Stanisław Łętowski (pułkownik)

polski pułkownik, oficer Armii Krajowej

Stanisław Łętowski ps. Mechanik (ur. 27 listopada 1908 w majątku Wiszniówka, w powiecie i guberni mińskiej, zm. 10 września 1958 w Bydgoszczy) – pułkownik Wojska Polskiego. Uczestnik wojny obronnej 1939, oficer Armii Krajowej. W trakcie powstania warszawskiego w 1944, dowódca a następnie zastępca dowódcy „Podobwodu Śródmieście Południe”.

Stanisław Łętowski
Mechanik
pułkownik pułkownik
Data i miejsce urodzenia 27 listopada[1] 1908
Wiszniówka,
gubernia mińska, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 10 września 1958
Bydgoszcz, Polska
Przebieg służby
Lata służby od 1927
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie,
Orzel AK.jpg Armia Krajowa,
Orzeł LWP.jpg Ludowe Wojsko Polskie
Stanowiska dowódca „Podobwodu Śródmieście-Południe” w powstaniu warszawskim
Główne wojny i bitwy II wojna światowa,
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (od 1941, czterokrotnie) Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami

ŻyciorysEdytuj

Był synem Franciszka, agronoma i Zofii z domu Gryfin. W październiku 1923 rozpoczął naukę w Państwowym Gimnazjum im. Adama Mickiewicza w Wilnie, które ukończył w 1927 otrzymując świadectwo dojrzałości. W latach 1927–1930 odbył przeszkolenie w Szkołę Podchorążych Piechoty w Komorowie-Ostrowi Mazowieckiej, uzyskując stopień podporucznika. Po ukończeniu szkoły został dowódcą plutonu w 4 pułku strzelców podhalańskich w Cieszynie, a później referentem wychowania fizycznego.

W latach 1934–1935 ukończył kurs aplikacyjny broni pancernych w Centrum Wyszkolenia Broni Pancernych w Modlinie i otrzymał przydział do 3 batalionu pancernego w Warszawie. Początkowo był instruktorem w 2 kompanii a następnie adiutantem batalionu.

W 1938 został dowódcą plutonu w Szkole Podchorążych Rezerwy Broni Pancernej w Modlinie, otrzymał wtedy awans na stopień kapitana. Potem został dowódcą kompanii w 11 batalionie pancernym w Modlinie.

W 1939 był organizatorem, a następnie dowódcą 11 kompanii czołgów rozpoznawczych, która zostaje przydzielona do Warszawskiej Brygady Pancerno-Motorowej. W składzie brygady walczył w trakcie kampanii wrześniowej.

Po zakończeniu działań bojowych uniknął niewoli i wrócił do Warszawy, gdzie już w grudniu 1939 włączył się do organizacji konspiracyjnej Pobudka. Wtedy też wspólnie z kpt. Stefanem Golędzinowskim odtworzył w konspiracji 3 batalion pancerny (później zwany batalionem „Golskiego” i został jego pierwszym dowódcą. Po podporządkowaniu się „Pobudki” Armii Krajowej został na krótko przydzielony do Komendy Okręgu Warszawa-Miasto AK, a potem przeniesiony do Lublina. W październiku 1942 wrócił do Warszawy i został dowódcą utworzonego wówczas ośrodka pancernego Komendy Obszaru Warszawa AK, funkcję tę pełnił do wybuchu powstania warszawskiego. 11 listopada 1943 został awansowany do stopnia majora.

W trakcie powstania warszawskiego 7 sierpnia 1944 został komendantem „Podobwodu Śródmieście-Południe”, którą to funkcję pełnił do 20 sierpnia, gdy komendantem został ppłk. Jan Szczurek-Cergowski. Do końca powstania pełnił funkcję zastępcy komendanta „Podobwodu Śródmieście-Południe”.

Po kapitulacji powstania warszawskiego został wywieziony do Oflagu IIC w Woldenbergu. 30 stycznia 1945 po wydostaniu z niewoli przyłączył się do oddziału radzieckiego i jeszcze tego samego dnia został ranny w miejscowości Deetz. Następnie do kwietnia 1945 przebywał w radzieckim szpitalu wojskowym.

W kwietniu 1945 wstąpił do ludowego Wojska Polskiego i został zastępcą ds. liniowych komendanta Oficerskiej Szkoły Broni Pancernej w Modlinie. Awansowany do stopnia pułkownika. Potem był szefem Gabinetu Ministra Obrony Narodowej. W 1948 skierowany został na studia do Akademii Sztabu Generalnego, po ich ukończeniu został komendantem Garnizonu Warszawa.

Według materiałów zgromadzonych w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej był w latach 1946–1952 tajnym współpracownikiem (informatorem) stalinowskiej Informacji Wojskowej o pseudonimie „Start”[2].

W 1950 został zwolniony do rezerwy i został dyrektorem administracyjno-handlowym Warszawskiej Fabryki Motocykli. 22 maja 1950 został aresztowany i przebywał w areszcie do 22 kwietnia 1954. Śledztwo w jego sprawie zostało umorzone w 19 listopada 1954. Po zwolnieniu z aresztu został kierowcą w Lubelskiej Fabryce Samochodów.

Członek PPR i PZPR w latach 1945–1950 i ponownie w latach 1954–1958. Członek od 1945 Związku Uczestników Walki Zbrojnej z Niemcami, a potem ZBoWiDu. Członek Zarządu Głównego ZBoWiD i wiceprzewodniczący Komisji Odznaczeniowej ZBoWiD.

W listopadzie 1956 ponownie powołany do wojska, we wrześniu 1957 ukończył Wyższy Akademicki Kurs Ogólnowojskowy w Akademii Sztabu Generalnego i został oficerem w Głównym Zarządzie Polityczno-Wychowawczym WP. Zmarł 10 września 1958 w Bydgoszczy na zawał serca w trakcie podróży służbowej.

Został pochowany w Warszawie, na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (Kwatera II B 28, rząd 1, grób 15)[3].

Życie prywatneEdytuj

Był żonaty z Wandą z domu Karnicką (1910-1998), z którą miał m.in. syna Janusza.

AwanseEdytuj

Ordery i odznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. W publikacji A. Sanojca Zarys struktury organizacyjnej Okręgu Warszawa ZWZ-AK i L. Glowackiego Działania wojenne na Lubelszczyźnie w roku 1939 podana jest data 14 listopada tj. w kalendarzu juliańskim
  2. Informacje w inwentarzu IPN
  3. Stanisław Łętowski

BibliografiaEdytuj

  • Andrzej Krzysztof Kunert: Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939-1944 t. 2. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1987. ISBN 83-211-0758-3.