Stara Wieś Spiska

Stara Wieś Spiska[6] (słow. Spišská Stará Ves, niem. Alt(en)dorf, węg. Szepesófalu) – miasto na Słowacji w powiecie Kieżmark, w kraju preszowskim.

Stara Wieś Spiska
Spišská Stará Ves
ilustracja
Herb
Herb
Państwo

 Słowacja

Kraj

preszowski

Powiat

Kieżmark

Region

Spisz, Zamagurze

Burmistrz

Jozef Harabin[1]

Powierzchnia

17,53[2] km²

Wysokość

487[3] m n.p.m.

Populacja (2021)
• liczba ludności
• gęstość


2208[4]
125,77[5] os./km²

Nr kierunkowy

+421 52[3]

Kod pocztowy

061 01[3]

Tablice rejestracyjne

KK

Położenie na mapie kraju preszowskiego
Mapa konturowa kraju preszowskiego, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Stara Wieś Spiska”
Położenie na mapie Słowacji
Mapa konturowa Słowacji, u góry znajduje się punkt z opisem „Stara Wieś Spiska”
Ziemia49°23′01″N 20°21′46″E/49,383611 20,362778
Strona internetowa

PołożenieEdytuj

Miasto leży przy ujściu Rieki do Dunajca, 37 kilometrów od stolicy okresu (odpowiednik polskiego powiatu), przy granicy polsko-słowackiej[7]. Znajduje się u podnóża Magury Spiskiej w etnograficznym regionie zwanym Spiszem.

HistoriaEdytuj

 
Dom kultury

Miejscowość istniała prawdopodobnie już na przełomie XII i XIII w.[8] W czasie najazdu tatarskiego została doszczętnie zniszczona[8]. Od 1337 r. do XIX w. wchodziła w skład dominium czerwonoklasztorskiego[8]. W 1399 roku Stara Wieś Spiska otrzymała prawa miejskie[8]. W 1385 r. w mieście doszło do pierwszego spotkania Władysława Jagiełły, Witolda oraz Zygmunta Luksemburskiego[8].

W 1397 roku traktat pokojowy na 16 lat podpisali tu Władysław Jagiełło i Zygmunt Luksemburski.

W 1474 roku w Starej Wsi Spiskiej Maciej Korwin i Kazimierz IV Jagiellończyk podpisali pokój po wojnie o tron węgierski[8]. Do XIX wieku dominującą nacją w okolicy byli Polacy[9]. W 1878 roku miejscowość zniszczył pożar[8]. Do 1960 roku była siedzibą władz powiatu Zamagurze[8].

W 1992 do miasta przyłączono samodzielną dotychczas wieś Łysa nad Dunajcem[10].

 
Panorama Starej Wsi Spiskiej, w tle widać polskie Pieniny

KulturaEdytuj

W mieście jest używana gwara spiska, zaliczana przez polskich językoznawców jako gwara dialektu małopolskiego języka polskiego, przez słowackich zaś jako gwara przejściowa polsko-słowacka[11].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Zoznam zvolených starostov a primátorov podľa obcí, miest a mestských častí (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky, 2014. [dostęp 2017-09-27].
  2. Statistical Office of the Slovak Republic: Hustota obyvateľstva - obce [om7014rr_ukaz: Rozloha (Štvorcový meter)] (słow.). 2022-03-31. [dostęp 2022-03-31].
  3. a b c Statistical Office of the Slovak Republic: Základná charakteristika (słow.). 2015-04-17. [dostęp 2022-03-31].
  4. Statistical Office of the Slovak Republic: Počet obyvateľov podľa pohlavia – obce (ročne) (słow.). 2022-03-31. [dostęp 2022-03-31].
  5. Statistical Office of the Slovak Republic: Hustota obyvateľstva – obce (słow.). 2022-03-31. [dostęp 2022-03-31].
  6. Urzędowy wykaz polskich nazw geograficznych świata. KSNG, 2013. s. 263. [dostęp 2017-11-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-05)].
  7. Spisz – Stara Wieś Spiska. [dostęp 2010-02-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-02-07)].
  8. a b c d e f g h Maciej Pinkwart: Spiska Stara Wieś. W: Północna Słowacja – przewodnik krajoznawczy dla zmotoryzowanych [on-line]. Zakopiański Portal Internetowy, 1996. [dostęp 2010-02-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-08-14)].
  9. „W północnej części Spiszą, głównie w powiatach Spiska Stara Wieś (78% ogółu mieszkańców), gdzie wśród 18 gmin 15 było czysto polskich, oraz w powiecie Stara Lubowla (58% ogółu), a także w północno-zachodniej części powiatu kieżmarskiego (34% ogółu). Obok wyżej wymienionych skupisk na Słowacji znajdowało się 45 polskich wysp językowych z 25 tys. Polaków. [w:] Śląski Kwartalnik Historyczny. WrTMH. t. 35. Ossolineum. wyd. I. 1980. s. 47.
  10. Historia miasta.
  11. Júlia Dudášová-Kriššáková, Goralské nárečia z pohľadu súčasnej slovenskej jazykovedy, Prešov: Vydavateľstvo Prešovskej univerzity v Prešove, 2016, s. 20–24, ISBN 978-80-555-1714-8 (słow.).

Linki zewnętrzneEdytuj