Stanisław Krzaczyński

Stanisław Krzaczyński ps. „Wolski”[1] (ur. 15 kwietnia 1886 w Kamienicy Polskiej, zm. 2 września 1920 pod Modlinem) – podpułkownik żandarmerii Wojska Polskiego.

Stanisław Krzaczyński
„Wolski”
podpułkownik żandarmerii podpułkownik żandarmerii
Data i miejsce urodzenia 15 kwietnia 1886
Kamienica Polska
Data i miejsce śmierci 2 września 1920
Modlin
Przebieg służby
Lata służby do 1920
Siły zbrojne Wappen Kaisertum Österreich 1815 (Klein).png Armia Austro-Węgier
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki Naczelne Dowództwo
Stanowiska szef Żandarmerii Polowej
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka

ŻyciorysEdytuj

Stanisław Krzaczyński urodził się 15 kwietnia 1886 roku w Kamienicy Polskiej, w ówczesnej guberni piotrkowskiej Królestwa Polskiego[2]. Przed I wojną światową był członkiem oddziału konnego „Sokoła”. W sierpniu 1914 roku wstąpił do Legionów Polskich. Był oficerem 2 pułku piechoty. Dowodził 15 kompanią oraz IV batalionem w zastępstwie Bolesława Roji. Uczestniczył w kampanii karpackiej i wszystkich walkach 2 pułku piechoty do lutego 1915 roku. Awansował kolejno na: podporucznika (29 września 1914 roku), porucznika (5 listopada 1914 roku) i kapitana (15 maja 1915 roku). 16 lutego 1915 roku został ciężko ranny prowadząc półbatalion Legionistów i kompanię Bośniaków do szturmu na Sołotwinę. Leczenie z odniesionych ran i rekonwalescencja trwała dziesięć miesięcy[3]. 6 listopada 1916 roku pozostawał w stanie żywionych Personalnej Stacji Zbornej Legionów Polskich we Lwowie, jako niezdolny do służby na tyłach[4]. W grudniu 1916 roku zastąpił porucznika Stefana Żerańskiego na stanowisku oficera placu w Krakowie. 2 maja 1917 roku został przeniesiony z 2 pułku piechoty do Sądu Polowego Komendy Legionów Polskich w Warszawie na stanowisko komendanta formującego się przy tym sądzie więzienia wojskowego. 11 czerwca 1917 roku został mianowany referentem w Oddziale „Polska Siła Zbrojna” Generalnego Gubernatorstwa w Warszawie. 15 sierpnia 1917 roku został zwolniony z Legionów Polskich bez prawa noszenia munduru[5].

2 grudnia 1918 roku został przyjęty do Wojska Polskiego i mianowany majorem w piechocie[6]. Od 15 czerwca 1919 roku do 25 kwietnia 1920 roku był szefem Szefostwa Żandarmerii Polowej w Naczelnym Dowództwie. 2 września 1920 roku o godz. 14.30, w czasie podróży inspekcyjnej, utonął w wezbranych nurtach Wisły pod Modlinem[7]. 9 września 1920 roku w kościele garnizonowym przy ulicy Długiej w Warszawie obyło się nabożeństwo żałobne, w którym uczestniczył ojciec, brat i siostra zmarłego[8].

30 września 1920 roku został pośmiertnie zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 roku w stopniu pułkownika, w żandarmerii, w grupie oficerów byłych Legionów Polskich[9]. Stanisław Krzaczyński był także prezesem Komisji Rewizyjnej Polskiego Związku Giełdowego[10]

W czwartek 26 maja 1932 roku w Warszawie redakcja „Nowin Codziennych” opublikowała artykuł zatytułowany Galeria „żywych trupów”. Jak „umarł” i „zmartwychwstał” płk Krzaczyński. We wspomnianym artykule przypomniano, że pułkownik Krzaczyński był osobą bardzo popularną w środowisku warszawskim, odegrał aktywną rolę w zamachu Sapiehy i Januszajtisa, wpadł do Wisły, gdy płynął łodzią motorową, a jego zwłok nie wydobyto. Następnie redakcja poinformowała, że „znajduje się w posiadaniu materiałów i niezbitych dowodów”, że pułkownik Krzaczyński żyje, mieszka w Szwajcarii i utrzymuje „kontakt korespondencyjny z kilku wtajemniczonymi osobami w Warszawie”[11].

PrzypisyEdytuj

  1. M. J. Olexińska, Polskie pseudonimy wojskowe 1908-1918, „Panteon Polski” nr 43, kwiecień 1928 roku, s. 8.
  2. „Kurier Warszawski” nr 249 z 8 września 1920 roku, wydanie poranne, s. 9.
  3. Lista starszeństwa oficerów Legionów Polskich w dniu oddania Legionów Polskich Wojsku Polskiemu (12 kwietnia 1917), Warszawa 1917, s. 3. „Głos Stolicy” nr 9 z 7 grudnia 1916 roku, s. 3. Władysław Matkowski, Na polach Mołotkowa, „Panteon Polski” nr 72, wrzesień-październik 1930 roku, s. 5.
  4. CAW sygn. akt I.120.1.3 s. 520.
  5. Odprawy Komendy Legionów Polskich, Centralne Archiwum Wojskowe, sygn. I.120.1.295, s. 396, 537 [1].
  6. Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 10 z 11 grudnia 1918 roku, poz. 217.
  7. „Kurier Warszawski” nr 244 z 3 września 1920 roku, wydanie poranne, s. 4. Jan Suliński, Żandarmeria organ bezpieczeństwa armii 1918-1945, Warszawa 2003, ISBN 83-912638-5-1, s. 63.
  8. Nekrolog zamieszczony przez ojca, siostrę i brata płk. Krzaczyńskiego, „Kurier Warszawski” nr 249 z 8 września 1920 roku, wydanie poranne, s. 9.
  9. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 39 z 13 października 1920 roku, poz. 916.
  10. Nekrolog zamieszczony przez Zarząd Polskiego Związku Giełdowego, „Kurier Warszawski” nr 249 z 8 września 1920 roku, wydanie poranne, s. 9.
  11. Galeria „żywych trupów”. Jak „umarł” i „zmartwychwstał” płk Krzaczyński. „Nowiny Codzienne”. Nr 26, s. 2, 26 maja 1932.