Stefan Bernadzikiewicz

Stefan Bernadzikiewicz (ur. 25 maja 1907 w Białymstoku, zm. w nocy 18/19 lipca 1939 na Tirsuli, Himalaje) – polski taternik, himalaista i polarnik, z wykształcenia inżynier mechanik.

Stefan Bernadzikiewicz
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 25 maja 1907
Białystok
Data i miejsce śmierci 18/19 lipca 1939
Tirsuli (Himalaje)
Przyczyna śmierci zasypanie lawiną
Miejsce spoczynku Himalaje
Zawód, zajęcie taternik, himalaista, polarnik, mechanik
Rodzice Władysław Bernadzikiewicz
Odznaczenia
Kawaler I Klasy Królewskiego Norweskiego Orderu Świętego Olafa

ŻyciorysEdytuj

Jego ojcem był inż. Władysław Bernadzikiewicz, konstruktor i wynalazca silników, główny konstruktor w wytwórni obrabiarek i narzędzi Stowarzyszenia Mechaników Polskich z Ameryki w Pruszkowie. Niektóre źródła mylnie przypisują to zajęcie jego synowi[1].

Stefan był wychowankiem warszawskiego gimnazjum im. Mikołaja Reja, podobnie jak jego brat Tadeusz Bernadzikiewicz i Henryk Mogilnicki, którzy również zostali wspinaczami. Po ukończeniu studiów na Politechnice przez krótki okres pracował w Państwowych Wytwórniach Uzbrojenia w Warszawie, jednak mimo wysokich zarobków porzucił tę posadę na rzecz asystentury na PW, która pozwalała mu na wyjazdy taternickie. Jesienią 1938 r. rozpoczął też studia geologiczne na Uniwersytecie Warszawskim[1]. Był asystentem w Zakładzie Metalurgicznym Wydziału Mechanicznego Politechniki Warszawskiej[2].

Działalność górskaEdytuj

Taternictwo uprawiał od 1929 r., od 1930 szczególnie zimowe. Był współautorem nowej drogi na północno-zachodniej ścianie Niżniej Wysokiej Gerlachowskiej. Brał udział w pierwszych wejściach zimowych na Żabi Szczyt Wyżni (na Wielkanoc 1930 r., z Wiesławem Stanisławskim, Antonim Kenarem i Zbigniewem Gieysztorem[1]) i Pośrednią Śnieżną Turnię (1935) oraz z Doliny Czarnej Jaworowej przez Dolinę Śnieżną na Lodowy Szczyt (1935). Ostatniego z tych wejść dokonał ze Stanisławem Luxemburgiem i Wawrzyńcem Żuławskim), należy ono do największych osiągnięć ówczesnego taternictwa zimowego[2].

W 1930 został pierwszym przewodniczącym Koła Wysokogórskiego Oddziału Warszawskiego PTT, pracował nad unifikacją polskich organizacji taterniczych, w latach 1936-37 był prezesem Klubu Wysokogórskiego PTT. Był współzałożycielem i wiceprezesem (1936) Polskiego Koła Polarnego w Warszawie. W 1930-35 ogłosił w „Taterniku” kilka opisów nowych dróg taterniczych oraz artykuł Droga do Himalajów (1937). W 1932 był redaktorem zeszytu 2. „Nowych Dróg w Tatrach Wysokich”[2].

Był uczestnikiem polskich wypraw na Spitsbergen w 1934 (kierownik wyprawy do Ziemia Torrella), w 1936 (dokonał przejścia Spitsbergen z południa na północ) i w 1938, a także na Grenlandię w 1937[2]. W 1935 brał udział w polskiej wyprawie alpinistyczno-naukowej na Kaukaz, gdzie 18 sierpnia wraz z Jakubem Bujakiem został pierwszym polskim zdobywcą najwyższego szczytu Gruzji, Szchary[3]. Brał także udział w trawersowaniu Burdżuli[4]. Podczas wyprawy w 1936 r. wraz z Konstantym Narkiewiczem-Jodką i Stanisławem Siedleckim przeszedł na nartach 800 km lodowcami przez cały Spitsbergen Zachodni[1].

W 1939 był członkiem pierwszej polskiej wyprawy w Himalaje, mającej na celu zdobycie Nanda Devi East. Brali w niej udział poza Bernadzikiewiczem Adam Karpiński (kierownik), Jakub Bujak i Janusz Klarner. Szczyt zdobyli dwaj ostatni[5]. Karpiński i Bernadzikiewicz zginęli nocą 18/19 lipca 1939[6] w lawinie lodowo-śnieżnej, która zeszła na założony przez nich obóz III położony na wysokości ok. 6150 m, przy próbie zdobycia szczytu Tirsuli (7074 m)[1]. Ostatni komunikat wyprawy Stefan Bernadzikiewicz nadał 11 lipca 1939 z obozu nad lodowcem Milam na wysokości ok. 4200 metrów[7].

Odznaczenia i upamiętnienieEdytuj

Został odznaczony norweskim Krzyżem Kawalerskim św. Olafa I klasy za swoje zasługi w badaniu Spitsbergenu[2].

Na warszawskim Cmentarzu Powązkowskim znajduje się symboliczny grób Bernadzikiewicza (kwatera 238). Argentyńscy andyniści upamiętnili go przed 1961 nazwą szczytu na Hielo Continental w południowych Andach: Cerro Bernadzikiewicz[2]. Jego nazwisko nosi także Góra Bernadzikiewicza (Bernadzikiewiczfjellet) na Spitsbergenie[8].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e Bolesław Chwaściński: Z dziejów taternictwa. O górach i ludziach. Warszawa: Sport i Turystyka, 1988, s. 172, 181-182, 196, 200, 213. ISBN 83-217-2463-9.
  2. a b c d e f Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
  3. Janusz Kurczab: Historia polskiego wspinania. Kaukaz. Wspinanie.pl. [dostęp 2013-04-07].
  4. Janusz Kurczab: Leksykon polskiego himalaizmu. Warszawa: Agora SA – Biblioteka Gazety Wyborczej, 2008, s. 20, seria: Polskie Himalaje. ISBN 978-83-7552-383-6.
  5. Wielki sukces wyprawy polskiej w Himalaje. „Gazeta Lwowska”, s. 2, Nr 156 z 14 lipca 1939. 
  6. Dalsze szczegóły katastrofy w Himalajach. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 171 z 1 sierpnia 1939. 
  7. Ostatni komunikat polskiej wyprawy. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 170 z 30 lipca 1939. 
  8. Polskie nazwy na Spitsbergenie. Polska stacja polarna Hornsund. [dostęp 2013-04-07].

BibliografiaEdytuj