Stanisław Marian Thun ps. „Janusz” „Leszcz” „Malcz” „Nawrot” (ur. 19 listopada 1894 w Dzierznie Dworskim, zm. 3 sierpnia 1944 w Warszawie) – podpułkownik Wojska Polskiego, legionista, członek POW, ZWZ i Armii Krajowej.

Stanisław Marian Thun
„Janusz” „Leszcz” „Malcz” „Nawrot”
podpułkownik podpułkownik
Data i miejsce urodzenia 19 listopada 1894
Dzierzno
Data i miejsce śmierci 3 sierpnia 1944
Warszawa
Przebieg służby
Lata służby 19141932 i 1939-1944
Siły zbrojne Orzełek legionowy.svg Legiony Polskie
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki 2 pułku piechoty
4 pułk piechoty
2 Dywizja Piechoty Legionów
4 pułk piechoty
Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy
Stanowiska dowódca plutonu
oficer ordynansowy
dowódca kompanii
kierownik referatu
szef wydziału
Główne wojny i bitwy wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa
Odznaczenia
Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (od 1941, czterokrotnie) Krzyż Zasługi (II RP)

ŻyciorysEdytuj

Syn obywatela ziemskiego Jana i Władysławy Zaleskiej[1]. Uczęszczał do szkoły w Gnieźnie (1902-1904), a następnie uczył się w III Gimnazjum im. Jana Sobieskiego w Krakowie (1905-1913). Po maturze studiował krótko medycynę na Wydziale Lekarskim UJ w Krakowie, potem w Akademii Handlowej. Od marca 1911 r. był członkiem tajnej Armii Polskiej, następnie od lipca tego samego roku w PDS i Polowych Drużynach „Sokoła”.

Od 16 sierpnia 1914 r. w Legionach Polskich. W 2 pułku piechoty był dowódcą plutonu, a następnie adiutantem II batalionu[1]. 29 września 1914 roku został mianowany chorążym piechoty[2]. Od 30 września 1914 r. walczył na froncie karpackim. 29 października 1914 r. podczas bitwy pod Mołotkowem ciężko ranny dostał się do niewoli rosyjskiej. Przez kilka miesięcy leczył się w szpitalu w Płoskirowie. W czerwcu 1917 r. udało mu się zbiec z niewoli i w lutym 1918 r. przedostać do Galicji[1]. Internowany w Wiedniu, potem w Witkowicach. Po uwolnieniu od kwietnia 1918 r. był d-cą plutonu i instruktorem POW w Krakowie. Jednocześnie pracował jako urzędnik w inspektoracie zasiłkowym Centrali dla Odbudowy Galicji.

Od 1 listopada 1918 r. służył w Wojsku Polskim jako oficer ordynansowy w Komendzie Wojskowej w Krakowie, dowódca plutonu gońców bojowych 4 pułku piechoty Legionów, a następnie przeniesiony do Warszawy gdzie od 1-30 stycznia 1919 był adiutantem DOGen. Warszawa - gen. Edwarda Rydza-Śmigłego. Dowódca kompanii harcerskiej 2 Dywizji Piechoty Legionów[3]. Uczestniczył w walkach z bolszewikami na froncie litewsko-białoruskim. Od września 1919 r. do marca 1920 r. był adiutantem dowódcy DOGen. Kielce, gen. Bolesława Roji, DOGen. Pomorze, Grupy Pomorskiej, 2 Armii i ponownie DOGen. Pomorze[1]. 19 sierpnia 1920 roku został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 roku w stopniu kapitana, w piechocie, w grupie oficerów byłych Legionów Polskich[4]. Dowódca kompanii 4 pułku piechoty od września 1920, a od grudnia tego samego roku mianowany oficerem łącznikowym komendy m. st. Warszawy w Wyższej Szkole Handlowej i Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego, równocześnie studiując w WSH (1920-1922), gdzie uzyskał dyplom w 1926 r[1].

3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku i 208. lokatą w korpusie oficerów piechoty, a jego oddziałem macierzystym był nadal 4 pp Leg.[5] W 1923 roku pełnił służbę w 20 pułku piechoty w Krakowie[6]. 23 października tego roku został przydzielony do Wojskowego Instytutu Naukowo–Wydawniczego w Warszawie na stanowisko kierownika referatu wydawnictw[7]. 1 grudnia 1924 roku został mianowany majorem ze starszeństwem z 15 sierpnia 1924 roku i 44. lokatą w korpusie oficerów piechoty[8][9]. Później został przeniesiony z korpusu oficerów piechoty do korpusu oficerów administracyjnych, grupa kancelaryjna. W kwietniu 1926 został szefem Wydziału II Wydawniczego WINW w Warszawie[1][10]. Z dniem 29 lutego 1932 roku został przeniesiony w stan spoczynku[11]. Po zwolnieniu z czynnej służby wojskowej został dyrektorem Głównej Księgarni Wojskowej[1]. Jednocześnie był członkiem Zarządu Głównego Towarzystwa Wiedzy Wojskowej w latach 1924–1925, a w latach 1935–1937 zastępcą członka[12]. W „Wojskowym Przeglądzie Wydawniczym” (wydawany od 1926 jako dodatek do „Bellony”) był redaktorem oraz wchodził w skład komitetów redakcyjnych „Przeglądu Piechoty” i „Przeglądu Wojskowego” (w latach 1929–1933)[1]. W 1934 roku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III, jako oficer stanu spoczynku administracji[13].

Podczas kampanii wrześniowej został 7 września 1939 r. przydzielony do stacji zbornej na terenie warszawskiej cytadeli, potem został d-cą ochotniczego II batalionu 2 pułku piechoty „Obrony Pragi” (późniejszy 336 pułk piechoty)[14]. Uczestnik obrony Warszawy[15]. Po kapitulacji podjął działalność konspiracyjną od października 1939 w szeregach SZP/ZWZ/AK. Początkowo współorganizator i pierwszy d-ca obwodu SZP W-wa Żoliborz, następnie szef Oddziału VII (Biuro Finansów i Kontroli) w Dowództwie Głównym SZP, KG ZWZ/AK[16]. Rozkazem KG ZWZ nr L.1/BP z 1 lipca 1940 r. mianowany ppłk. piech[14]. Poległ 3 sierpnia 1944 r. podczas powstania warszawskiego przy ul. Leszno 24[14]. Pochowany na cmentarzu wojskowym na Powązkach w Warszawie.

19 listopada 1920 roku dowódca Okręgu Generalnego Kielce zezwolił mu na zawarcie związku małżeńskiego z Zofią Aleksandrą Wołoszyńską z Kielc[17].

Ordery i odznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h Andrzej Krzysztof Kunert: Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939-1945 T.1. Warszawa: 1987, s. 155.
  2. Lista starszeństwa 1917 ↓, s. 25.
  3. Według rozkazu gen. Bolesława Roji z 24 lipca 1919 był dowódcą „wzorowym i dzielnym”
  4. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 32 z 25 sierpnia 1920 roku, s. 784.
  5. Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 40.
  6. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 182, 406.
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 71 z 13 listopada 1923 roku, s. 751.
  8. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 131 z 17 grudnia 1924 roku, s. 734.
  9. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 171, 350.
  10. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 122, 174.
  11. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 257.
  12. Oficerskie kursy języków obcych. Obrady delegatów T-wa wiedzy wojskowej. „Warszawski Dziennik Narodowy”. 15B, s. 9, 9 czerwca 1935. 
  13. Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 389.
  14. a b c Andrzej Krzysztof Kunert: Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939-1945 T.1. Warszawa: 1987, s. 156.
  15. Obrona Warszawy i Modlina - 1939 r.
  16. Komenda Główna Armii Krajowej, lipiec 1944 r.
  17. Rozkaz DOGen. Kielce ↓, Nr 120 z 19 listopada 1921 roku, pkt 2.
  18. Rómmel 1958 ↓, s. 381, autor jako dowódca armii „Warszawa” nadał majorowi Stanisławowi Thun, dowódcy I batalionu 336 pp Order Virtuti Militari V klasy.
  19. Sitko 1928 ↓, s. 48.
  20. M.P. z 1932 r. nr 29, poz. 35.

BibliografiaEdytuj