Stanisław Fiszer (generał)

generał polski

Stanisław Fiszer, także Stanisław Fischer[1] (ur. 1769 w Warszawie, zm. 18 października 1812 pod Tarutino (Winkowem)) – generał polski, szef sztabu armii Księstwa Warszawskiego.

Stanisław Fiszer
Ilustracja
generał brygady
Data i miejsce urodzenia 1769
Warszawa
Data i miejsce śmierci 18 października 1812
Tarutino
Przebieg służby
Lata służby 1792
Siły zbrojne Wojska Koronne Rzeczypospolitej, Legia Naddunajska, Armia Księstwa Warszawskiego
Stanowiska inspektor piechoty (1806-1812), szef sztabu głównego (1807-1812), dowódca naczelny (1809)
Główne wojny i bitwy wojna polsko-rosyjska 1792, insurekcja kościuszkowska, powstanie wielkopolskie, II wojna polska
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Virtuti Militari

ŻyciorysEdytuj

Wielkopolanin ze spolszczonej rodziny niemieckiej. Syn generała majora armii koronnej Karola Ludwika Fiszera (zm. 1783), herbu Taczała[2], brat Wilhelma i Karola Jana (obaj bracia, podobnie jak Stanisław, służyli w armii Księstwa Warszawskiego)[3].

W latach 1783-1788 był uczniem Szkoły Rycerskiej[4], wstąpił do Dywizji Wielkopolskiej, do brygady Tadeusza Kościuszki. Pod jego rozkazami służył w czasie wojny polsko-rosyjskiej 1792, walczył m.in. w bitwach pod Połonnem i Dubienką i został mianowany porucznikiem. Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Virtuti Militari[5]. W końcu października 1792 przybył do Gdańska, gdzie według Szymona Askenazego na polecenie gen. Dąbrowskiego miał zbadać stan miejskich fortyfikacji, które miały posłużyć do realizacji projektu przebicia się pobitej w wojnie z Rosją polskiej armii przez pruskie Pomorze do Gdańska i oczekiwania w nim na pomoc rewolucyjnej Francji. W styczniu 1793 po wtargnięciu Prusaków do Wielkopolski, przebrany za felczera dotarł do Frankfurtu nad Odrą i rozpoznał siły i pozycje wkraczających wojsk pruskich.

Podczas insurekcji kościuszkowskiej towarzyszył Kościuszce jako adiutant, pod Maciejowicami został raniony w prawy bok piką, po czym wzięty do niewoli. Przewieziony został wraz z Kościuszką i Julianem Ursynem Niemcewiczem do Petersburga do twierdzy Pietropawłowskiej. Jako jedyny z jeńców i więźniów stanu odmówił składania zeznań, za co wywieziony został kibitką, wśród najsroższego mrozu, do Niżnego Nowogrodu. Odchorował ciężko tę podróż i nigdy już nie odzyskał całkowitej władzy w nogach. W Nowogrodzie więziony był 2 lata.

Przybył zaraz do Petersburga, ale pomimo zupełnego braku środków, zostawionych mu przez Kościuszkę pieniędzy nie przyjął. Następnie wyjechał do Paryża, gdzie doczekał się organizacji Legii Naddunajskiej i organizował w niej bataliony. W jednym z pierwszych starć pod Offenburgiem, w czerwcu 1799, został wzięty do niewoli. Był wówczas generałem brygady. Przeszło pół roku przesiedział w ciężkim więzieniu w twierdzy Königgrätz, aż został wymieniony przez gen. Moreau. Odzyskawszy wolność, objął w Livorno ponownie obowiązki szefa brygady i dowódcy piechoty legii, mianowany był nawet komendantem Livorno. Po 1801 roku podał się do dymisji i wyjechał do Paryża, gdzie podjął studia. Przebywał tam w otoczeniu Kościuszki, który wyswatał go z Wirydianną Kwilecką i wystarał się dlań o dzierżawę niewielkiego majateczku Koninko, nieopodal Poznania, gdzie osiadł w 1803 roku. Wirydiannę Kwilecką poślubia w 1806 roku.

Użyty przez Dąbrowskiego do urządzenia siły zbrojnej w Wielkopolsce podczas powstania, objął dowództwo brygady. Oblegał Gdańsk pod Lefebvrem. W 1807 został inspektorem generalnym piechoty, w 1808 został generałem brygady i naczelnikiem sztabu głównego wojsk Księstwa Warszawskiego. W ciągu dwóch lat postawił armię Księstwa, a zwłaszcza artylerię, na nogi. Raniony pod Raszynem. 22 sierpnia 1809, został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Virtuti Militari.

Od 1811 prowadził gorączkową działalność organizatorską i mobilizacyjną do wojny z Rosją. W 1812 roku przystąpił do Konfederacji Generalnej Królestwa Polskiego[6]. Wyruszył na Moskwę w 1812 roku, jako naczelnik sztabu V korpusu ks. Józefa. Walczył w bitwie pod Borodino i w zdobywaniu Moskwy. Przy odwrocie z Moskwy, w walce z uderzającym na Polaków korpusem Ostermana, poległ pod Tarutino 18 października 1812.

Był członkiem jednej z gdańskich lóż wolnomularskich w 1792 roku[7]. Z uwagi na niewielki wzrost nazywany Fiszerkiem[8].

PrzypisyEdytuj

  1. Kronika powstań polskich 1794-1944, Marian B Michalik (red.), Eugeniusz Duraczyński (oprac.), Warszawa: Wydawnictwo Kronika, 1994, s. 76, ISBN 83-86079-02-9, OCLC 834009097.
  2. Stanisław Fiszer. W: Adam M. Skałkowski: Polski Słownik Biograficzny. T. 7. Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 1948.
  3. Jan Pachoński: Oficerowie Legionów Polskich 1796-1807. T. 2: Słownik biograficzny oficerów Legionów Polskich 1796-1807. Kraków: Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego, 2003, s. 67. ISBN 83-7188-003-0.
  4. Kamilla Mrozowska, Szkoła Rycerska Stanisława Augusta Poniatowskiego (1764-1794), Warszawa 1961, s. 240.
  5. Krzysztof Filipow, Order Virtuti Militari 1792-1945, Warszawa 1990, s. 18.
  6. Dziennik Konfederacyi Jeneralnej Królestwa Polskiego. 1812, nr 18, s. 165.
  7. Stanisław Małachowski-Łempicki, Wykaz polskich lóż wolnomularskich oraz ich członków w latach 1738-1821, w: Archiwum Komisji Historycznej, t. XIV, Kraków 1930, s. 361.
  8. Stanisław Gierszewski (red.), Pomorscy patroni ulic Trójmiasta, Wrocław 1977, wyd. Ossolineum,s. 99.

Zobacz teżEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Polski Słownik Biograficzny, tom VII
  • Eugeniusz Szulc, Cmentarz ewangelicko-augsburski w Warszawie, Warszawa 1989.
  • Wirydianna Fiszerowa, Dzieje moje własne i osób postronnych, Londyn 1975.(Warszawa 1998.

Linki zewnętrzneEdytuj