Stary Rynek w Kole

Stary Rynek w Kole – najstarszy, centralny plac miasta o wymiarach 75 i 100 metrów[1]. W jego centrum usytuowany jest ratusz z XVI wieku. Położony na terenie osiedla Stare Miasto.

Stary Rynek
Ilustracja
Ratusz miejski
Państwo

 Polska

Miejscowość

Koło

Położenie na mapie Koła
Mapa konturowa Koła, w centrum znajduje się punkt z opisem „Stary Rynek”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, w centrum znajduje się punkt z opisem „Stary Rynek”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Stary Rynek”
Położenie na mapie powiatu kolskiego
Mapa konturowa powiatu kolskiego, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Stary Rynek”
Ziemia52°11′37,1″N 18°37′57,6″E/52,193630 18,632670
Wschodnia zabudowa Starego Rynku

Rys historycznyEdytuj

Prawdopodobnie już od uzyskania przez Koło praw miejskich w 1362 r. główny plac znajdował się w okolicach dzisiejszego Starego Rynku. Tutaj, co najmniej od 1390 r. stał drewniany dwór - siedziba wójtów kolskich. W pierwszej połowie XVI wieku w centralnym miejscu wybudowano monumentalny gmach ratusza z wysoką gotycką wieżą. Po 1830 r. budynek przebudowano w duchu klasycystycznym[2]. 25 maja 1987 r. runęła wieża, znacznie niszcząc mury ratusza. Do 2008 r. trwała odbudowa.

Od roku 1824 r. – po regulacji Koła według planów Tomasza Karola Pelletiera ośrodkiem miasta stał się prostokątny plac o wymiarach 75 i 100 metrów. Z każdego narożnika wytyczona jest ulica. Główny szlak komunikacyjny przebiegał ulicami Warszawską i Kaliską (obecnie Starowarszawska i Mickiewicza). Od 1828 r., po wybudowaniu nowego mostu na głównym korycie rzeki Warty ulicami Kotlarską (obecnie Nowowarszawska) i Kaliską. Połączenie z zamkiem zapewniała prawdopodobnie ulica Grodzka[3].

Ze wschodniego narożnika Rynku prowadziły ulice Browarna i Cebrowa. W kierunku południowym - Kaliska i Farna. Z zachodniego wychodziły ulice Grodzka i Wschodnia, natomiast północnego ul. Warszawska i ul. Kotlarska. Historyk Münch zaliczył Koło do miast o tak zwanym turbinowym układzie ulic w stosunku do centralnego rynku[4].

Na przełomie XIX i XX wieku wybudowano kamienice otaczające Stary Rynek. Dwie z nich są wpisane do rejestru zabytków. Są to trzykondygnacyjne budynki o adresach: Stary Rynek 26 oraz Grodzka 2.

Do 1939 r. rynek nosił nazwę plac Józefa Piłsudskiego[5]. W okresie okupacji niemieckiej zmieniono na Adolf-Hitler-Platz (w wolnym tłumaczeniu plac Adolfa Hitlera)[6]. W latach 50. XX wieku polskie władze przemianowały go na plac PZPR[7]. W 1989 r. przywrócono historyczną nazwę.

PrzypisyEdytuj

  1. J. Burszta. Sześćset lat miasta Koła. Poznań 1963, s. 23
  2. J. Burszta. Sześćset lat miasta Koła. Poznań 1963, s. 27
  3. Plan regulacyjny Koła z 1824 r.
  4. H. Münch. Geneza rozplanowania miast wielkopolskich XIII i XIV wieku. Kraków 1946, s. 160
  5. M. Kozajda. Dawne Koło. Koło 2002, s. 38
  6. K. Kasperkiewicz. Miejsca i obiekty walki i pamięci z lat wojny i okupacji 1939–1945 w Kole i powiecie kolskim. Koło 2004, s. 105
  7. J.St. Mujta. Miasto Koło w 625-leciu nadania praw miejskich. Poznań 1987, s.2 0-21