Otwórz menu główne

Stanisław Janowski herbu Ślepowron – (ur. 6 października 1866 w Krakowie, zm. 23 lutego 1942 tamże) – polski malarz, ilustrator i scenograf. Wykładowca w szkole dramatycznej w Krakowie, reżyser i dekorator teatralny. Żołnierz II Brygady Legionów. Drugi mąż Gabrieli Zapolskiej i brat malarki Bronisławy Rychter-Janowskiej.

Stanisław Janowski
Ilustracja
Autoportret z 1896
Data i miejsce urodzenia 6 października 1866
Kraków
Data i miejsce śmierci 23 lutego 1942
Kraków
Narodowość polska
Dziedzina sztuki malarstwo
Ważne dzieła

Panorama Tatr

Był synem Władysława i Malwiny z Borzęckich. Studiował w Krakowie w Szkole Sztuk Pięknych, następnie w Akademii Sztuk Pięknych w Monachium.

Autoportret z 1918

Był uznanym malarzem portretów, pejzaży, scen batalistycznych i rodzajowych. Zajmował się również ilustrowaniem książek i czasopism. Zilustrował m.in. dramat Gabrieli Zapolskiej Tamten. Dwa lata później (9 listopada 1901) poślubił pisarkę. Od tego czasu Stanisław Janowski związał się z teatrem, występował na scenie, tworzył scenografię, wykładał choreografię. Od 1902 pomagał Zapolskiej prowadzić szkołę dramatyczną w Krakowie, gdzie wykładał kostiumologię, a następnie kierował stroną plastyczną założonej w 1903 przez żonę Sceny Niezależnej. Od 1907 kierował zespołem teatralnym założonym wspólnie z żoną. Była to grupa objazdowa nosząca nazwę: Teatr Gabrieli Zapolskiej pod artystycznym kierownictwem Stanisława Janowskiego. Związek rozpadł się w 1910 po czwartym sezonie objazdowym, a artysta skupił się na twórczości malarskiej.

Należał do Towarzystwa Sportowego Sokół. 14 września 1914 w Nowym Sączu zgłosił się Legionów Polskich. Został przydzielony do Oddziału Technicznego Departamentu Wojskowego Naczelnego Komitetu Narodowego. Następnie był członkiem 3 Pułku Piechoty oraz 2 Pułku Ułanów. Do rezerwy przeszedł w stopniu chorążego. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości powrócił do malarstwa.

Współautor panoram m.in. monumentalnej Panoramy Tatr. Razem z Zygmuntem Rozwadowskim namalował panoramę Lwowa przedstawiającą miasto z drugiej połowy XVIII w. Dzieło o wymiarach 320 × 880 cm powstało w 1929 z przeznaczeniem na Powszechną Wystawę Krajową.

BibliografiaEdytuj

  • Słownik Biograficzny Teatru Polskiego 1765-1965, Polskie Wydawnictwo Naukowe, Warszawa, 1973, s. 251.
  • Polski Słownik Biograficzny. T. 10, s. 572-574

Linki zewnętrzneEdytuj