Otwórz menu główne
Skwer Ofiar Sprawy Elbląskiej
Skwer Ofiar Sprawy Elbląskiej – tablica pamiątkowa

Sprawa elbląska – potoczne określenie wydarzeń związanych z pożarem hali produkcyjnej nr 20 zakładów mechanicznych Zamech w Elblągu i konsekwencji tego pożaru.

W nocy z 16 na 17 lipca 1949 spłonęła hala produkcyjna nr 20 zakładów mechanicznych Zamech w Elblągu. Po pożarze, pod zarzutem sabotażu Urząd Bezpieczeństwa aresztował ponad 100 osób[1]. Część aresztowanych nie miała żadnych związków z Zamechem, ich areszt miał charakter polityczny, między innymi reemigranci z Francji zostali oskarżeni o tworzenie siatki szpiegowskiej. Troje z aresztowanych skazano na śmierć, sześcioro na długoletnie więzienie. Wiele osób zmarło podczas śledztwa lub krótko po nim. Był to najbardziej odczuwalny w Elblągu akt stalinowskiego terroru. Wydarzenie to wiązane jest z trwającą wówczas nagonką na Polaków przebywających podczas II wojny światowej we Francji, oraz obywateli i dyplomatów francuskich przebywających wówczas w Polsce.

Skazani na śmierć[2]: Jean Bastard, Alojzy Janasiewicz, Andrzej Skrzesiński.

Skazani na pozbawienie wolności[2]: Stefan Czyż (dożywotnie pozbawienie wolności), Adam Basista (15 lat), Bolesław Jagodziński (15 lat), Bolesław Bubulis (12 lat), Edward Dawidowicz (12 lat), Józef Olejniczak (11 lat).

Zmarli podczas śledztwa: Henryk Zając (znaleziony martwy w celi).

W 1956 roku wszystkich skazanych uniewinniono.

Wydarzenie to jest upamiętnione w Elblągu skwerem im. Ofiar Sprawy Elbląskiej oraz tablicą pamiątkową.

PrzypisyEdytuj

  1. Olejniczak: Byłem torturowany przez ubeków i skazany na więzienie - NaszeMiasto.pl, naszemiasto.pl [dostęp 2019-03-15] (pol.).
  2. a b Życie Częstochowy”, 29 lutego 1952.

BibliografiaEdytuj

  • Historia Elbląga. Opracowanie zbiorowe pod redakcją Stanisława Gierszewskiego i Andrzeja Grotha, Tom V, Część 1 Historia polityczna i gospodarcza Elbląga, opracował Mirosław Golon, Wydawnictwo Marpress, Gdańsk 2006.