Otwórz menu główne

Stefan Maria Kuczyński

historyk polski

Stefan Maria Kuczyński, ps. Włodzimierz Bart (ur. 21 września 1904 w Bogusławiu, Wołyń, zm. 30 marca 1985 w Katowicach) – polski historyk, mediewista, badacz epoki Władysława Jagiełły, autor powieści historycznych.

Stefan Maria Kuczyński
Włodzimierz Bart
Data i miejsce urodzenia 21 września 1904
Bogusław
Data i miejsce śmierci 30 marca 1985
Katowice
Zawód, zajęcie historyk, pisarz
Narodowość Polska Polak
Tytuł naukowy profesor
Alma Mater Uniwersytet Warszawski
Uczelnia Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Wrocławski, Uniwersytet Łódzki, Uniwersytet Śląski

ŻyciorysEdytuj

Studiował na Uniwersytecie Warszawskim filologię polską, prawo i historię, w 1932 uzyskał doktorat (Rządy litewskie na Siewierszczyźnie w II połowie XIV wieku, niepublikowane) pod kierunkiem Oskara Haleckiego. Pracował jako nauczyciel gimnazjów warszawskich, po habilitacji (Ziemie Czernihowsko-Siewierskie pod rządami Litwy) w 1937 wykładał na Uniwersytecie Warszawskim jako docent w Katedrze Historii Europy Średniowiecznej[1]. Nauczyciel gimnazjalny 1932–1944. W okresie okupacji brał udział w tajnym nauczaniu (ps. „Włodzimierz Bart”). Po wojnie był kolejno docentem na Uniwersytecie Jagiellońskim (1945), profesorem nadzwyczajnym Uniwersytetu Wrocławskiego (1946 – Kierownik Katedry Słowiańszczyzny Wschodniej), profesorem Uniwersytetu Łódzkiego (1954–1969; w latach 1957-1968 kierownik Katedry Średniowiecznej Europy Wschodniej), profesorem Uniwersytetu Śląskiego (1969–1982). W latach 1946–1948 Kuczyński był redaktorem naczelnym miesięcznika Śląsk, wydawanego w Jeleniej Górze. Obok pracy naukowej zajmował się działalnością wydawniczą. wydawał jedno z pierwszych po wojnie czasopism naukowych miesięcznik „Nauka i Sztuka” oraz pismo „Śląsk”.

Zainteresowania badawczeEdytuj

Interesował się głównie historią polityczną oraz historią wojskowości średniowiecznej. Pierwszym nurtem badawczym Kuczyńskiego były dzieje Wielkiego Księstwa Litewskiego. Drugi nurt zapoczątkowany po wojnie to stosunki polsko-krzyżackie. W swoich pracach poddał krytycznej analizie niepochlebne opinie Jana Długosza odnoszące się do króla Władysława Jagiełły[2]. Wykazał, wbrew opiniom niektórych historyków, że to król Władysław dowodził wojskami polsko-litewskimi w bitwie pod Grunwaldem[3]. Był konsultantem naukowym filmu Krzyżacy.

Członkostwo w towarzystwach naukowychEdytuj

Kuczyński był członkiem: Komisji Historycznej PAU, Komisji Słowianoznawczej PAN, PTH, Łódzkiego Towarzystwa Naukowego, Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego oraz ZLP.

Wybrane publikacjeEdytuj

Bibliografia prac - Tadeusz Dubicki, Krzysztof Antoni Kuczyński, Profesor Stefan Maria Kuczyński (1904-1985), „Studia i Materiały do Historii Wojskowości” 30 (1988), s. 3-18.

Prace naukoweEdytuj

  • Sine wody, Warszawa: skł. gł. „Libraria Nova” 1935.
  • Ziemie Czernihowsko-Siewierskie pod rządami Litwy, Warszawa: zasiłek Funduszu Kultury Narodowej 1936. Prace Ukraińskiego Instytutu Naukowego. Seria Prac Komisji dla Badań Zagadnień Polsko-Ukraińskich, z. 2.
  • Kto dowodził w bitwie pod Grunwaldem, Jelenia Góra 1947 (Odbitka: z kwartalnika „Nauka i Sztuka” t. 5).
  • Śląsk Dolny w drugą rocznicę powrotu do Polski 1945-1947, 1947.
  • O powstaniu wzmianki z r. 981 w „Powieści z lat doczesnych”, Wrocław: Wrocławskie Towarzystwo Naukowe 1955. Seria: Sprawozdania Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego 8.
  • Rozbiór krytyczny roku 1385 „Dziejów polskich” Jana Długosza, Warszawa 1958.
  • Grunwald 1410-1960, Olsztyn: „Pojezierze”, 1959.
  • Grunwald, Warszawa: „Arkady” 1960.
  • Bitwa pod Grunwaldem, Katowice: „Śląsk” 1987, ​ISBN 83-216-0508-7​.
  • Król Jagiełło ok. 1351–1434, Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1985, ​ISBN 83-11-07092-X​ (wyd. 2 1987).
  • Wielka wojna z Zakonem Krzyżackim w latach 1409–1411, Warszawa 1980, ​ISBN 83-11-06262-5​ (wyd. 4 popr.)
  • Lata wojny trzynastoletniej w „Rocznikach, czyli kronikach” inaczej „Historii polskiej” Jana Długosza, t. 1-2, Łódź: Łódzkie Towarzystwo Wydawnicze 1964-1965.
  • Miechowita jako historyk, Warszawa: Państwowe Wydawnictwa Naukowe 1965.
  • Sienkiewicz a współczesna historiografia polska, Warszawa 1966.
  • Rzeczywistość historyczna w „Krzyżakach” Henryka Sienkiewicza, Warszawa: Państ. Instytut Wydawniczy 1967.
  • Karol Szajnocha, Jadwiga i Jagiełło 1374-1413. Opowiadanie historyczne, t. 1-2, wstęp: Stefan M. Kuczyński, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1969.
  • Spór o Grunwald, Warszawa: MON 1972.
  • Studia z dziejów Europy Wschodniej X-XVII w., Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1965.

PowieściEdytuj

  • Litwin i Andegawenka: powieść historyczna, Katowice: „Śląsk” 1974.
  • Zawisza Czarny: powieść historyczna, Katowice 1980, ​ISBN 83-216-0054-9​.

Powieści historyczne dla młodzieży – wydane pod pseudonimem Włodzimierz BartEdytuj

  • Pierścień z szafirem. Opowieść o Macieju z Miechowa, Warszawa: „Nasza Księgarnia” 1962.
  • Grunwaldzkie miecze. Powieść historyczna dla młodzieży, Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza 1966.
  • Warneńczyk Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza 1968.
  • Przygody Kołatka Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza 1970.

PrzypisyEdytuj

  1. Michał Kozłowski, Oskar Halecki i jego uczniowie. Wzajemne relacje po latach [w:] Oskar Halecki i jego wizja Europy, red. Małgorzata Dąbrowska, t. 3, Warszawa–Łódź: IPN 2014, s. 57-58.
  2. S.M. Kuczyński, Król Jagiełło ok. 1351–1434, Wydawnictwo MON, Warszawa 1987, ​ISBN 83-11-07092-X​, s. 7.
  3. Por. S.M. Kuczyński, Wielka wojna z Zakonem Krzyżackim w latach 1409–1411, Warszawa 1980, ​ISBN 83-11-06262-5​.

BibliografiaEdytuj

  • Tadeusz Dubicki, Prof. dr hab. Stefan Maria Kuczyński (21 IX 1904 – 30 III 1985), „Kwartalnik Historyczny” (1985), z. 4, s. 1036-1039.
  • Tadeusz Dubicki, Krzysztof Antoni Kuczyński, Profesor Stefan Maria Kuczyński (1904-1985), „Studia i Materiały do Historii Wojskowości” 30 (1988), s. 3-7.
  • Jan Juszczyk, Pamięci profesora Stefana Marii Kuczyńskiego [1904-1985] w czwartą rocznicę śmierci, „Wiadomości Historyczne” 32(1989), z. 5, s. 474-476
  • Lidia Korczak, Kuczyński Stefan Maria, [w:] Słownik historyków polskich, red. M. Prosińska-Jackl, Warszawa 1994, s. 275.
  • Anna Krupska, In memoriam Stefan Maria Kuczyński (21 IX 1904 – 30 III 1985), „Kronika Katowic” 2 (1984/1985), s. 7-14.
  • Stefan Maria Kuczyński, [w:] Jarosław Kita, Rafał Stobiecki, Słownik biograficzny historyków łódzkich, Łódź 2000, s. 59-60.
  • Słownik biograficzny zasłużonych dla oświaty i wychowania w Warszawie i województwie stołecznym warszawskim od 1916 roku, z. 2, red. Z. Burlikowska, Warszawa 1997, s. 94–95.
  • Michał Kozłowski, Oskar Halecki i jego uczniowie. Wzajemne relacje po latach [w:] Oskar Halecki i jego wizja Europy, red. Małgorzata Dąbrowska, t. 3, Warszawa–Łódź: IPN 2014, s. 24-77 [1].