Stanisław Smolka

polski historyk
Zobacz też: mjr Stanisław Smolka (przedwojenny przedsiębiorca).

Stanisław Smolka (ur. 29 czerwca 1854 we Lwowie, zm. 27 sierpnia 1924 w Nowoszycach (Polesie)) – polski historyk, współtwórca i przedstawiciel krakowskiej szkoły historycznej, syn wybitnego adwokata i polityka – Franciszka Smolki.

Stanisław Smolka
Ilustracja
Fotografia Juliusza Miena z 1898
Data i miejsce urodzenia 29 czerwca 1854
Lwów
Data i miejsce śmierci 27 sierpnia 1924
Nowoszyce
profesor nauk historycznych
Alma Mater Uniwersytet Lwowski
Doktorat lipiec 1873
Uniwersytet w Getyndze
Profesura 1880
Polska Akademia Umiejętności
Status członek czynny
Uczelnia Uniwersytet Lwowski
Uniwersytet Jagielloński
Katolicki Uniwersytet Lubelski
Rektor UJ
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Order Korony Żelaznej III klasy (Austro-Węgry)

Badał głównie początkowe okresy historii Polski: piastowski i jagielloński, również czasy Królestwa Polskiego. Dzieje Polski przedstawiał w szerszej perspektywie na tle dziejów powszechnych, odmiennie od dotychczasowych trendów romantycznych – z dużym krytycyzmem. Jego poglądy i metody badawcze wywarły ogromny wpływ na jego kontynuatorów oraz następne pokolenia mediewistów.

ŻyciorysEdytuj

W latach 1876–1883 był profesorem Uniwersytetu we Lwowie, następnie w okresie 1883-1902 na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie w latach 1895–1896 pełnił funkcję rektora.

W 1886 zorganizował tzw. Ekspedycję Rzymską, której celem było przyswojenie polskiej nauce dokumentów z archiwum w Watykanie. W 1899 został członkiem Moskiewskiego Towarzystwa Archeologicznego[1]. W latach 1908–1919 był dyrektorem Archiwum Krajowego Aktów Grodzkich i Ziemskich w Krakowie, ponadto od 1919 był profesorem Uniwersytetu Lubelskiego, któremu przekazał księgozbiór i część swojego archiwum. Od 1881 członkiem krakowskiej Akademii Umiejętności pełniącej funkcję ogólnonarodową, do której zjeżdżali uznani uczeni z terenów całej byłej Rzeczypospolitej, w latach 1891–1902 został jej sekretarzem generalnym. Smolka mieszkał w 1910 w domu Heleny Rusockiej w Rudawie, a w latach 1912–1914 w pobliskich Niegoszowicach. Za wybitne osiągnięcia naukowe Akademia przyznała mu nagrodę pieniężną w 1924.

Był członkiem honorowym Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk[2]. Wymieniany jest również w gronie najbardziej zasłużonych współpracowników Zakładu Narodowego im. Ossolińskich. Był członkiem Towarzystwa Tatrzańskiego. W 1913 otrzymał austriackie szlachectwo II stopnia (z tytułem „Ritter”)[3].

Został pochowany w Janowie pod Pińskiem[4].

OdznaczeniaEdytuj

Kawaler austro-węgierskiego Orderu Korony Żelaznej[5].

Pośmiertnie został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (1936)[6].

Wybrane publikacjeEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Maria Blombergowa, Polscy członkowie Cesarskiego Moskiewskiego Towarzystwa Archeologicznego (1864-1914), „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki” 25/3 (1980) s. 556.
  2. Bolesław Erzepki, Spis członków Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Poznaniu, Poznań 1896, s. 4.
  3. Sławomir Górzyński, Nobilitacje w Galicji w latach 1772–1918, DiG 1997, s. 245.
  4. Stanisław Smolka, www.ipsb.nina.gov.pl [dostęp 2018-08-15] (pol.).
  5. Rocznik Akademii Umiejętności w Krakowie. Kraków: AU, 1901, s. 4.
  6. 11 listopada 1936 „za wybitne zasługi na polu nauki i wychowywania młodzieży w duchu patriotycznym położone w latach 1905–1918” M.P. z 1936 r. nr 263, poz. 464

Linki zewnętrzneEdytuj