Otwórz menu główne

Stanisław Bes (ur. 8 maja 1912 w Postołowie, zm. 1 października 1964 w Zabrzu) – porucznik piechoty Wojska Polskiego.

Stanisław Bes
Ilustracja
porucznik piechoty porucznik piechoty
Data i miejsce urodzenia 8 maja 1912
Postołów
Data i miejsce śmierci 1 października 1964
Zabrze
Przebieg służby
Lata służby 1932–1945
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie,
Jednostki 2 Pułk Strzelców Podhalańskich
Stanowiska dowódca plutonu,
dowódca kompanii
Główne wojny i bitwy II wojna światowa (kampania wrześniowa)
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Urodził się 8 maja 1912 w Postołowie jako syn Romana (ur. 1888, nauczyciel) i Olgi z domu Rohatyn[1][2][3][4]. Jego młodszymi braćmi byli Władysław Bes (ur. 1914) i Zbigniew[potrzebny przypis].

Do roku szkolnego 1926/1927 uczył się w V klasie w Państwowym Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku[5]. Był uczniem Korpusu Kadetów Nr 1 we Lwowie, gdzie zdał maturę w 1932. Od 1932 do 1934 był słuchaczem Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowie Mazowieckiej. W Wojsku Polskim został mianowany na stopień podporucznika piechoty ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1934 w korpusie oficerów piechoty. Otrzymał przydział do 2 pułku Strzelców Podhalańskich, stacjonującego w rodzinnym Sanoku, obejmując stanowisko dowódcy plutonu. Został awansowany na stopień porucznika piechoty z 19 marca 1938. W tym stopniu służył w 2 pspodh.[6] od 1938 do 1939 jako dowódca plutonu 3 kompanii w I batalionie. 30 sierpnia 1939 w Sanoku zawarł związek małżeński z Ireną Stepek (ur. 1916)[2].

Po wybuchu II wojnie światowej 1939 w okresie kampanii wrześniowej był dowódcą 4 kompanii przeciwpancernej macierzystego pułku, biorącego udział w walkach w składzie 22 Dywizji Piechoty Górskiej w ramach Armii „Kraków”. Podczas wygranych walk obronnych o przyczółki na rzece Nida w okolicach wsi Jurków jego kompania dokonała zniszczenia kilkunastu pojazdów pancernych Niemców. Następnie brał udział w walkach na Lubelszczyźnie. Po kapitulacji dostał się do niewoli niemieckiej i od 1940 był osadzony w niemieckim obozie jenieckim Oflag II C Woldenberg (wraz z nim brat Władysław)[7]. Bracia Besowie byli czynnymi aktywistami obozowej konspiracji. Obaj wraz z innymi jeńcami latem 1941 budował podkop celem ucieczki z obozu[8] oraz byli w grupie kilkudziesięciu jeńców, którzy w tajności zdobywali materiał drzewny[9]. 8 maja 1942 Stanisław Bes wraz trzema jeńcami uciekł z obozu, wychodząc po apelu w cywilnym ubraniu z grupą szeregowych idących do robót zewnętrznych[10]. Po zauważeniu w okolicach Wronek obławy żandarmów zaalarmowanych przez volksdeutschów Stanisław Bes samodzielnie skierował tropiących na siebie, po czym został schwytany, pobity, a następnie doprowadzony z powrotem do obozu Woldenberg i skazany na karę aresztu[11]. Dzięki jego zachowaniu pozostali trzej uciekinierzy, ppor. Bernard Drzyzga, ppor. mar. Mieczysław Uniejewski i kpr. Brożek, skutecznie uniknęli schwytania i przedostali się do Warszawy (dwaj pierwsi działali następnie w Armii Krajowej)[10]. U kresu wojny w lutym 1945 został oswobodzony z Woldenbergu wraz z innymi tam przetrzymywanymi.

Po wojnie był pracownikiem Mostostal w Zabrzu i kierownikiem inwestycji Zakładu Remontowo-Budowlanego Bytomskiego Zjednoczenia Przemysłu Węglowego (BZPW) w Bytomiu[12]. Zmarł nagle 1 października 1964 w Zabrzu[12].

OdznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Wojewódzki Urząd Spraw Wewnętrznych w Poznaniu (1945) 1983-1990. Stanisław Bes. inwentarz.ipn.gov.pl. [dostęp 2016-03-04].
  2. a b Księga wtóropisów aktów małżeńskich za lata 1936-1945. T. „K”. Cz. II. Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 309.
  3. Wojewódzki Urząd Spraw Wewnętrznych w Poznaniu (1945) 1983-1990. Stanisław Bes. inwentarz.ipn.gov.pl. [dostęp 2016-03-04].
  4. Inspektorat szkolny w Sanoku. Tabele kwalifikacyjne nauczycieli 1913-1927. Sanok: 1927, s. 46 (113).
  5. XXXX. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku za rok szkolny 1926/1927. Sanok: 1927, s. 18.
  6. Franciszek Groński. 22 Dywizja Piechoty Górskiej. 2 Pułk Strzelców Podhalańskich – Sanok. „Przemyskie Zapiski Historyczne”, s. 264, R. XIV-XV z 2003-2005. ISSN 0860-0317. 
  7. Woldenberg. ltg.zg.pl. [dostęp 27 lutego 2015].
  8. Witold Stefan Wróblewski: Ucieczki. W: Oflag IIC Woldenberg. Wspomnienia jeńców. Warszawa: Książka i Wiedza, 1984, s. 153. ISBN 83-05-11162-8.
  9. Witold Stefan Wróblewski: Ucieczki. W: Oflag IIC Woldenberg. Wspomnienia jeńców. Warszawa: Książka i Wiedza, 1984, s. 155. ISBN 83-05-11162-8.
  10. a b Witold Stefan Wróblewski: Ucieczki. W: Oflag IIC Woldenberg. Wspomnienia jeńców. Warszawa: Książka i Wiedza, 1984, s. 161. ISBN 83-05-11162-8.
  11. Witold Stefan Wróblewski: Ucieczki. W: Oflag IIC Woldenberg. Wspomnienia jeńców. Warszawa: Książka i Wiedza, 1984, s. 148, 161. ISBN 83-05-11162-8.
  12. a b Stanisław Bes. Nekrolog. „Trybuna Robotnicza”, s. 2, Nr 236 z 5 października 1964. 
  13. Witold Stefan Wróblewski: Ucieczki. W: Oflag IIC Woldenberg. Wspomnienia jeńców. Warszawa: Książka i Wiedza, 1984, s. 169-170. ISBN 83-05-11162-8.

Zobacz teżEdytuj

BibliografiaEdytuj