Otwórz menu główne

Stała fizyczna (łac. constans) – wielkość fizyczna, która nie zmienia się w czasie i przestrzeni.

Podstawowe stałe fizyczneEdytuj

Nazwa stałej Symbol Wartość Jednostka  * Źródło
Stałe uniwersalne
Prędkość światła w próżni   299 792 458 m·s-1 (dokładnie) [1]
Stała magnetyczna[2][3]   4π·10−7 =

12,566 370 614...·10−7

N·A-2 (dokładnie) [4]
Stała elektryczna[5][3]   107/4πc2 =

8,854 187 817...·10−12

F·m−1 (dokładnie) [6]
Impedancja właściwa próżni   376,730 313 461 Ω (dokładnie) [7]
Stała grawitacji   6,674 28(67)·10−11 m3·kg−1·s−2 1,0·10−4 [8]
Stała Plancka   6.626 070 15·10−34 J·s (dokładnie) [9]
4,135 667 33(10)·10−15 eV·s 2,5·10−8 [10]
Zredukowana stała Plancka   1,054 571 628(53)·10−34 J·s 5,0·10−8 [11]
6,582 118 99(16)·10−16 eV·s 2,5·10−8 [12]
Masa Plancka   2,176 44(11)·10−8 kg 5,0·10−5 [13]
Długość Plancka   1,616 252(81)·10−35 m 5,0·10-5 [14]
Czas Plancka   5,391 24(27)·10−44 s 5,0·10−5 [15]
Stałe elektromagnetyczne
Ładunek elementarny   1.602 176 634·10−19 C (dokładnie) [9]
Magneton Bohra   927,400 915(23)·10−26 T−1 2,5·10−8 [16]
Magneton jądrowy   5,050 783 24(13)·10−27 J·T−1 2,5·10−8 [17]
Stałe atomowe i jądrowe
Energia Hartree'go   4,359 743 94(22)·10−18 J 5,0·10−8 [18]
Jednostka masy atomowej   1,660 538 782(83)·10−27 kg 5,0·10−8 [19]
Odwrotność stałej struktury subtelnej   137,035 999 679(94) 6,8·10−10 [20]
Promień atomu Bohra   0,529 177 208 59(36)·10−10 m 6,8·10-10 [21]
Stała struktury subtelnej   7,297 352 5376(50)·10−3 6,8·10-10 [22]
Elektron  
Czynnik g elektronu   -2,002 319 304 3622(15) 7,4·10−13 [23]
Energia spoczynkowa elektronu   8,187 104 38(41)·10-14 J 5,0·10−8 [24]
0,510 998 910(13) MeV 2,5·10−8 [25]
Masa spoczynkowa elektronu   9,109 382 15(45)·10−31 kg 5,0·10−8 [26]
5,485 799 0943(23)·10−4 u 4,2·10−10 [27]
Moment magnetyczny elektronu   −928,476 377(23)·10−26 J·T−1 2,5·10−8 [28]
Stosunek ładunku do masy dla elektronu   -1,758 820 150(44)·1011 C·kg−1 2,5·10−8 [29]
Proton  
Energia spoczynkowa protonu w MeV   938,272 013(23) MeV 2,5·10−8 [30]
Stosunek żyromagnetyczny protonu   2,675 222 005(63)·108 s−1·T−1 2,6·10−8 [31]
Masa spoczynkowa protonu   1,672 621 637(83)·10−27 kg 5,0·10−8 [32]
Moment magnetyczny protonu   1,410 606 662(37)·10−26 J·T−1 2,6·10−8 [33]
Moment magnetyczny protonu – stosunek do magnetonu Bohra   1,521 032 209(12)·10−3 8,1·10−9 [34]
Współczynnik żyromagnetyczny protonu   42,577 4806(10) MHz·T−1 2,6·10−8 [35]
Neutron  
Energia spoczynkowa neutronu w MeV   939,565 346(23) MeV 2,5·10−8 [36]
Masa spoczynkowa neutronu   1,674 927 211(84)·10−27 kg 5,0·10−8 [37]
Stałe fizykochemiczne
Pierwsza stała promieniowania   3,741 771 18(19)·10−16 W·m2 5,0·10−8 [38]
Druga stała promieniowania   1,438 7752(25)·10−2 m·K 1,7·10−6 [39]
Stała Avogadra (liczba Avogadra)   6,02214076·1023 mol−1 (dokładnie) [9]
Stała Boltzmanna   1.380 649·10−23 K−1 (dokładnie) [9]
Stała Faradaya   96 485,3399(24) C·mol−1 2,5·10−8 [40]
Stała gazowa (na 1 mol)   8,314 472(15) J·mol−1·K-1 1,7·10−6 [41]
Stała Loschmidta
(w T = 273,15 K, p = 101325 Pa)
  2,686 7774(47)·1025 m−3 1,7·10−6 [42]
Objętość molowa gazu doskonałego
(w T = 273,15 K, p = 101325 Pa)
  22,413996·10−3 m3·mol-1 1,7·10−6 [43]
Stała przesunięć Wiena   2,897 7685(51)·10−3 K 1,7·10−6 [44]
Stała Rydberga   10 973 731,568 527(73) m-1 6,6·10-12 [45]
Stała Stefana-Boltzmanna   5,670 400(40)·10−8 W·m-2·K−4 7,0·10−6 [46]

*   – względna niepewność standardowa.

Stałe fundamentalneEdytuj

Eyvind H. Wichmann twierdził, że naprawdę fundamentalne stałe są bezwymiarowe, gdyż jednostki zależą od wymiarów człowieka. Proponował następujące wielkości[47]:

  1. stała struktury subtelnej
     
  2. stosunek masy elektronu do masy protonu
     
  3. stała grawitacji w jednostkach naturalnych
     
  4. stała charakteryzująca moc oddziaływań słabych, mniejszą o wielkość rzędu   od oddziaływań silnych
  5. stosunek masy elektronu do masy mionu
     
  6. stałe charakteryzujące oddziaływania silne, np.
     
     

Dziś lepiej rozumiemy naturę oddziaływań słabych i silnych, a za stałe fundamentalne można uznać parametry swobodne Modelu Standardowego. Ponadto przypisuje się bardziej fundamentalne znaczenie masie Plancka wynikającej z wartości stałej grawitacji niż masom elektronu i protonu.

PrzypisyEdytuj

  1. speed of light in vacuum NISTCODATA Fundamental Physical Constants.
  2. Do 1998 roku nazywana przenikalnością magnetyczną próżni.
  3. a b Lista podstawowych stałych fizycznych (ang.). National Institute of Standards and Technology. s. 1. [dostęp 14 października 2012].
  4. magnetic constant NISTCODATA Fundamental Physical Constants.
  5. Do 1998 roku nazywana przenikalnością elektryczną próżni.
  6. electric constant NISTCODATA Fundamental Physical Constants.
  7. characteristic impedance of vacuum NISTCODATA Fundamental Physical Constants.
  8. Newtonian constant of gravitation NISTCODATA Fundamental Physical Constants.
  9. a b c d BIPM - measurement units, www.bipm.org [dostęp 2019-08-23].
  10. Planck constant in eV s NIST Physical Reference Data – CODATA Fundamental Physical Constants.
  11. Planck constant over 2 pi NISTCODATA Fundamental Physical Constants.
  12. Planck constant over 2 pi in eV s NISTCODATA Fundamental Physical Constants.
  13. Planck mass NISTCODATA Fundamental Physical Constants.
  14. Planck length NISTCODATA Fundamental Physical Constants.
  15. Planck time NISTCODATA Fundamental Physical Constants.
  16. Bohr magneton NISTCODATA Fundamental Physical Constants.
  17. nuclear magneton NISTCODATA Fundamental Physical Constants.
  18. Hartee energy NISTCODATA Fundamental Physical Constants.
  19. atomic mass constant NISTCODATA Fundamental Physical Constants.
  20. inverse fine-structure constant NISTCODATA Fundamental Physical Constants.
  21. Bohr radius NISTCODATA Fundamental Physical Constants.
  22. fine-structure constant NISTCODATA Fundamental Physical Constants.
  23. electron g factor NISTCODATA Fundamental Physical Constants.
  24. electron mass energy equivalent NISTCODATA Fundamental Physical Constants.
  25. electron mass energy equivalent in MeV NISTCODATA Fundamental Physical Constants.
  26. electron mass NISTCODATA Fundamental Physical Constants.
  27. electron mass in u NISTCODATA Fundamental Physical Constants.
  28. electron magnetic moment NISTCODATA Fundamental Physical Constants.
  29. electron charge to mass quotient NISTCODATA Fundamental Physical Constants.
  30. proton mass energy equivalent in MeVCODATA Fundamental Physical Constants.
  31. proton gyromagnetic ratio NISTCODATA Fundamental Physical Constants.
  32. proton mass NISTCODATA Fundamental Physical Constants.
  33. proton magnetic moment NISTCODATA Fundamental Physical Constants.
  34. proton magnetic moment to Bohr magneton ratio NISTCODATA Fundamental Physical Constants.
  35. proton gyromagnetic ratio over 2 pi NIST - CODATA Fundamental Physical Constants.
  36. neutron mass energy equivalent in MeV NISTCODATA Fundamental Physical Constants.
  37. neutron mass NISTCODATA Fundamental Physical Constants.
  38. first radiation constant NISTCODATA Fundamental Physical Constants.
  39. second radiation constant NISTCODATA Fundamental Physical Constants.
  40. Faraday constant NISTCODATA Fundamental Physical Constants.
  41. molar gas constant NISTCODATA Fundamental Physical Constants.
  42. Loschmidt constant (273.15 K, 101.325 kPa) NISTCODATA Fundamental Physical Constants.
  43. molar volume of ideal gas (273.15 K, 101.325 kPa) NISTCODATA Fundamental Physical Constants.
  44. Wien wavelength displacement law constant NISTCODATA Fundamental Physical Constants.
  45. Rydberg constant NISTCODATA Fundamental Physical Constants.
  46. Stefan-Boltzmann constant NISTCODATA Fundamental Physical Constants.
  47. Eyvind H. Wichmann: Fizyka kwantowa. Warszawa: PWN, 1973, s. 97-99.

Linki zewnętrzneEdytuj