Stanisław Wasylewski

Stanisław Wasylewski (ur. 18 grudnia 1885 w Stanisławowie, zm. 26 lipca 1953 w Opolu) – polski dziennikarz, eseista, krytyk literacki, tłumacz, autor opracowań pamiętników, starszy brat dziennikarza Bolesława Wasylewskiego.

Stanisław Wasylewski
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 18 grudnia 1885
Stanisławów
Data i miejsce śmierci 26 lipca 1953
Opole
Miejsce spoczynku Cmentarz Komunalny w Opolu
Zawód, zajęcie dziennikarz
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Wawrzyn Akademicki

ŻyciorysEdytuj

Syn Bolesława i Jadwigi ze Starklów. Uczył się w gimnazjach w Stryju i Lwowie wraz z Kornelem Makuszyńskim, Juliuszem Kleinerem i Rudolfem Weiglem. W 1904 roku zdał maturę i podjął studia historyczne i polonistyczne na Uniwersytecie Lwowskim. W latach 1905–1910 był kolejno: wolontariuszem, stypendystą i asystentem Zakładu Narodowego im. Ossolińskich. We Lwowie mieszkał do roku 1927, redagując „Gazetę Poranną”, tygodnik satyryczno-polityczny „Szczutek” i „Słowo Polskie”. W 1927 przeniósł się do Poznania, gdzie w Wydawnictwie Polskim R. Wegnera redagował serię Biblioteka Laureatów Nobla. Współpracował także z czasopismami poznańskimi m.in. Tęczą oraz z redakcjami rozgłośni radiowych Poznania i Warszawy. W 1932 roku obronił pracę doktorską z filozofii na Uniwersytecie Poznańskim. Był laureatem nagrody literackiej Poznania (1937)[1][2].

Po wybuchu II wojny światowej, kampanii wrześniowej i agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939 wszedł w skład konspiracyjnej Rady Narodowej we Lwowie, podległej rządowi RP na uchodźstwie (innymi członkami byli Artur Hausner, ks. Józef Panaś, Adam Bogdanowicz, płk dr Aleksander Domaszewicz, Jan Szczyrek)[3]. Okupację przeżył we Lwowie. Na polecenie wywiadu Armii Krajowej współpracował z proniemiecką „Gazetą Lwowską” pisząc felietony o polskich zabytkach w Małopolsce Wschodniej[4]. W 1945 został za to potępiony przez Związek Zawodowy Literatów Polskich, jednak rok później został zrehabilitowany przez sąd[5] (ponadto rola Wasylewskiego była pozytywnie oceniona przez lwowskie środowisko emigracyjne po wojnie[6]). Po przymusowym wysiedleniu ze Lwowa w 1944 roku przez trzy lata mieszkał w Krakowie, po czym przeniósł się do Opola.

Zmarł w Opolu. Pochowany z żoną Stanisławą (1898–1965) na Cmentarzu Komunalnym w Opolu-Półwsi (sektor 2 Zasłużonych-2-9)[7].

TwórczośćEdytuj

Jest autorem wielu książek dotyczących Lwowa. Pisał – z wdziękiem, erudycją i humorem – poczytne eseje i szkice historyczne poświęcone głównie polskiej kulturze obyczajowej i literackiej okresu oświecenia i romantyzmu, m.in.:

  • Na dworze króla Stasia
  • W srebrnym dworku z modrzewia
  • Romans prababki
  • Portrety pań wytwornych
  • O miłości romantycznej
  • Historie lwowskie
  • U księżnej pani
  • Zerwana kokarda
  • Życie polskie w XIX wieku
  • Na śląsku opolskim[8]
  • Klasztor i Kobieta,Wyd. Literackie Kraków - 1957
  • Karolina Sobańska, " " "
  • Opowieści dziewczęce, " " " - 1957, I wyd.1920
  • Twarz i kobieta, " " " - 1960,
  • Czterdzieści lat powodzenia - Przebieg mojego życia - Wyd.Ossolineum,Wrocław,1959
  • Niezapisany stan służby,Wyd.Ossolineum, Wrocław,1957
  • Sprawy ponure - Obrazy z kronik sądowych wieku Oświecenia,Wyd.Literackie Kraków,1963
  • Pod urokiem zaświatów - Wyd. Literackie Kraków, 1958
  • Przypadki Króla Jegomości - Wyd. Literackie Kraków,1957
  • Duscisa Cunegundis - Wyd. Literackie Kraków,1958, I wyd. 1921

oraz wspomnienia:

  • Pod kopułą lwowskiego Ossolineum

i książki o Lwowie, m.in.:

  • Bardzo przyjemne miasto
  • Lwów

Ordery i odznaczeniaEdytuj

UpamiętnienieEdytuj

W Opolu i Nysie znajdują się ulice Stanisława Wasylewskiego[12].

PrzypisyEdytuj

  1. St. Wasylewski laureatem nagrody m. Poznania. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 275 z 3 grudnia 1937. 
  2. Wręczenie Nagrody miasta Poznania St. Wasylewskiemu. „Gazeta Lwowska”, s. 2, Nr 294 z 29 grudnia 1937. 
  3. Wojciech Hausner: Artur Hausner i rodzina z Kończyc. [dostęp 2015-05-02].
  4. Grzegorz Hryciuk: Gazeta Lwowska w latach 1941–1944 (pol.). www.lwow.home.pl. [dostęp 2009-07-07].
  5. Sąd zrehabilitował Wasylewskiego. „Biuletyn”. Nr 37, s. 64–65, Grudzień 1979. Koło Lwowian w Londynie. 
  6. Rola S. Wasylewskiego w czasie wojny we Lwowie. „Biuletyn”. Nr 37, s. 63, Grudzień 1979. Koło Lwowian w Londynie. 
  7. Cmentarze komunalne w Opolu - wyszukiwarka osób pochowanych, opolepolwies.artlookgallery.com [dostęp 2020-06-02].
  8. Stanisław Wasylewski, „Na Śląsku opolskim”, Katowice 1937.
  9. M.P. z 1937 r. nr 260, poz. 410 „za zasługi na polu literatury”.
  10. Odznaczenia w dniu Święta Niepodległości. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 258 z 13 listopada 1937. 
  11. M.P. z 1936 r. nr 261, poz. 460 „za wybitną twórczość literacką”.
  12. Mapa kodów pocztowych - Polska. [dostęp 2014-12-18].

Linki zewnętrzneEdytuj