Stefania Grodzieńska

aktorka i pisarka polska

Stefania Nina Grodzieńska-Jurandot (ur. 2 września 1914 w Łodzi, zm. 28 kwietnia 2010 w Konstancinie-Jeziornie) – polska pisarka, aktorka estradowa i teatralna, satyryczka.

Stefania Grodzieńska
Ilustracja
Stefania Grodzieńska
Data i miejsce urodzenia 2 września 1914
Łódź
Data i miejsce śmierci 28 kwietnia 2010
Konstancin-Jeziorna
Zawód aktorka
tancerka
pisarka
Współmałżonek Jerzy Jurandot
Lata aktywności 19332010
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”
Grób Stefanii Grodzieńskiej-Jurandot i Jerzego Jurandota na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach

ŻyciorysEdytuj

Stefania Grodzieńska pochodziła z rodziny żydowskiej[1][2]. Jej rodzice mieszkali za granicą, była wychowywana przez dziadków w Łodzi. Uczęszczała tam do szkoły baletowej. Do Warszawy przeniosła się w 1933. Pracowała w teatrzyku Cyganeria, tańczyła w Teatrze Kameralnym, w końcu Fryderyk Jarosy zaangażował ją do zespołu Cyrulika Warszawskiego. W okresie wojny wraz z mężem trafiła do getta warszawskiego, gdzie występowała w teatrze Femina[3]. Pisała również wiersze pod pseudonimem Stefania Ney (było to nazwisko jej matki), wydane w 1949 przez Państwowy Instytut Wydawniczy w zbiorze Dzieci getta[4].

Po II wojnie światowej zaczęła pisywać felietony do „Szpilek”, pisywała także monologi i skecze. Jej teksty wykonywali m.in. Hanka Bielicka, Adolf Dymsza, Loda Halama, Alina Janowska, Kalina Jędrusik, Bogumił Kobiela, Irena Kwiatkowska. Przez kilka lat Stefania Grodzieńska pracowała w Polskim Radiu, a przez kilkanaście lat w redakcji rozrywki Telewizji Polskiej.

Od 1937 była żoną Jerzego Jurandota - poety, dramaturga, satyryka i autora tekstów piosenek. Miała z nim córkę Joannę Jurandot-Nawrocką (1946–2016), realizatorkę telewizyjną i publicystkę.

Zmarła po krótkiej chorobie 28 kwietnia 2010 w Domu Artystów Weteranów Scen Polskich w Skolimowie[5]. Została pochowana 4 maja 2010 na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie[6] (kwatera B37-1-7)[7].

TwórczośćEdytuj

Zbiory felietonów:

  • Dzionek satyryka
  • Jestem niepoważna
  • Brzydki ogród (Wydawnictwo Łódzkie, Łódź 1974)
  • Felietony i humoreski
  • Plagi i plażki
  • Rozmówki
  • Kłania się PRL
  • Kawałki żeńskie, męskie i nijakie

Powieści:

  • Wspomnienia chałturzystki

Książki biograficzne:

  • Urodził go Niebieski Ptak (wspomnienia o Fryderyku Jarosym)
  • Już nic nie muszę (autobiograficzna)
  • Nie ma z czego się śmiać (autobiograficzna)

Nagrody i wyróżnieniaEdytuj

  • nagroda Prezydenta m. st. Warszawy za książkę Narodził go Niebieski Ptak (1989),
  • Diamentowy Mikrofon - Nagroda Honorowa z okazji 70-lecia Polskiego Radia (1995),
  • Mistrz Mowy Polskiej (2001),
  • nagroda miasta stołecznego Warszawy (2008),
  • Hiacynt - nagroda przyznana przez Fundację Równości za zasługi na rzecz tolerancji (2008).

OdznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Robert Stiller: Abecadło żydowskich pisarzy z Polski. Kraków: Znak, 2015. ISBN 978-83-7998-035-2.
  2. Rafał Węgrzyniak: Uwagi na stronie: Biografie polskich Żydów. Pismo "Teatr", 2015. [dostęp 2020-04-28].
  3. Stefania Grodzieńska we wspomnieniach Heleny Birenbaum
  4. Magda Koralewska, Małe wspomnienie o osobie, o której dziś usłyszałam po raz pierwszy, Beit Kraków
  5. dżek, PAP: Zmarła Stefania Grodzieńska. Gazeta.pl, 28 kwietnia 2010. [dostęp 28 kwietnia 2010].
  6. Stefania Grodzieńska spoczęła na Powązkach. wp.pl, 4 maja 2010. [dostęp 4 maja 2010].
  7. Wyszukiwarka cmentarna – Warszawskie cmentarze. cmentarzekomunalne.com.pl. [dostęp 2019-11-18].
  8. M.P. z 2001 r. nr 4, poz. 78 „za wybitne zasługi w długoletniej działalności radiowej”.
  9. MKiDN - Medal Zasłużony Kulturze - Gloria Artis [dostęp 2020-04-21] (pol.).

Linki zewnętrzneEdytuj