczono go do wyświetlania w kinach 19 września 1980 roku. Na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w 1981 roku film został uhonorowany Nagrodą Specjalną Jury, a pismo „Ekran” przyznało filmowi wyróżnienie Złoty Ekran[1]. Przyczyny uhonorowania Spokoju upatrywano właśnie w ukazaniu strajku robotniczego, gdyż film traktowano profetycznie jako zapowiedź triumfu „Solidarności[5]. Spokój był wyświetlany w telewizji w 1981 roku, lecz w wyniku wprowadzenia stanu wojennego ponownie zaprzestano jego rozpowszechniania[1][2].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Spokój w bazie filmpolski.pl
  2. a b Krzysztof Wierzbicki, „Spokój, Gruby, spokój...”, „Kino”, 44 (3), 2010, s. 44-47.
  3. a b Michał Dondzik, Krzysztof Kieślowski najpierw wiedział gdzie, a potem co, „Pleograf”, 30 grudnia 2021 [dostęp 2022-11-04] (pol.).
  4. Spokój Kieślowskiego po cyfrowej rekonstrukcji w TVP, Portal Medialny, 25 września 2017 [dostęp 2022-11-04].
  5. Dominic Leppla, Film and the Politics of Negative Community, „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej”, 30, 2021 [dostęp 2022-11-04] (ang.).

Linki zewnętrzneEdytuj