Otwórz menu główne

Stanisław Cikowski (zm. 1617)

podkomorzy krakowski, administrator ceł koronnych, zm. 1617
Ten artykuł dotyczy administratora ceł koronnych. Zobacz też: Inne osoby o tym imieniu i nazwisku.

Stanisław Cikowski herbu Radwan (ur. I poł. XVI w., zm. 23 kwietnia 1617 roku[1]) – marszałek Trybunału Głównego Koronnego w 1610 roku[2], podkomorzy krakowski, starosta babimojski[3], poseł, dyplomata, administrator ceł koronnych, założyciel mennicy bydgoskiej.

Stanisław Cikowski
Ilustracja
Data urodzenia XVI wiek
Data i miejsce śmierci 23 kwietnia 1617
Rzeczpospolita Obojga Narodów
Zawód, zajęcie podkomorzy, poseł

ŻyciorysEdytuj

Był synem Stanisława Cikowskiego z Wojsławic herbu Radwan, podkomorzego krakowskiego, kasztelana bieckiego i Anny z Komorowskich. Związany z obozem reformacji, należał początkowo do gminy kalwińskiej a następnie braci polskich. Pod koniec życia przeszedł na katolicyzm.

Otrzymał staranne wykształcenie humanistyczne. Wraz z młodszym bratem Andrzejem przebywał za granicą w Zurychu i Lipsku. Po śmierci ojca w 1576 r. otrzymał podkomorstwo krakowskie. Od 1578 roku posłował na szereg sejmów. Był posłem aktywnie uczestniczącym w życiu politycznym swoich czasów, opowiadając się zasadniczo po stronie króla Zygmunta III. Był jednym z posłów polskich do Karola Sudermańskiego i senatorów szwedzkich w 1596 roku. Pozytywne rezultaty przyniosło jego poselstwo do Anglii w 1604 r. z okazji wstąpienia na tron Jakuba I Stuarta. Rozżalony na króla za pomijanie go w nadaniach i dostojeństwach wziął udział w rokoszu Zebrzydowskiego. W 1607 r. przeprosił króla. W służbie królewskiej pełnił szereg urzędów w administracji skarbowej. W 1589 r. był taksatorem starostw, a w 1593 r. komisarzem do odbioru podatków i rzecznikiem skarbu królewskiego w Gdańsku.

W 1594 r. otrzymał przywilej królewski na otwarcie mennicy w Bydgoszczy. Wybijane tu monety zgodnie z zastrzeżeniem królewskim nie mogły się różnić od wybijanych w innych mennicach. Od wiosny 1596 r. mennica przynosiła mu 2 tysiące złotych dochodu rocznie. W 1601 r. był jednak zmuszony ją zamknąć po wydaniu przez sejm walny uchwały nakazującej zamknięcie wszystkich mennic prywatnych.

Był posłem województwa krakowskiego na sejm 1600 roku[4]. W 1600 r. został administratorem ceł koronnych. Na stanowisku tym wykazywał dużą energię i bezwzględność w tępieniu nadużyć celnych. W obronie przed oskarżeniami o nadużycie władzy napisał opracowanie pt. „W sprawach celnych odpis, ze strony fortelów szkodliwych skarbowi K.J.M. i Koronie”.

Zmarł przed 30 czerwca 1617 roku.

RodzinaEdytuj

Stanisław Cikowski był żonaty z Elżbietą Działyńską, z którą miał córkę Zofię i syna Stanisława.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Krzysztof Chłapowski, Starostowie niegrodowi w Koronie 1565–1795. Materiały źródłowe, Warszawa, Bellerive-sur-Allier 2017, s. 102.
  2. Złota księga szlachty polskiej, r. XVIII, Poznań 1896, s. 128.
  3. Krzysztof Chłapowski, Starostowie niegrodowi w Koronie 1565–1795 Materiały źródłowe, Warszawa, Bellerive-sur-Allier 2017, s. 102.
  4. Andrzej Radman, Marek Ferenc, Rejestr senatorów i posłów na sejmie walnym warszawskim 9 lutego – 21 marca 1600 r., w: Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. MCCLXVII – 2004, Prace Historyczne, z. 131, s. 94

BibliografiaEdytuj

  • Błażejewski Stanisław, Kutta Janusz, Romaniuk Marek: Bydgoski Słownik Biograficzny. Tom I. Bydgoszcz 1994, str. 33-34