Stanisław Dygat

polski pisarz
Ten artykuł dotyczy powieściopisarza. Zobacz też: Inne osoby o tym imieniu i nazwisku.

Stanisław Ludwik Dygat (ur. 5 grudnia 1914 w Warszawie, zm. 29 stycznia 1978 tamże) – polski autor powieści i opowiadań, felietonista, dramaturg oraz scenarzysta filmowy.

Stanisław Dygat
Ilustracja
Imię i nazwisko Stanisław Ludwik Dygat
Data i miejsce urodzenia 5 grudnia 1914
Warszawa
Data i miejsce śmierci 29 stycznia 1978
Warszawa
Narodowość polska
Dziedzina sztuki literatura piękna
Ważne dzieła
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi

ŻyciorysEdytuj

Dygat był praprawnukiem Ludwika Mierosławskiego (jednego z najpopularniejszych Polaków w Europie połowy XIX w.)[1], wnukiem powstańca 1863 Ludwika Dygata i synem architekta Antoniego Dygata. Ukończył Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Reja[2]. Studiował architekturę i filozofię.

Współpracował z pismami: „Kuźnica”, „Twórczość”, „Przegląd Kulturalny”. Zadebiutował w 1946 powieścią Jezioro Bodeńskie, w której można odnaleźć autobiograficzną inspirację (w 1939 Dygat z uwagi na francuskie obywatelstwo został internowany w obozie dla cudzoziemców nad Jeziorem Bodeńskim), a stanowiącą swoisty rozrachunek z Polską przedwojenną. Powieść ta została w 1986 przeniesiona na ekran przez Janusza Zaorskiego. Sfilmowano również kolejną powieść Dygata, której tematem są przemiany ustrojowe w powojennej Polsce – wydane w 1948 Pożegnania (1958, reż. Wojciech Jerzy Has). W 1967 Janusz Morgenstern nakręcił film pod tytułem Jowita. Była to ekranizacja powieści Dygata Disneyland.

Stanisław Dygat w swej twórczości polemizował z polską tradycją romantyczną. Jest w polskiej prozie powojennej jednym z przedstawicieli nurtu prześmiewczo-rozrachunkowego.

Był kierownikiem literackim w gdańskim Teatru Wybrzeże[3]. Pisarz zajmował się również twórczością przekładową, przetłumaczył na język polski m.in. Wieczór Trzech Króli Szekspira oraz Króla Edypa Sofoklesa.

Był członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej[4], z której wystąpił w listopadzie 1957 w proteście przeciwko odmówieniu przez władze zgody na wydawanie miesięcznika „Europa”. W styczniu 1976 był jednym z sygnatariuszy Memoriału 101, skierowanego do Komisji Sejmowej przeciwko planowanym zmianom w konstytucji[5].

Jeden z parków warszawskiego Mokotowa nosi od 2009 imię Stanisława Dygata (Park Stanisława Dygata w Warszawie). Imię Dygata nosi również jedna z ulic warszawskiego Żoliborza i jedna z ulic w Malborku.

Życie prywatneEdytuj

Był w związku małżeńskim z Władysławą Nawrocką i Kaliną Jędrusik. Jego siostra Maria Danuta Lutosławska (wcześniej Bogusławska), z domu Dygat, była żoną polskiego kompozytora Witolda Lutosławskiego. Córka Stanisława Dygata, Magda Dygat, napisała wspomnienia o ojcu w książce Rozstania.

Zmarł na atak serca[6][7]. Pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (Aleja Zasłużonych, grób 100)[8].

 
Grób Stanisława Dygata i Kaliny Jędrusik na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie

OdznaczeniaEdytuj

Wybrana twórczośćEdytuj

PowieściEdytuj

Opowiadania i felietonyEdytuj

  • 1949 – Pola elizejskie
  • 1957 – Słotne wieczory
  • 1958 – Różowy kajecik
  • 1959 – Rozmyślania przy goleniu
  • 1973 – W cieniu Brooklynu
  • 1979 – Kołonotatnik
  • 1983 – Gucin

DramatyEdytuj

EkranizacjeEdytuj

Z tym tematem związana jest kategoria: Filmowe adaptacje utworów Stanisława Dygata.

PrzypisyEdytuj

  1. Jacek Perzyński, Żeglarz i siłacz, Łódź: Księży Młyn Dom wydawniczy, 2016, s. 38.
  2. Kalendarz warszawski 1 X – 31 XII 1986 r.. „Kronika Warszawy”. 3–4 (71–72), s. 242, 1986. 
  3. Życie na Gorąco” 2010, nr 44, s. 30–31.
  4. Jarosław Iwaszkiewicz, Dzienniki, t. III 1964-1980, oprac. i przypisy Agnieszka i Robert Papiescy, Radosław Romaniuk, wstęp Andrzej Gronczewski, Warszawa 2011, s. 46.
  5. Errata do biografii. Stanisław Dygat. Rzeczpospolita, 2009-03-12. [dostęp 2015-05-07].
  6. Jacek Szczerba: Co ja, Jezus Chrystus jestem?. wysokieobcasy.pl, 2012-10-15. [dostęp 2015-05-07].
  7. Ryszarda L. Pelc: Magda Dygat o swoim ojcu Stanisławie i jego związku z Kaliną Jędrusik – jej macochą.
  8. Cmentarz Stare Powązki: STANISŁAW DYGAT, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2019-11-02].
  9. Współcześni polscy pisarze i badacze literatury. Słownik biobibliograficzny, T. 2, pod red. J. Czachowskiej, A. Szałagan. Warszawa: WSiP, 1994, s. 233. ISBN 83-02-05446-1.
  10. Odznaczenia. „Dziennik Urzędowy Ministerstwa Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej”. Nr 1, s. 13, 1939. 

BibliografiaEdytuj

  • Zdzisław Skwarczyński: Stanisław Dygat. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1976. (Seria: Portrety Współczesnych Pisarzy Polskich).

Linki zewnętrzneEdytuj