Otwórz menu główne
Ten artykuł dotyczy wojewody. Zobacz też: Inne osoby o tym imieniu i nazwisku.
Herb Prawdzic

Stanisław Kryski herbu Prawdzic (ur. 1536, zm. 26 czerwca 1595 podczas poselstwa do Moskwy) – kasztelan raciąski, wojewoda mazowiecki, starosta zakroczymski w 1574 roku[1], starosta dobrzyński w 1564 roku[2], starosta rypiński[3].

Spis treści

RodzinaEdytuj

Urodził się jako syn Pawła Kryskiego (zm. 1543), dzierżawcy Mławy i wojewody mazowieckiego oraz Anny Szreńskiej, córki Stanisława Szreńskiego (zm. 1510), kasztelana wiskiego i wojewody płockiego. Dziad jego Ninogniew Kryski (zm. 1507), był kasztelanem raciąskim, wiskim i wojewodą płockim. Do jego rodzeństwa należeli: Wojciech Kryski (1530-1562), podkomorzy płocki; Feliks Kryski (ur. po 1530, zm. ok. 1573/1593), wojski zakroczymski; Małgorzata Kryska, późniejsza żona Jana Kostki (zm. 1576), kasztelana zakroczymskiego, matka świętego Stanisława Kostki (1550-1568); Katarzyna; Agnieszka, żona Jakuba Uchańskiego (zm. 1602) oraz Anna. Dwukrotnie żonaty. Pierwsza żona Małgorzata Uchańska, córka Arnolfa (zm. 1575), wojewody płockiego i bełskiego urodziła 2 synów: Feliksa (Szczęsnego) (zm. 1618), kasztelana zakroczymskiego oraz Wojciecha (zm. 1616), kasztelana sierpeckiego, raciąskiego i płockiego. Druga żona Katarzyna Kosińska herbu Rawicz, córka Adama Kosińskiego (zm. 1574), kasztelana podlaskiego. Była ona wdową po Janie Wodyńskim, zaś po śmierci Stanisława wyszła za mąż po raz trzeci za Jana Zbigniewa Ossolińskiego (zm. 1623), kasztelana małogoskiego, żarnowskiego, wojewody podlaskiego i sandomierskiego. Z jej małżeństwa ze Stanisławem dzieci nie miała.

Pełnione urzędy i politykaEdytuj

Początkowo starosta dobrzyński od 1569 roku. W latach (1569-1576) pełnił urząd kasztelana raciąskiego. Był starostą płockim, zakroczymskim i stanisławowskim. W latach (1576-1595) sprawował urząd wojewody mazowieckiego. Wielokrotnie poseł i wysłaniec królewski. Posłował od króla Stefana Batorego do cara Iwana IV Groźnego z oświadczeniem przyjęcia pokoju. Podpisał restytucję Podlasia do korony. W polityce przeciwnik Habsburgów, rzecznik elekcji Henryka Walezego, przeciwnik konfederacji warszawskiej z 1573 roku oraz różnowierców. Stronnik Stefana Batorego, Zygmunta III Wazy i Jana Zamojskiego, zaufany doradca Anny Jagiellonki.


Poprzednik
Stanisław Ławski
  wojewoda mazowiecki   Następca
Florian Parys

BibliografiaEdytuj

  • Adam Boniecki "Herbarz Polski" (tom XII, s. 382: Kryscy h. Prawdzic z Kryska, w ziemi ciechanowskiej)
  • Hr. Seweryn Uruski "Rodzina. Herbarz szlachty polskiej" (tom 8, str. 109-111, Kryscy herbu Prawdzic)

PrzypisyEdytuj

  1. w tym roku uzyskał dożywocie na starostwo zakroczymskie, Krzysztof Chłapowski, Starostowie niegrodowi w Koronie 1565-1795 Materiały źródłowe, Warszawa, Bellerive-sur-Allier 2017, s. 366.
  2. Krzysztof Chłapowski, Starostowie niegrodowi w Koronie 1565-1795 Materiały źródłowe, Warszawa, Bellerive-sur-Allier 2017, s. 335.
  3. Krzysztof Chłapowski, Starostowie niegrodowi w Koronie 1565-1795 Materiały źródłowe, Warszawa, Bellerive-sur-Allier 2017, s. 340.