Otwórz menu główne

Stanisław Puchalski

polski generał

Stanisław Puchalski herbu Puchała vel Stanislaus Ritter von Puchalski (ur. 5 stycznia 1867 w Wapowcach, zm. 16 stycznia 1931 w Warszawie)[1]Feldmarschalleutnant cesarskiej i królewskiej armii, komendant Legionów Polskich i generał dywizji Wojska Polskiego.

Stanisław Puchalski
Ilustracja
generał dywizji generał dywizji
Data i miejsce urodzenia 5 stycznia 1867
Wapowce
Data i miejsce śmierci 16 stycznia 1931
Warszawa
Przebieg służby
Lata służby 1887-1921
Siły zbrojne Wappen Kaisertum Österreich 1815 (Klein).png Armia Austro-Węgier
Orzełek legionowy.svg Legiony Polskie
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki 10 Pułk Piechoty
Stanowiska dowódca
20 Pułku Piechoty Austro-Węgier
XXIV Brygady Piechoty,
komendant
• Legionów Polskich
Wyższej Szkoły Wojennej,
szef Departamentu I Broni Głównych i Wojsk Taborowych M.S.Wojsk.,
członek Rady Wojskowej
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
Odznaczenia
Order Korony Żelaznej II klasy (Austro-Węgry) Kawaler Orderu Leopolda Krzyż Zasługi Wojskowej Krzyż Zasługi Wojskowej Krzyż Żelazny (1813) II Klasy Krzyż Żelazny (1813) I Klasy

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Kształcił się w wojskowych szkołach w Güns, Hranicach, Akademii Wojskowo-Technicznej w Wiedniu (1884-1887) oraz Szkole Sztabu Generalnego (1890-1893). W 1887 rozpoczął karierę oficerską jako podporucznik w 10 pułku piechoty. W 1890 awansował do stopnia porucznika, a w 1896 – kapitana z przydziałem do Wojskowego Biura Kolei Żelaznych. W 1903 już w randze majora został szefem sztabu 45 Dywizji Piechoty Landwehry. W 1910 otrzymał awans na stopień pułkownika. Od 1911 był dowódcą 20 Galicyjskiego pułku piechoty Księcia Pruskiego Henryka, stacjonującego w Krakowie i Nowym Sączu, który w 80% składał się z Polaków. We wrześniu tego roku został dowódcą XXIV Brygady Piechoty. 1 listopada 1914 mianowany generałem majorem, brał ze swoją dywizją udział w walkach z Rosjanami na froncie galicyjskim.

Od lutego do października 1916 był następcą Karola Durskiego na stanowisku komendanta Legionów Polskich. Nieprzychylny Józefowi Piłsudskiemu, nie umiał z nim współpracować. Odwołany ze stanowiska komendanta Legionów, od 1917 dowodził 12 Dywizją Piechoty, walcząc na Bukowinie. 1 listopada 1917 został awansowany do stopnia Feldmarschalleutnanta (odpowiednik gen. dywizji). Uczestniczył w walkach na froncie nad Piawą. Mianowany przez ministra wojny Austro-Węgier komendantem wojskowym Przemyśla przybył do tego miasta 29 października 1918 roku. Obowiązki objął 1 listopada 1918 roku, lecz już w dniach 30 i 31 października współpracował z ustępującym komendantem miasta, tytularnym generałem piechoty Viktorem von Njegovan. Powołany na stanowisko dowódcy Wojska Polskiego w Galicji, w dniu 1 listopada zadeklarował przejście w szeregi Wojska Polskiego, swoją funkcję w armii Austro-Węgier przekazując gen. Stowasserowi[2]. W dniu 4 listopada 1918 r. został internowany w Przemyślu przez siły ukraińskie. W niewoli, bez odpowiedniego rozeznania, podpisał rozkaz dla jednostek polskich, nakazujący im opuszczenie Przemyśla i powiatu przemyskiego, oraz oddanie ich w ręce ukraińskie[3]. Polacy (POW) nie zastosowali się do rozkazu i obronili Przemyśl. Polska komisja generalska rozpatrująca pod koniec 1918 zarzuty przeciwko Puchalskiemu – przed którą stanął na własne życzenie – uznała jego duże doświadczenie i wiedzę wojskową, jednocześnie stwierdzając, że „ze względu na słabe nerwy nie nadaje się do służby frontowej i samodzielnych komend”[4], i oddała go do dyspozycji Naczelnego Dowództwa.

18 marca 1919 został przyjęty w stopniu generała porucznika do Wojska Polskiego i przydzielony z dn 1 marca tego roku do Rezerwy Oficerskiej w Warszawie[5]. Kierował Kursem Adiutantów Sztabowych i uczestniczył w pracach Komisji Weryfikacyjnej. 10 czerwca 1919 wyznaczono go na stanowisko dowódcy Szkoły Sztabu Generalnego. Równocześnie przewodniczył Centralnej Komisji Wyszkolenia WP (od 21 sierpnia) oraz kierował dywizyjnym Centrum Wyszkolenia w Lidzie (od 17 listopada). 10 lutego 1920 został zwolniony z funkcji komendanta SSG, a 10 marca otrzymał nominację na stanowisko szefa Departamentu I Broni Głównych i Wojsk Taborowych Ministerstwa Spraw Wojskowych i członka Rady Wojskowej. Funkcję szefa departamentu sprawował do listopada 1920. Z dn. 1 marca 1921 został przeniesiony – na własną prośbę – do rezerwy armii[6], a z dn. 31 marca – w stan spoczynku z prawem noszenia munduru[7]. 26 października 1923 Prezydent RP Stanisław Wojciechowski zatwierdził go w stopniu generała dywizji ze starszeństwem z 1 czerwca 1919. Zmarł 16 stycznia 1931 w Warszawie[8]. Został pochowany na tamtejszym Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

Stanisław Puchalski był żonaty z Luiginą Hächsman von Hochsam, z którą miał córkę Edytę (ur. 1904).

Ordery i odznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. sejm-wielki.pl – Stanisław Puchalski h. Puchała (pol.) [dostęp 2011-12-16]
  2. Stanisław Puchalski: Kolekcje Archiwalne Online. Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce (pol.). W: Raport [on-line]. 1918-11-07. [dostęp 2015-01-24].
  3. Andrzej Szeliga, Obrona Przemyśla w 1918 r. (pol.) [dostęp 2011-12-16]
  4. Piotr Stawecki, Słownik Biograficzny Generałów Wojska Polskiego 1918-1939, Warszawa 1994, s. 268-269
  5. Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 37 z 3.04.1919 r.
  6. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 10 z 12.03.1921 r.
  7. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 40 z 23.11.1921 r.
  8. Zmarli. „Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych”, s. 171, Nr 4 z 22 lutego 1932. Ministerstwo Spraw Wojskowych. 
  9. Hof- und Staatshandbuch der Österreichisch-Ungarischen Monarchie. Wiedeń, 1918, s. 85

BibliografiaEdytuj

  • Österreichisches Biographisches Lexikon 1815-1950, Band VIII., Wien 1983
  • Polski Słownik Biograficzny, t. XXIX, Wrocław etc. 1986
  • Piotr Stawecki, Słownik Biograficzny Generałów Wojska Polskiego 1918-1939, Warszawa 1994, s. 268-269