Stanisława Tarnawiecka

Stanisława Tarnawiecka z domu Schwarz, secundo voto Ramułt (ur. 9 kwietnia 1864, zm. 10 października 1923) – polska właścicielka ziemska, działaczka społeczna.

Stanisława Tarnawiecka
Ilustracja
Data urodzenia 9 kwietnia 1864
Data śmierci 10 października 1923

ŻyciorysEdytuj

 
Grobowiec rodzinny Stanisławy Tarnawieckiej
 
Ulica Stanisławy Tarnawieckiej w Bykowcach

Była córką Rudolfa Schwarza (1834-1899[1][2], kupiec i muzyk pochodzenia niemieckiego, dyrektor Galicyjskiego Towarzystwa Muzycznego i Konserwatorium Lwowskiego) i Ludmiły z domu Zawilskiej (1834-1912[3]); miała dwie siostry: Marię (po mężu Gedl) i Ludmiłę (śpiewaczka znana jako Lody Palasara)[4][5].

Jej pierwszym mężem był Aleksander Tarnawiecki, właściciel dóbr, w tym wsi Bykowce, zmarły w 1898 w wieku 59 lat[6]. Odziedziczyła po nim dobra ziemskie. Na początku XX wieku posiadała Bykowce (obszar 350 ha[7], w 1911 posiadała 360 ha[8]) i Hołuczków[9].

Stanisława Tarnawiecka działała społecznie. W 1889 przystąpiła do Towarzystwa im. Stanisława Staszica we Lwowie w charakterze członka wspierającego[10]. W Bykowcach opiekowała się szkołą ludową[11]. Należała do sanockiego oddziału Towarzystwa Pszczelniczo-Ogrodniczego[12][13]. Była przewodniczącą komitetu organizacyjnego wystawę pszczelniczo-ogrodniczą wraz z wystawią drobiu i królików trwającą w Sanoku od 28 września 1905[14]. 24 listopada 1905 została wybrana do zarządu kółek rolniczych powiatu sanockiego[15][16]. Na przełomie lipca i sierpnia 1911 zasiadła w radzie nadzorczej Domu Handlowo-Przemysłowego w Sanoku[17]. Przekazała areał na rzecz Towarzystwa Szkoły Ludowej z przeznaczeniem na powstanie szkoły uczącej w języku polskim, która została wybudowana w 1912[18]. Należała do Towarzystwa Upiększania Miasta Sanoka[19]. W 1911 podarowała kilkadziesiąt krzewów ozdobnych, które zasadzono w części im. Fryderyka Szopena parku miejskiego w Sanoku[20].

Po wybuchu I wojny światowej od 14 września 1914 wraz z bliskimi przebywał w Cilli[21]. Podczas wojny została wybrana przewodniczącą założonego 5 marca 1916 Koła Ligi Kobiet Miasta Sanoka, liczącego ok. 170 aktywistek, działających społecznie, głównie na rzecz opieki nad rannymi legionistami oraz rodzinami[22][23][24]. W czasie wojny założyła w Sanoku herbaciarnię, przy obsłudze której pracowała Emilia Słuszkiewicz, córka Michała[25]. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości pod koniec grudnia 1918 została wybrana członkinią Naczelnego Zarządu zjednoczonej Liga Kobiet Polskich[26].

Jej drugim mężem był Ludwik Ramułt. Pozostawała właścicielką Bykowiec po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w pierwszych latach istnienia II Rzeczypospolitej w latach 20. XX wieku[27]. Zmarła 10 października 1923[28]. Rodzina Stanisławy Tarnawieckiej została pochowana na cmentarzu w Bykowcach. Po śmierci Rudolfa Schwarza grobowiec familijny w Bykowcch miał wykonać przyjaciel rodziny, lwowski architekt Władysław Halicki[29].

W Bykowcach została ustanowiona ulica Stanisławy Tarnawieckiej, wiodąca od drogi krajowej nr 28 w stronę południową do zabudowań dworskich. Po latach we wsi zostało założone Stowarzyszenie Rozwoju Wsi Bykowce „Moja Wieś” im. Stanisławy Tarnawieckiej[30].

PrzypisyEdytuj

  1. Seweryn Berson. Rudolf Schwarz. „Gazeta Lwowska”, s. 3-4, Nr 119 z 27 maja 1899. 
  2. Stanisław Niewiadomski. Kronika żałobna. Rudolf Schwarz. „Iris”. I, s. 297-298, 1899. Koło Literacko-Artystyczne. 
  3. Osobiste. Z żałobnej karty. „Kurjer Lwowski”. Nr 567, s. 4, 9 grudnia 1912. 
  4. Elżbieta Orman: Rudolf Schwarz. Internetowy Polski Słownik Biograficzny. [dostęp 2015-08-17].
  5. D. Kolbin: Schwarz (Schwarc), Rudolf (1834-1899), Musiker und Kaufmann (niem.). biographien.ac.at. [dostęp 2015-08-17].
  6. Księga aktów zejść rzym.-kat. Sanok 1878–1904. T. H. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 273 (poz. 14).
  7. Alojzy Zielecki, Życie gospodarcze, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995. s. 405.
  8. Skorowidz powiatu sanockiego : wydany na podstawie dat zebranych w roku 1911. Sanok: 1911, s. 4.
  9. Baza właścicieli i dóbr ziemskich. Stanisława Tarnawiecka. genealogia.grocholski.pl. [dostęp 2015-08-16].
  10. Kronika. „Kurjer Lwowski”. Nr 288, s. 4, 17 października 1889. 
  11. Wystawa krajowa. „Kurjer Lwowski”. Nr 205, s. 5, 26 lipca 1894. 
  12. Kronika. „Kurjer Lwowski”. Nr 90, s. 3, 31 marca 1901. 
  13. Towarz. Pszczelniczo-Ogrodnicze. „Gazeta Sanocka”, s. 2, Nr 121 z 22 kwietnia 1906. 
  14. Wystawa pszczelniczo-ogrodnicza wraz z wystawią drobiu i królików. „Gazeta Sanocka”, s. 1, Nr 92 z 1 października 1905. 
  15. Zgromadzenie powiatowe kółek rolniczych. „Gazeta Sanocka”, s. 2, Nr 100 z 26 listopada 1905. 
  16. Zgromadzenie powiatowej Kółek Rolniczych w Sanoku. „Przewodnik Kółek Rolniczych”, s. 462, Nr 24 z 1905. 
  17. Kronika. Dom Handlowo-Przemysłowy w Sanoku, Stowarz. zarejestr. z ogr. poręką. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”, s. 3, Nr 33 z 6 sierpnia 1911. 
  18. Ewa Gorczyca: Stowarzyszenie Rozwoju Wsi Bykowce uratowało budynek szkoły, teraz musi go opuścić. nowiny24.pl, 2015-02-16. [dostęp 2015-08-17].
  19. Sprawozdanie Wydziału Tow. Upiększania Miasta Sanoka. „Miesięcznik Artystyczny”, s. 68, Nr 7 z 1912. 
  20. Edward Zając: Szkice z dziejów Sanoka. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 1998, s. 204. ISBN 83-909787-0-9.
  21. Księga pamiątkowa i adresowa wygnańców wojennych z Galicyi i Bukowiny 1914-1915 oraz Album pamiątkowe. Cz. 3. Prowincya i Bukowina. Wiedeń: 1915, s. 534.
  22. Sprawozdanie z Działalności Koła Ligi Kobiet Miasta Sanoka za pierwszy rok istnienia. 1917 Przeskocz do notatek. Sanok: M. Muschl, 1917, s. 6, 11.
  23. Kronika. Liga kobiet w Sanoku. „Kurjer Lwowski”. Nr 208, s. 7, 26 kwietnia 1916. 
  24. Alojzy Zielecki, Miasto w latach Wielkiej Wojny 1914-1918, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 492.
  25. Edward Zając: Szkice z dziejów Sanoka. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 1998, s. 51. ISBN 83-909787-0-9.
  26. Uchwały przyjęte na zjeździe zjednoczonych Lig Galicji, Królestwa i Śląska w Warszawie dnia 29, 30 i 31 grudnia 1918 r., „Na posterunku”, rok III (1), 26 stycznia 1919, s. 4–5.
  27. Wojciech Sołtys, Stosunki społeczno-polityczne, Pomiędzy wojnami światowymi 1918-1939, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 559.
  28. Informacja od Stowarzyszenia Rozwoju Wsi Bykowce im Stanisławy Tarnawieckiej. prv.pl. [dostęp 2015-08-17].
  29. Kronika. „Kurjer Lwowski”. Nr 146, s. 4, 28 maja 1899. 
  30. Stowarzyszenie Rozwoju Wsi Bykowce „Moja Wieś” im. Stanisławy Tarnawieckiej. mojepanstwo.pl. [dostęp 2015-08-17].

BibliografiaEdytuj