Otwórz menu główne

Stanisław Rola-Arciszewski

Oficer dyplomowany Wojska Polskiego, publicysta
Ten artykuł dotyczy Stanisława Teofila Arciszewskiego. Zobacz też: inne osoby noszące nazwisko Arciszewski..

Stanisław Teofil Rola-Arciszewski herbu Rola (ur. 9 listopada 1888 w Kołomyi, zm. 5 listopada 1953 w Londynie) – pułkownik dyplomowany artylerii Wojska Polskiego, publicysta wojskowy.

Stanisław Teofil Rola-Arciszewski
pułkownik dyplomowany artylerii pułkownik dyplomowany artylerii
Data i miejsce urodzenia 9 listopada 1888
Kołomyja
Data i miejsce śmierci 5 listopada 1953
Londyn
Przebieg służby
Lata służby 1914-1953
Siły zbrojne Wappen Kaisertum Österreich 1815 (Klein).png Armia Austro-Węgier
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki 13 Dywizja Piechoty
3 Grupa Pancerna
Armia „Łódź”
Stanowiska szef sztabu dywizji
dowódca grupy pancernej
dowódca broni pancernych armii
Główne wojny i bitwy I wojna światowa,
II wojna światowa,
kampania wrześniowa
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kawaler Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Krzyż Komandorski z Gwiazdą Węgierskiego Orderu Zasługi (wojskowy)

ŻyciorysEdytuj

Był synem Adama, sędziego, i Julii z domu Bogdany oraz bratem Franciszka Arciszewskiego, generała brygady WP, i Jadwigi, po mężu Stadmüller (1894-1983), profesora Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. W lutym 1919 zawarł związek małżeński z Małgorzatą Marią z Schillów, z którą miał córkę Marię Julię (ur. 1925, po mężu Gorzkowską) i syna Stanisława Antoniego (ur. 1932).

Uczęszczał do II Gimnazjum Klasycznego we Lwowie. W 1908 rozpoczął studia na Wydziale Budowy Maszyn Politechniki Lwowskiej, w 1910 przeniósł się na Politechnikę Wiedeńską. Po ukończeniu tej uczelni odbył praktykę w fabryce i stoczni w Trieście oraz w Berlinie i Dortmundzie. W sierpniu 1914 został wcielony do cesarskiej i królewskiej armii. Brał udział w walkach na froncie rosyjskim i włoskim. W listopadzie 1918 zgłosił się do polskiej stacji zbornej oficerów w Wiedniu i został przydzielony do Wojskowej Komisji Likwidacyjnej. W kolejnych latach zajmował się problematyką transportu wojskowego i w czasie wojny z Rosją znajdował się poza frontem.

W październiku 1921 powrócił do kraju i skierowany został do garnizonu Lwów, w którym objął dowództwo 3 baterii 5 pułku artylerii polowej. W styczniu następnego roku przydzielony został do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr VI we Lwowie na stanowisko referenta. W latach 1922–1924 był słuchaczem Kursu Normalnego Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie. Z dniem 1 października 1924, po ukończeniu studiów i otrzymaniu dyplomu naukowego oficera Sztabu Generalnego, przydzielony został do Wyższej Szkoły Wojennej na stanowisko asystenta, a później wykładowcy taktyki ogólnej.

W listopadzie 1928 został przeniesiony do garnizonu Równe na stanowisko szefa sztabu 13 Dywizji Piechoty[1]. W październiku 1930 objął dowództwo I dywizjonu 3 pułku artylerii lekkiej Legionów[2]. W październiku 1931 wyznaczony został na stanowisko zastępcy dowódcy 1 pułku artylerii ciężkiej w Modlinie[3]. W listopadzie 1935 mianowany został dowódcą 1 pułku artylerii motorowej w Stryju. 31 maja 1937 objął dowództwo 7 pułku artylerii lekkiej w Częstochowie i sprawował je do 25 lipca 1938. W 1937 odbył praktykę na stanowisku zastępcy dowódcy 10 Brygady Kawalerii. W następnym roku powołany został na stanowisko dowódcy 3 Grupy Pancernej w Warszawie[4]. Ogłaszał publikacje poświęcone tematyce wojskowej (głównie taktyce i sztuce operacyjnej) na łamach „Bellony”, w 1934 wydał także książkę „Sztuka dowodzenia na Zachodzie Europy”.

W kampanii wrześniowej 1939 dowodził broniami pancernymi Armii „Łódź”, a później sprawował funkcję zastępcy szefa sztabu Armii „Warszawa”. Resztę wojny spędził w niewoli niemieckiej w Oflagu II C Woldenberg[5]. W 1945 wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Od 1947 mieszkał w Londynie u brata Franciszka i pracował w Komisji Historycznej Sztabu Głównego Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Ogłosił kilka prac wspomnieniowych dotyczących okresu wojennego. Zmarł w Londynie. Został pochowany na Cmentarzu Brompton w Londynie.

AwanseEdytuj

  • chorąży – 1915
  • podporucznik – 1916
  • porucznik – 1918
  • kapitan – IX 1920
  • major – 1 grudnia 1924 roku ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924 roku i 39. lokatą w korpusie oficerów artylerii
  • podpułkownik – ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1931 roku i 14. lokatą w korpusie oficerów artylerii
  • pułkownik – ze starszeństwem z dniem 19 marca 1938 roku i 12. lokatą w korpusie oficerów artylerii[6]

Ordery i odznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 14 z 05.11.1928.
  2. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 14 z 20.09.1930.
  3. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 7 z 23.10.1931.
  4. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 547.
  5. Olesik 1988 ↓, s. 162.
  6. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 157.
  7. a b c d e f Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Wyd. II popr. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1938, s. 11.

BibliografiaEdytuj