Otwórz menu główne

Stanisław Sławski (1881–1943)

Stanisław Sławski (ur. 11 grudnia 1881 w Poznaniu, zm. 9 marca 1943 w KL Auschwitz) – polski prawnik, adwokat, powstaniec wielkopolski, pułkownik audytor Wojska Polskiego.

ŻyciorysEdytuj

Syn Stanisława (prawnika) i Konstancji z domu Ziołeckiej. W 1900 ukończył Gimnazjum Marii Magdaleny w Poznaniu i rozpoczął studia prawnicze w Heidelbergu, Paryżu, Monachium i Getyndze. W 1903 złożył pierwszy egzamin prawniczy, a pracę doktorską obronił w 1911. Aplikację sądową odbywał w Kolonii, gdzie także uzupełniał studia (ekonomia polityczna). W 1906, w Berlinie, złożył egzamin sędziowski, a następnie podjął pracę w sądzie w Bydgoszczy, a potem w Poznaniu. Od 1914 prowadził w tym mieście, wspólnie z Władysławem Seydą, kancelarię adwokacką. Od tego roku należał też do PTPN[1].

W 1918 był uczestnikiem walk powstania wielkopolskiego, m.in. brał udział w zajęciu sądu przy ul. Młyńskiej i prezydium policji. 27 maja 1919 roku Komisariat Naczelnej Rady Ludowej przyjął go do sądownictwa wojskowego Sił Zbrojnych Polskich w byłym zaborze pruskim – „jako oficera korpusu sądowego” i nadał mu „na czas posiadania odpowiedniego stanowiska wojskowego charakter pułkownika”. Był wówczas prezydentem sądownictwa wojskowego w Poznaniu[2], stojąc na czele powołanego Głównego Sądu Wojennego[3]. W trakcie powstania wielkopolskiego Stanisław Sławski pełnił następujące stanowiska: prezydenta Głównego Sądu Wojskowego w Poznaniu, prezydenta Sądownictwa Wojskowego, szefa Departamentu ,,F" Szefostwa Aprowizacji oraz szefa Sekcji I tego Departamentu[4]. Głównodowodzący Wojsk Polskich byłego zaboru pruskiego generał piechoty Józef Dowbor-Muśnicki w rozkazie z 4 września 1919 napisał: „Prezydent Głównego Sądu Wojskowego pułkownik korpusu sądowego Sławski wystąpił z dniem 30 sierpnia 1919 ze służby czynnej w formacjach wielkopolskich. Na płk. Sławskiego spadła ogromna, bardzo skomplikowana i odpowiedzialna praca utworzenia sądownictwa wojskowego. Z powierzonego mu zadania płk. Sławski wywiązał się z dobrym skutkiem, za co, żegnając go obecnie, składam mu serdeczne podziękowanie”[5]. 20 sierpnia 1919 został przyjęty do Wojska Polskiego z zatwierdzeniem w stopniu majora korpusu sądowego i zaliczony do rezerwy[6].

W 1919, po przejściu do rezerwy, został mianowany kierownikiem sekcji w Departamencie Sprawiedliwości Ministerstwa byłej Dzielnicy Pruskiej w Poznaniu. W listopadzie 1919 został członkiem Komisji Kodyfikacyjnej prawa polskiego. Prowadził też wykłady z prawa karnego i prawa kościelnego byłej dzielnicy pruskiej na Uniwersytecie Poznańskim. W lutym 1920 opuścił Poznań i udał się wraz z rodziną do Gdańska, gdzie został mianowany delegatem resortu sprawiedliwości w Konsulacie Generalnym RP na terenie Wolnego Miasta. W październiku 1920 wydelegowany był do Paryża, na rokowania dotyczące przygotowania konwencji polsko-gdańskiej odnośnie prawnego statusu miasta. Był autorem wielu koncepcji i postulatów dotyczących tych rozwiązań. Zabierał też głos w siedzibie Ligi Narodów w Genewie, w celu sprecyzowania polskich praw w porcie gdańskim.

W 1922 roku został zweryfikowany w stopniu pułkownika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku w korpusie oficerów rezerwy sądowych[7]. W 1934 roku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Poznań Miasto. Był wówczas pułkownikiem ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku w korpusie oficerów pospolitego ruszenia sądowych[8].

W 1925 powrócił do Poznania, gdzie prowadził kancelarię adwokacką z bratem Janem. Został w tym czasie aktywnym członkiem Ligi Morskiej i Kolonialnej. Był też akcjonariuszem i członkiem rady nadzorczej Banku Związku Spółek Zarobkowych. Do września 1939 był radcą prawnym Kurii Arcybiskupiej w Poznaniu. Od 1926 był honorowym konsulem Grecji i za swą działalność w tym zakresie otrzymał od rządu greckiego Order Feniksa. Był również członkiem zakonu Kawalerów Maltańskich[1].

W latach 1915-1917 oraz 1926-1927 był prezesem Klubu Wioślarskiego z roku 1904 w Poznaniu[9]. Był inicjatorem założenia w Gdańsku w roku 1922 polskiego Klubu Wioślarskiego[10].

Był kolekcjonerem sztychów i starych książek oraz rękopisów. Przed II wojną światową rozpoczął porządkowanie zbiorów i we wrześniu 1939 przekazał je (m.in. rozległe archiwum Mottych) do Biblioteki Raczyńskich, pozostając w przekonaniu, że uchroni je to przed zniszczeniem. Zbiory w całości spłonęły w 1945, zachowało się tylko archiwum fotograficzne, którego nie zdążono przekazać[1].

Wiosną 1940 rodzina została wyrzucona z willi przy ul. Zbąszyńskiej, a Stanisław wyjechał do Radomia, gdzie uzyskał pracę. 10 listopada 1942 został aresztowany przez Gestapo i wywieziony do obozu Auschwitz-Birkenau, gdzie zmarł w marcu 1943[1].

Życie prywatneEdytuj

7 września 1915 poślubił Izabellę z Mottych (ur. 1892, córkę Jana Mottego). W Poznaniu zamieszkiwali przy ul. Matejki 60 i Zbąszyńskiej 3 (od 1933). Miał dwie córki – Marię (1916-1977) i Anielę (ur. 1918, historyka sztuki). Jego bratem był Roger (architekt) i Maria Wicherkiewicz (artystka)[1].

PublikacjeEdytuj

Ordery i odznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g Sławomir Leitgeber, Poznańska rodzina Sławskich, w: Kronika Miasta Poznania, nr 3-4/1993, s.302-310, ISSN 0137-3552
  2. Tygodnik Urzędowy NRL ↓, Nr 21 z 13 czerwca 1919 roku, s. 99.
  3. Organa 1928 ↓, s. 71-73.
  4. Adam Bojarski, ,,Żołnierska karta" doktora Stanisława Sławskiego w powstaniu wielkopolskim 1918/1919,, „Palestra 11/2018, s. 133-138”.
  5. Rozkaz DG WP b. zaboru pruskiego nr 219 z 4 września 1919 roku, § 12.
  6. Dz. Rozk. MSWojsk. ↓, nr 89 z 1919 roku, poz. 3229.
  7. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1094.
  8. Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 295.
  9. 25 lecie Klubu Wioślarskiego z r. 1904 w Poznaniu, Sport Wodny wydanie specjalne, 1929 Nr 21, s. 5, Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa [dostęp: 2019-03-14]
  10. Zarys historii polskiej kultury fizycznej w Wolnym Mieście Gdańsku 1920-1939, Jerzy Gaj, Gdańsk 1976, s. 96

BibliografiaEdytuj