Stefania Staszewska

Stefania Staszewska, z domu Szochur (jid. סטעפאַניע סטאַשעווסקאַ; ur. 1 października 1923 w Warszawie, zm. 30 września 2004 tamże) – polska aktorka teatralna i filmowa żydowskiego pochodzenia. Od 1971 do śmierci aktorka Teatru Żydowskiego w Warszawie.

Stefania Staszewska
Ilustracja
Stefania Staszewska jako Zofia Bartoszewska, Boernerowo, maj 1944
Data i miejsce urodzenia 1 października 1923
Warszawa
Data i miejsce śmierci 30 września 2004
Warszawa
Zawód aktorka
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski

ŻyciorysEdytuj

Urodziła się w Warszawie w rodzinie żydowskiej. Ojciec Samuel Szochur był pracownikiem najemnym w sklepie z tekstyliami przy ul. Gęsiej[1]. Szochurowie mieszkali przy ul. Szczęśliwej 11[1].

Uczęszczała do Gimnazjum Kaleckiej przy ul. Nowolipki[1].

Podczas II wojny światowej przebywała w getcie warszawskim. Działała w konspiracji, organizowała koncerty, przedstawienia dziecięce, a także organizowała tajne nauczanie wśród małych dzieci, ucząc je m.in. piosenek i wierszy. W czasie wielkiej akcji wysiedleńczej do obozu zagłady w Treblince straciła matkę[1]. Od 1942 pracowała w szopie Toebbensa przy ul. Leszno 42[2]. Działała w ruchu oporu – była członkinią Żydowskiej Organizacji Bojowej.

W kwietniu 1943, po wybuchu powstania w getcie warszawskim, trafiła na Umschlagplatz i została wywieziona do obozu pracy w Poniatowej[1]. Tam kontynuowała działalność artystyczną. Po pewnym czasie uciekła z obozu i przedostała się do Warszawy[2]. Do wyzwolenia Warszawy ukrywała się na Boernerowie pracując jako pomoc domowa u Marii Parnowskiej pod fałszywym nazwiskiem Zofii Bartoszewskiej[2]. Następnie wyjechała na Podhale, gdzie została zatrudniona w domu dziecka w Poroninie, najpierw jako kucharka a potem jako wychowawczyni.

Po zakończeniu wojny była uczennicą Janusza Strachockiego. Do 1971 występowała kolejno w warszawskich teatrach: Dzieci Warszawy, Nowej Warszawy, Młodej Warszawy, Klasycznym i Rozmaitości. W 1971 związała się z Państwowym Teatrem Żydowskim im. Ester Rachel Kamińskiej, gdzie formalnie występowała do 1978. Po tym roku aż do śmierci współpracowała z teatrem bardzo aktywnie. W 1985 została odznaczona Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Po 1946 opublikowała wiele fragmentów swoich wspomnień na łamach „Fołks Sztyme[2].

Po śmierci, zgodnie z jej ostatnią wolą, jej ciało zostało spopielone, a prochy rozsypane nad terenem obozu w Treblince.

KarieraEdytuj

Aktorka teatralnaEdytuj

Teatr Żydowski w Warszawie

  • 2004: Między dniem a nocą
  • 1999: Joszke Muzykant
  • 1997: Ballada o brunatnym teatrze
  • 1995: Uriel Akosta
  • 1994: Swat w zielonym szaliku
  • 1993: My Żydzi polscy
  • 1990: Dybuk
  • 1990: Ballada o ślubnym welonie
  • 1986: Pieśń o zamordowanym...
  • 1985: Wielka wygrana
  • 1984: Sen o Goldfadenie
  • 1981: Poszukiwacze złota
  • 1980: Jakub i Ezaw
  • 1978: Planeta Ro
  • 1977: W noc zimową
  • 1977: Spadkobiercy
  • 1976: Dwaj Kunie-Lemł
  • 1976: Bóg, człowiek i diabeł
  • 1976: Zmierzch
  • 1975: Dzban pełen słońca
  • 1973: Dybuk
  • 1972: Było niegdyś miasteczko
  • 1972: Wielka wygrana

Teatr Rozmaitości w Warszawie

Teatr Klasyczny w Warszawie

  • 1960: O burmistrzu co zawsze miał...
  • 1959: O krasnoludkach i o sierotce
  • 1958: Drzewa umierają stojąc
  • 1958: Bolesław Śmiały. Skałka
  • 1958: Umówiony dzień
  • 1957: Poskromienie złośnicy

Teatr Młodej Warszawy

  • 1956: Dzikie łabędzie

Teatr Nowej Warszawy

  • 1953: Magazyn Małgorzaty Charette
  • 1952: Młodość ojców
  • 1952: O grajku i królewnie żabie
  • 1951: Osiem lalek i jeden miś
  • 1950: Zaczyna się Nowy Rok
  • 1950: O krasnoludkach i sierotce

Teatr Dzieci Warszawy

Aktorka filmowaEdytuj

  • 1994: Wenn alle Deutschen schlafen
  • 1991: Jeszcze tylko ten las
  • 1985: War and love
  • 1982: Hotel Polan und seine Gäste
  • 1982: Austeria
  • 1981: Zwei Freunde in Preußen
  • 1980: Levins Muhle
  • 1979: Die Schmuggler von Rajgorod
  • 1979: Komedianci
  • 1979: Gwiazdy na dachu
  • 1979: Dybuk

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e Michał Grynberg (oprac.): Pamiętniki z getta warszawskiego. Fragmenty i regesty. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1988, s. 356. ISBN 83-01-08364-6.
  2. a b c d Michał Grynberg (oprac.): Pamiętniki z getta warszawskiego. Fragmenty i regesty. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1988, s. 357. ISBN 83-01-08364-6.

Linki zewnętrzneEdytuj