Otwórz menu główne
Ten artykuł dotyczy polskiego księgarza i wydawcy. Zobacz też: inne osoby o tym imieniu i nazwisku.

Stefan Kamiński (ur. 1907 w Obrytkach, zm. 14 listopada 1974 w Krakowie) – polski księgarz, antykwariusz, wydawca i bibliofil związany z krakowskim środowiskiem artystycznym.

Stefan Kamiński
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 1907
Obrytki
Data i miejsce śmierci 14 listopada 1974
Kraków
Miejsce spoczynku Cmentarz Rakowicki
Zawód, zajęcie księgarz, antykwariusz, wydawca, bibliofil
Miejsce zamieszkania Sejny (do 1926), Kraków (od 1926)
Narodowość polska
Odznaczenia
Sprawiedliwy wśród Narodów Świata

ŻyciorysEdytuj

 
Prywatny ekslibris Kamińskiego

Działalność do 1939Edytuj

Naukę zawodu rozpoczął jako praktykant księgarstwa, w latach 1923–1926 był zatrudniony w księgarni Feliksa Nawrockiego w Sejnach. Następnie przeniósł się do Krakowa, gdzie zaczął pracę w Księgarni Jagiellońskiej oraz Księgarni Towarzystwa Szkół Ludowych, której kierownikiem był do 1932. Wtedy stał się udziałowcem Księgarni „Nauka i Sztuka”, mieszczącej się przy ul. Podwale 6 (od 1939 był jej jedynym właścicielem)[1]. Zajmowała się ona również działalnością wydawniczą. Pierwszą książką wydaną nakładem „Nauki i Sztuki” był zbiór felietonów Zygmunta Nowakowskiego Niemcy à la minute (1933). Wśród pozostałych wydawnictw znalazły się m.in. Zaklęty dwór Heleny Zakrzewskiej (z ilustracjami Jerzego Fedkowicza, 1934) i Akademia Urwipołcia Stanisława Helstein-Helińskiego (znanego pod pseudonimem Jerzy Kryszand; 1937)[2]. W księgarni przy ul. Podwale utworzył w 1936 dział antykwaryczny[3] oraz wspomnienia Antoniego Stawarza Gdy Kraków kruszył pęta (1939; z czasów wyzwolenia Krakowa z rąk austriackich w roku 1918; nakład został zniszczony przez Niemców w czasie okupacji)[4].

Do 1939 Kamiński był właścicielem następujących firm antykwarycznych w Krakowie: księgarni przy ul. Podwale 6, księgarni przy ul. Floriańskiej 13, wypożyczalni książek przy ul. Pierackiego 1 oraz księgarni i wypożyczalni przy ul. Krakowskiej 18. W okresie międzywojennym był również członkiem krakowskiego Towarzystwa Miłośników Książki, w którego biuletynie publikował liczne felietony[2].

Okres II wojny światowejEdytuj

W czasie II wojny światowej, po wkroczeniu wojsk niemieckich do Krakowa, Kamiński zajął się działalnością konspiracyjną. W 1942 utracił dotychczasowy lokal przy ul. Podwale i przeniósł się do nowej siedziby przy ul. Karmelickiej 29. Korzystając ze swojej drukarni, znajdującej się w podziemiach kamienicy, wydawał do 1945 pisma polityczne „Dziennik Polski”, „Kurier Powszechny”, „Małopolski Biuletyn Informacyjny”, „Rzeczpospolita Polska”, ulotki i odezwy oraz instrukcje wojskowe (drugą drukarnię podziemną prowadził przy ul. Poselskiej). Wśród współpracowników Kamińskiego w okresie okupacji niemieckiej znaleźli się m.in. Jerzy Andrzejewski, Jan Dobraczyński, Zofia Kossak-Szczucka, Jalu Kurek, Juliusz Kydryński, Karol Irzykowski, Czesław Miłosz, Zofia Starowieyska-Morstinowa, Kazimierz Wyka oraz kilkudziesięciu profesorów, a także twórcy literatury dziecięcej – w tym Zofia Rogoszówna, Witold Zechenter i Wojciech Żukrowski[5][6][7]. Ostatni z tych autorów napisał w czasie okupacji dla wydawnictwa Kamińskiego książkę Porwanie w Tiutiurlistanie, opublikowaną w 1946[8].

Dalsza działalność i śmierćEdytuj

Po 1945 Kamiński rozszerzył swoją działalność, otwierając oddziały w Katowicach i Łodzi. Sytuacja jego firmy zmieniła się w 1950, kiedy nowo powstały Dom Książki przejął księgarnie i antykwariaty prowadzone przez osoby prywatne. Kamińskiemu pozwolono prowadzić antykwariat, jednak już w nowym lokalu, przy ul. Świętego Jana 3, którym kierował do śmierci w 1974[6]. Spoczął na cmentarzu Rakowickim w Krakowie[9].

UpamiętnienieEdytuj

Pośmiertnie, w 1997, Kamiński został odznaczony medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata[10][11]. W czasie II wojny światowej oprócz konspiracyjnej działalności wydawniczej zajmował się pomocą i ukrywaniem Żydów[7].

Antykwariat z wypożyczalnią książek przy ul. św. Jana 3 w Krakowie od śmierci Kamińskiego prowadzi jego bratanica, Krystyna Kamińska-Samek[3][12]. Do dzisiaj przy antykwariacie funkcjonuje również wypożyczalnia książek. W miejscu działalności drukarni podziemnej przy ul. Karmelickiej 29 w 1986 Stowarzyszenie Księgarzy Polskich ufundowało tablicę pamiątkową[5].

Galeria zdjęćEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Główna Księgarnia Naukowa (pol.). miastoliteratury.pl. [dostęp 2016-05-05].
  2. a b Aleksandra Mianowska. Stefan Kamiński (1907–1974). „Silva Rerum”. 1981. s. 125–134. 
  3. a b O firmie – Sklep internetowy Antykwariatu SK (pol.). krakow-antykwariat.pl. [dostęp 2016-05-05].
  4. Paweł Stachnik: Wspomnienia o wyzwoleniu, czyli zapomniana książka kpt. Stawarza (pol.). dziennikpolski24.pl, 2015-10-31. [dostęp 2016-07-11].
  5. a b 283. Tablica upamiętniająca Stefana Kamińskiego, księgarza (pol.). Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego. [dostęp 2016-05-05].
  6. a b Stanisław Mancewicz: Przeczytałem w: Spokojny krakowianin (pol.). krakow.wyborcza.pl, 2004-12-02. [dostęp 2016-05-05].
  7. a b Listy Jerzego Andrzejewskiego do Kazimierza Wyki z lat 1940 – 1944 (wybór). „Nowa Dekada Krakowska”. 3/4 2012, s. 30. Krakowska Fundacja Literatury (pol.). 
  8. „Porwanie w Tiutiurlistanie” Wojciech Żukrowski (pol.). w.bibliotece.pl. [dostęp 2016-05-05].
  9. Internetowy lokalizator grobów (pol.). Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie. [dostęp 2016-05-05].
  10. Polscy Sprawiedliwi. K (pol.). W: Polscy Sprawiedliwi – Przywracanie Pamięci [on-line]. Muzeum Historii Żydów Polskich. [dostęp 2019-05-14].
  11. Stefan Kamiński. Nekrologi (pol.). nekrologi.net, 2014-11-13. [dostęp 2016-05-05].
  12. JM: Antykwariat zarabia na bibliotekę (pol.). rp.pl, 2003-06-09. [dostęp 2016-05-05].

Linki zewnętrzneEdytuj