Stop Bzdurom

polski kolektyw anarchistyczno-queerowy

Stop Bzduromwarszawski kolektyw anarchistyczno-queerowy[1], który stawiał sobie za cel walkę z homofobią i transfobią. Został on stworzony w maju 2019 przez Małgorzatę „Margot” Szutowicz[a] oraz Zuzannę „Łanię” Madej, sprzeciwiających się m.in. działaniom Fundacji Pro – prawo do życia. Organizacja zakończyła działalność w sierpniu 2021[2].

Kolektyw Stop Bzdurom podczas marszu równości w Krakowie w 2020 roku. W tle banery Fundacji Pro - prawo do życia.

Akcje bezpośrednie przeprowadzone przez kolektyw latem 2020 sprowokowały zainteresowanie mediów[3][4][5][6][7][8][9][10][11] i spolaryzowaną dyskusję społeczną na temat praw osób LGBT+, w której udział wzięli m.in. osoby świata kultury[12], nauki[13], najwyższych szczebli polskiej polityki[14][15] i hierarchowie Kościoła katolickiego w Polsce[16].

DziałalnośćEdytuj

 
Margot Szutowicz podczas wywiadu z dziennikarzem stacji Onet w trakcie manifestacji przed Ministerstwem Edukacji Narodowej 4 października 2020 roku.

Kolektyw rozpoczął swoją działalność w maju 2019, w kontrze do aktywności Fundacji Pro – prawo do życia, której wolontariusze zbierali podpisy pod obywatelskim projektem ustawy Stop Pedofilii. Projekt ustawy zakładał podwyższenie kar za czyny pedofilskie, ale też, pod pretekstem przeciwdziałania owym czynom, penalizację edukacji seksualnej[17][18]. Impulsem do zorganizowanego działania, a zarazem wyraźną cezurą, wyznaczającą przekształcenie swojej dotychczasowej działalności aktywistycznej przez Małgorzatę „Margot” Szutowicz i Łanię Madej w kolektyw Stop Bzdurom były reperkusje po utarczce słownej między nimi i kilkoma przechodniami a wolontariuszami Fundacji Pro, do której doszło 15 maja 2019 na warszawskiej „Patelni” (plac przed wejściem do Metra Centrum)[19]. W jej wyniku doszło do szarpaniny pomiędzy przechodniami a członkami Fundacji i policją. Zatrzymano wówczas kilka osób, w tym Małgorzatę Szutowicz[1][20][21].

Po wydarzeniach w centrum Warszawy, Łania Madej oraz Małgorzata Szutowicz postanowiły założyć kolektyw Stop Bzdurom. Jego cel początkowo stanowiło wyrażenie sprzeciwu wobec działań Fundacji Pro – prawo do życia, a także coraz szerszemu kreowaniu w przestrzeni publicznej teorii dotyczących tzw. „ideologii LGBT”[22], jak również walka z dezinformacją dotyczącą edukacji seksualnej[23]. Kolektyw opowiada się za radykalną oraz oddolną walką o prawa osób LGBT+. Często wyraża swoje przywiązanie do idei anarchistycznych oraz sceptycyzm wobec polityki głównego nurtu[1][24][25].

Kolektyw początkowo zorganizował serię wydarzeń tanecznych przed stoiskami Fundacji Pro[26][27]. Wzbudziły one zainteresowanie w przestrzeni publicznej, dzięki czemu kolektyw zaangażował się w kolejne działania[1]; uruchomił stronę internetową oraz fanpage na Facebooku, poprzez które dementował podawane przez Fundacje Pro – prawo do życia informacje[24][28]. Wydrukowano i rozdawano również ulotki informujące, czym jest edukacja seksualna, a także wyjaśniająca niektóre związane z nią terminy[29]. Kolektyw angażował się w wiele innych działań edukacyjnych i wspierających społeczność LGBT w Polsce[30].

W czerwcu 2020, podczas kampanii wyborczej poprzedzającej wybory prezydenckie, kolektyw zorganizował przed Pałacem Prezydenckim w Warszawie wydarzenie pt. Prowokacja ideologii LGBT[31], które miało stanowić odpowiedź na wypowiedź prezydenta Andrzeja Dudy, który podczas wiecu w Brzegu stwierdził, że LGBT to nie ludzie, lecz ideologia[32][33].

Zniszczenie banerów na samochodach dostawczychEdytuj

 
Zuzanna Madej w trakcie demonstracji przeciwko aresztowaniu białoruskiego dziennikarza Ramana Pratasiewicza - Warszawa, 24 maja 2021 roku.

Jednym z celów działalności Fundacji Pro – prawo do życia jest ograniczenie prawa do dokonywania aborcji. Swoją postawę popularyzuje m.in. poprzez pokazywanie w przestrzeni publicznej zdjęć martwych dzieci oraz płodów[34]. Organizacja dokonuje tego najczęściej poprzez wystawianie banerów[35], umieszczanie plakatów na billboardach[36], a także jeżdżące po mieście ciężarówki z fotografiami. Akcje te, organizowane w różnych miastach Polski, wzbudziły wiele kontrowersji[37][38][39][40], były również bezpośrednio atakowane[41][42][43][44]. Fundacja, po uruchomieniu akcji Stop Pedofilii, zaczęła wypuszczać na drogi samochody dostawcze z banerami, na których widniały hasła o rzekomych związkach homoseksualizmu z pedofilią, a także sprzeciwiające się edukacji seksualnej[45]. Kolektyw Stop Bzdurom wyraził swój stanowczy sprzeciw wobec metod stosowanych przez fundację. Prawdopodobnie już w 2019 osoby powiązane z kolektywem dokonały zniszczenia jednej z antyaborcyjnych furgonetek[46][47].

Wydarzenie na ul. WilczejEdytuj

W czerwcu 2020 na profilu facebookowym kolektywu pojawiły się posty dotyczące zatrzymań samochodów ciężarowych Fundacji Pro – prawo do życia[48], a także zamalowania ich tablic rejestracyjnych oraz plandek[4][49][50]. Natomiast 27 czerwca na ul. Wilczej w Warszawie (niedaleko squatu Syrena) miało dojść do zatrzymania jednej z furgonetek, a następnie zniszczenia jej przez grupkę osób[3][51][25]. Podczas zdarzenia Małgorzata Szutowicz miała zaatakować kierowcę pojazdu[52]. We fragmencie nagrania z zajścia, opublikowanym przez fundację, widać, że w wydarzeniu uczestniczyła również Łania Madej[10].

Rankiem 14 lipca do mieszkania, w którym gościnnie przebywała Małgorzata Szutowicz, wkroczyła ubrana po cywilnemu policja. Jak wynika z relacji osób obecnych wówczas na miejscu, funkcjonariusze najpierw grozili wyważeniem drzwi, a po ich otwarciu nie podali powodu najścia i nie pozwolili spisać swoich danych. Aktywistkę miano z mieszkania wyprowadzić bez butów, a także nie poinformować nikogo o miejscu jej przebywania[53][50][54]. Dnia następnego Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa odrzucił wniosek prokuratury o zastosowanie 2 miesięcy aresztu dla Małgorzaty Szutowicz[55].

Wywieszenie flag na pomnikachEdytuj

W nocy z 28 na 29 lipca kolektywy Stop Bzdurom, Gang Samzamęt oraz Poetka zorganizowały akcję obywatelskiego nieposłuszeństwa polegającej na wywieszeniu tęczowych flag na warszawskich pomnikach. Przy każdym umieszczono również odezwę ideową, a na niektórych powieszono różowe chusty z symbolem queer anarchizmu. Pomnikami, na których pojawiły się flagi, były pomnik Marszałka Józefa Piłsudskiego, Mikołaja Kopernika, Jezusa Chrystusa, Wincentego Witosa, a także Syreny[56][57]. O akcji niemal natychmiast zrobiło się głośno w internecie. Spowodowała ona również wiele kontrowersji, związanych szczególnie z wywieszeniem flagi na pomniku Jezusa Chrystusa przy bazylice Świętego Krzyża w Warszawie. O sprawie wypowiadano się w ogólnopolskich mediach[58], a środowiska konserwatywne oskarżyły osoby uczestniczące w akcji o profanację[59][60][61]. Na wydarzenie zareagował również premier Mateusz Morawiecki, który 29 lipca zapalił pod pomnikiem Jezusa Chrystusa znicz oraz skomentował wydarzenie słowami: „Nie popełnimy błędów Zachodu. Do tego prowadzi tolerancja wobec barbarzyństwa”[62][14]. Natomiast 6 sierpnia, po zaprzysiężeniu na kolejną kadencję, pod pomnikiem złożył kwiaty Andrzej Duda[15]. W kolejnych dniach po wywieszeniu flag na warszawskich pomnikach Komenda Stołeczna Policji dokonała aresztowania trzech osób związanych z akcją, w tym członkiń kolektywu Stop Bzdurom. Szczególnej krytyce poddano sposób, w jaki aresztowano Małgorzatę Szutowicz, która miała zostać zatrzymana przez ubranych po cywilnemu funkcjonariuszy w środku dnia na ulicy[63][64]. Czynności te dokonano na wniosek wiceministra sprawiedliwości Sebastiana Kalety, który do prokuratury złożył wniosek o obrazę uczuć religijnych i znieważenie warszawskich pomników[65][60]. Aktywistki niedługo wypuszczono, jednak 7 sierpnia warszawski sąd rozpatrzył zażalenie Prokuratury Okręgowej w Warszawie na wcześniejsze postanowienie sądu o braku aresztu i nałożył na Małgorzatę Szutowicz 2 miesiące aresztu[66]. Uzasadnienie postanowienia początkowo było utajnione przez prokuraturę[67], jednak ostatecznie je ujawniono. Jako powód podano „obawę ucieczki bądź ukrywania się”, „wysokie prawdopodobieństwo popełnienia zarzucanego czynu”, a także obawę „podjęcia bezprawnych działań wpływających na przebieg postępowania”[68]. Do decyzji w sposób negatywny odniosła się m.in. komisarz praw człowieka Rady Europy – Dunja Mijatović[69] czy Prezes Court Watch PolskaBartosz Pilitowski[70].

Protesty 7 sierpniaEdytuj

 
Lu, jeden z aktywistów związanych ze Stop Bzdurom - w trakcie demonstracji przeciwko przemocy policyjnej przed Komendą Rejonową Warszawy I na ul. Wilczej, 10 sierpnia 2021 roku.

W czasie kolejnego aresztowania Małgorzaty Szutowicz, które miało miejsce przed siedzibą Kampanii Przeciw Homofobii, doszło do protestów, podczas których zatrzymano 48 osób[71][72]. Po wydarzeniach działania policji poddano krytyce jako zbyt brutalne, a także zdecydowanie przekraczające wymagane minimum[73][74][75][76]. Do sprawy odniósł się Rzecznik Praw ObywatelskichAdam Bodnar, który zauważył, że policja wyłapywała losowych ludzi na ulicy, a następnie poddawała aresztowaniu[77][78][79]. Polskie władze były oskarżane w wielu mediach o stosowanie policyjnego aparatu represji w celu prześladowania mniejszości seksualnych[74][76][80][81][82]. W odpowiedzi na zarzuty o brutalność 10 sierpnia policja udostępniła nagrania przedstawiające zachowanie protestujących[83]. Po wydarzeniach związanych z aresztowaniem Małgorzaty Szutowicz, w całej Polsce, a także za granicą, zorganizowano akcje solidarnościowe[11][84][85]. Manifestacja w Warszawie na pl. Defilad zgromadziła kilka tysięcy ludzi[86]. O całej sprawie wypowiadały się również zagraniczne media[87][88]. Wystosowano także do polskich władz list otwarty, w którym żądano zwolnienia Małgorzaty Szutowicz z aresztu oraz zagwarantowania praw osobom LGBT. List ów podpisało kilkuset naukowców z całego świata, w tym: Natalia Aleksiun, Maurice Aymard, Daniel Beauvois, Judith Butler, Noam Chomsky, Natalie Zemon Davis czy Galit Hasan-Rokem[13]. Pojawił się również list podpisany przez ludzi kultury (podpisany m.in. przez Pedro Almodóvara, Margaret Atwood, Richarda Flanagana, Eda Harrisa, Slavoja Žižka czy Olgę Tokarczuk)[12], a także osób poręczających za Margot (m.in. Adam Boniecki, Maja Komorowska, Michael Schudrich, Paula Sawicka, Alfred Wierzbicki czy Jacek Jassem)[89]. Pod koniec sierpnia 2020 Margot została zwolniona z aresztu[90][91].

Zakończenie działalnościEdytuj

 
Margot protestująca przeciwko atakowi skłotu Przychodnia na Syrenę w Warszawie, 6 grudnia 2021.

W sierpniu 2021 w wywiadzie dla portalu OKO.press Małgorzata "Margot" Szutowicz i Zuzanna "Łania" Madej poinformowali o zakończeniu działalności kolektywu "Stop Bzdurom"[92]. Przez cały okres istnienia kolektywu zebrał on od darczyńców niespełna 400 tys. zł.[93] Kolektyw deklarował, że większość zebranych środków, została przekazana innym inicjatywom feministycznym, anarchistycznym i pomagającym osobom LGBT+[94][95]. Aktywiści przyznali, że żałują swojej publicznej aktywności, która na szerszą skalę nie przyniosła spodziewanego przez nich efektu, a zainteresowanie problemami osób LGBTQ+ znowu zostało zepchnięte na dalszy plan, a większość mediów nie interesuje się już tym tematem, chociaż wśród części społeczeństwa, zwłaszcza u młodych ludzi zauważyli zmianę postaw w tym względzie. Według nich przejawia się to wśród nich większą tolerancją dla odmienności seksualnych. Za swój największy błąd uznali to, że stali się osobami publicznymi, co niejako postawiło ich na świeczniku walki o prawa mniejszości seksualnych. Zarówno "Margot" jak i "Łania" przyznali, że popełnili w tym względzie wiele błędów, dali się ponosić emocjom i prowokować, co utrudniało walkę o założone przez nich cele. Zapowiedzieli także wycofanie się z publicznej działalności oraz unikanie obecności w mediach[92][96].

UwagiEdytuj

  1. Formalnie Michała Szutowicza (osobę niebinarną).

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Julia Właszczuk, Łania Madej ze Stop Bzdurom: Nie zgadzamy się na taką Polskę, Vogue Polska, 11 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-16] [zarchiwizowane z adresu 2020-08-16] (pol.).
  2. Zebrali potężną kwotę na zbiórce. „Margot” kończy działalność „Stop Bzdurom”, www.tvp.info, 9 sierpnia 2021 [dostęp 2021-08-10] (pol.).
  3. a b Karolina Kołodziejczyk, Warszawa. Furgonetka Fundacji Pro zniszczona. Bójka na ulicy Wilczej?, wawalove.wp.pl, 27 czerwca 2020 [dostęp 2020-08-16] [zarchiwizowane z adresu] (pol.).
  4. a b Zdemolowano ciężarówkę Fundacji Pro. Nowe informacje w sprawie, www.tvp.info [dostęp 2020-08-16] [zarchiwizowane z adresu 2020-08-18] (pol.).
  5. Prokuratura wszczęła dochodzenie ws. „znieważenia pomników” w Warszawie. Po zawieszeniu tęczowych flag, metro.waw [dostęp 2020-08-16] [zarchiwizowane z adresu 2020-08-22] (pol.).
  6. Estera Flieger, Morawiecki: To barbarzyństwo! Aktywistki: To szturm na homofobię. Prawnik: To nie była profanacja, oko.press [dostęp 2020-08-16].
  7. Na kilku najważniejszych pomnikach w Warszawie zawieszono tęczowe flagi, warszawa.tvp.pl [dostęp 2020-08-16] (pol.).
  8. Tęczowe flagi na pomnikach. Premier: nie ma zgody na profanowanie, TVN Warszawa [dostęp 2020-08-16].
  9. Warszawskie pomniki ozdobione tęczową flagą. „To miasto jest dla nas wszystkich”, TOK FM [dostęp 2020-08-16] [zarchiwizowane z adresu 2020-08-22] (pol.).
  10. a b Scena jak z gangsterskich filmów. Kim są osoby, które zaatakowały kierowcę Fundacji PRO? To bojówkarze LGBT szkoleni z taktyki miejskiej!, wpolityce.pl [dostęp 2020-08-16] [zarchiwizowane z adresu 2020-08-22] (pol.).
  11. a b „Stop przemocy władzy”. Manifestacje LGBT w całym kraju – Polsat News, polsatnews.pl [dostęp 2020-08-22] [zarchiwizowane z adresu 2020-08-22] (pol.).
  12. a b Ludzie kultury solidaryzują się z Margot i piszą do Von der Leyen. Pod listem podpisy Almodovara, Huppert i Tokarczuk, TVN24 [dostęp 2020-08-22] [zarchiwizowane z adresu] (pol.).
  13. a b Paweł Korzeniowski, Naukowcy ze świata apelują: „Wzywamy do natychmiastowego uwolnienia Małgorzaty Szutowicz”, Noizz, 13 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-20] [zarchiwizowane z adresu 2020-08-22] (pol.).
  14. a b Premier o profanacji pomnika Jezusa: „Są pewne granice, które zostały wczoraj przekroczone”, niezalezna.pl, 29 lipca 2020 [dostęp 2020-08-20] [zarchiwizowane z adresu 2020-08-22] (pol.).
  15. a b Prezydent złożył kwiaty przy pomniku Chrystusa, na którym zawieszono tęczową flagę – Polsat News, polsatnews.pl [dostęp 2020-08-20] [zarchiwizowane z adresu 2020-08-20] (pol.).
  16. Mateusz Nadworski, Warszawa: Tęczowa flaga na figurze Jezusa. Jest reakcja Arcybiskupa, www.se.pl [dostęp 2020-08-21] [zarchiwizowane z adresu] (pol.).
  17. Monika Sewastianowicz, Za edukację seksualną do więzienia – nowa inicjatywa obywatelska, Prawo.pl, 14 maja 2019 [dostęp 2020-08-17] (pol.).
  18. Zawiadomienie o wniesieniu obywatelskiego projektu ustawy wraz z wymaganą liczbą podpisów, orka.sejm.gov.pl, 17 lipca 2019 [zarchiwizowane z adresu 2019-10-17] (ang.).
  19. Queer na dzbany, www.facebook.com [dostęp 2020-08-16] [zarchiwizowane z adresu 2020-08-16] (pol.).
  20. Warszawa: zbierali podpisy pod projektem „Stop pedofilii”. Zostali napadnięci przez skrajną lewicę, Pch24.pl [dostęp 2020-08-17] (pol.).
  21. Mateusz Kowalik, Szarpanina na Patelni. Przekreślona tęcza obok hasła „Stop Pedofilii. „Zgłaszam przestępstwo”, warszawa.wyborcza.pl [dostęp 2020-08-17] (ang.).
  22. Anna Mierzyńska, Neomarksistowska tęczowa zaraza. Jak teoria spiskowa populistycznej prawicy wpływa na debatę publiczną w Polsce, [w:] archiwum.batory.org.pl [online], Fundacja Batorego, 2020 [zarchiwizowane z adresu 2020-05-30] (pol.).
  23. Stop Bzdurom – edukacja seksualna walczy z seksualizacją i pedofilią, Stop Bzdurom [dostęp 2020-08-21] (pol.).
  24. a b Arkadiusz Gruszczyński, Przerwały studia, by prostować kłamstwa prolajferów. „Policjanci rzucili mnie w kałużę, skuli kajdankami, sadystycznie wykręcali ręce”., warszawa.wyborcza.pl [dostęp 2020-08-22] [zarchiwizowane z adresu 2020-08-22] (pol.).
  25. a b Robert, O homofobii, o solidarności. Divide et impera, Federacja Anarchistyczna, 15 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-22] [zarchiwizowane z adresu 2020-08-22] (pol.).
  26. Taniec LGBT na Patelni. „Tańcem w homofobów!”, Warszawa W Pigułce, 1 czerwca 2019 [dostęp 2020-08-17] (pol.).
  27. Tak środowiska LGBT protestowały przeciwko namiotowi StopPedofilii.pl „na patelni” w W-wie, Tysol.pl [dostęp 2020-08-17] (pol.).
  28. Karolina Reszkowska, Dezinformacja i seksualizacja to nie edukacja seksualna. O proteście i projekcie ustawy rozmawiamy ze „Stop Bzdurom”, www.ofeminin.pl, 19 października 2019 [dostęp 2020-08-22] (pol.).
  29. Poczekaj! Zanim podpiszesz, stopbzdurom.pl [zarchiwizowane z adresu 2020-08-21] (ang.).
  30. Stop Bzdurom: jesteśmy wkur***ne homofobiczną kampanią Państwa i Kościoła, queer.pl [dostęp 2020-08-22] (pol.).
  31. Prowokacja ideologii LGBT, www.facebook.com [dostęp 2020-08-20].
  32. Andrzej Duda o LGBT: Próbują wmówić, że to ludzie. To ideologia, www.rp.pl [dostęp 2020-08-20] (pol.).
  33. Urszula Gwiazda, Andrzej Duda o LGBT: Próbuje się nam wmówić, że to ludzie, a to jest po prostu ideologia, www.rmf24.pl [dostęp 2020-08-20] (pol.).
  34. Jak działamy, Strona Życia [dostęp 2020-08-18] (pol.).
  35. BLD, Poznań: Sześć osób pikietowało przeciwko aborcji, Głos Wielkopolski, 24 listopada 2018 [dostęp 2020-08-18] (pol.).
  36. Aborcja na billboardach. Szokujące zdjęcia pojawiły się w Dąbrowie przy drodze krajowej, Radio Opole, 6 czerwca 2017 [dostęp 2020-08-18] (pol.).
  37. „Die Welt”: O radykalnych przeciwnikach aborcji w Polsce. To problem dla rządzącej w Polsce partii PiS, www.rp.pl [dostęp 2020-08-18] (pol.).
  38. Paweł Mering, Pojazdy „Stop Aborcji” a prawo. Czy prezentowanie drastycznych treści jest legalne?, Bezprawnik, 21 września 2018 [dostęp 2020-08-18] (pol.).
  39. Szokują na ulicy zdjęciami zakrwawionych płodów. W domu chowają je przed własnymi dziećmi, gazeta.pl [dostęp 2020-08-18] (pol.).
  40. Marcin Rybak, Prezentowanie zdjęć zakrwawionych płodów to wykroczenie?, Gazeta Wrocławska, 1 lutego 2019 [dostęp 2020-08-18] (pol.).
  41. Bandycki napad na samochód we Wrocławiu, Strona Życia, 10 października 2018 [dostęp 2020-08-18] (pol.).
  42. Kacper Sulowski, Kogo wkurzają warszawscy działacze pro-life i jak bardzo, wyborcza.pl [dostęp 2020-08-18].
  43. Kacper Sulowski, Zdjęcia martwych płodów teraz też na „patelni” przy Metrze Centrum. Czytelnik: Co tam robi policja?, warszawa.wyborcza.pl [dostęp 2020-08-18].
  44. Mateusz Patyk, Antyaborcyjna furgonetka poszła z dymem. „Chwytają się coraz cięższych metod”, wawalove.wp.pl, 18 września 2018 [dostęp 2020-08-18] (pol.).
  45. Piotr Olejarczyk, „Samochodowa akcja” przeciw środowiskom LGBT. Takie widoki przynajmniej do marca, Onet Wiadomości, 18 lutego 2019 [dostęp 2020-08-18] (pol.).
  46. Nie ma zgody na homofobię na naszych ulicach!, www.facebook.com [dostęp 2020-08-20] (pol.).
  47. Takie zdjęcia zostały nadesłane redakcji., www.facebook.com [dostęp 2020-08-20] (pol.).
  48. Stop Bzdurom, www.facebook.com [dostęp 2020-08-20] (pol.).
  49. Warszawa: bojowe alternatywki zaatakowały furgonetkę antyaborcyjną, Donald.pl [dostęp 2020-08-21] (pol.).
  50. a b Marta K. Nowak, Zatrzymano działaczkę kolektywu „Stop Bzdurom” – OKO.press, oko.press [dostęp 2020-08-20] [zarchiwizowane z adresu 2020-08-21] (pol.).
  51. Skandaliczne zachowanie, www.facebook.com [dostęp 2020-08-16] [zarchiwizowane z adresu 2020-08-22] (pol.).
  52. Aktywista LGBT aresztowany w cieniu protestów. Mamy stanowisko prokuratury, www.tvp.info [dostęp 2020-08-26] (pol.).
  53. Monika Sewastianowicz, Patrycja Rojek-Socha, Aktywistka zatrzymana jak bandyta – kolejne pytania o standardy pracy policji, Prawo.pl, 20 lipca 2020 [dostęp 2020-08-25] [zarchiwizowane z adresu] (pol.).
  54. Zatrzymanie aktywistki Stop Bzdurom. Po homofobicznym materiale TVP spodziewała się wszystkiego, www.wysokieobcasy.pl [dostęp 2020-08-20].
  55. Marta K. Nowak, Działaczka „Stop bzdurom” bez aresztu, sąd odrzucił wniosek prokuratury, oko.press [dostęp 2020-08-20] (pol.).
  56. Manifest (Gang Samzamęt, Stop Bzdurom i Poetka), www.facebook.com [dostęp 2020-08-20] (pol.).
  57. Jezus, Syrenka, Kopernik i Piłsudski z tęczową flagą. „To miasto jest też nasze”, noizz.pl, 29 lipca 2020 [dostęp 2020-08-20].
  58. Ostry spór o profanację! Andruszkiewicz kontra Nowicka, wpolityce.pl [dostęp 2020-08-20].
  59. Aktywiści przyozdobili kilka warszawskich pomników tęczowymi flagami LGBT. Kaleta pisze do prokuratury, premier potępia wandalizm w internecie, koduj24.pl, 30 lipca 2020 [dostęp 2020-08-20] (pol.).
  60. a b Kaleta o tęczowej fladze na pomniku Chrystusa: To zdarzenie narusza artykuł o obrazie uczuć religijnych, www.gazetaprawna.pl [dostęp 2020-08-20].
  61. Paczuska: nazwiska osób, które zbezcześciły figurę Chrystusa, muszą być podane do publicznej wiadomości, Donald.pl [dostęp 2020-08-20] (pol.).
  62. Nie popełnimy błędów Zachodu. Do tego prowadzi tolerancja wobec barbarzyństwa, www.tvp.info [dostęp 2020-08-20] (pol.).
  63. Vogue Polska, Dlaczego zatrzymano tęczowe aktywistki z organizacji Stop Bzdurom?, Vogue Polska, 5 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-20] (pol.).
  64. Dominik Pieniądz, Aktywistki z kolektywu „Stop Bzdurom” brutalnie zatrzymane przez policję. Powód: tęczowe flagi na pomnikach, Portal Strajk [dostęp 2020-08-20] (pol.).
  65. Zatrzymane aktywistki, obrona zapowiada zażalenie na działania policji, TVN Warszawa [dostęp 2020-08-20].
  66. Dwa miesiące aresztu dla aktywisty LGBT. Protest przeciwko decyzji sądu – Polsat News, polsatnews.pl [dostęp 2020-08-20] (pol.).
  67. Sprawa aresztowania Margot. Jest odpowiedź sądu ws. apelu organizacji sędziowskiej, gazetapl [dostęp 2020-08-25] (pol.).
  68. Prokuratura ujawniła, dlaczego sąd zgodził się na areszt dla Margot. Wcześniej powody były „tajne”, gazetapl [dostęp 2020-08-25] (pol.).
  69. Aleksandra Żelazińska, Margot w areszcie. Komisarz praw człowieka RE: Mrożący sygnał, www.polityka.pl, 2020 [dostęp 2020-08-21] (pol.).
  70. Prezes Court Watch Polska: nie zaskakuje mnie aresztowanie Margot. Wywiad, wiadomosci.onet.pl [dostęp 2020-08-21].
  71. Krakowskie Przedmieście. Protest przeciwko aresztowaniu aktywistki LGBT, wiadomosci.gazeta.pl [dostęp 2020-08-20].
  72. Sprawdzili, czy torturowano zatrzymanych po zamieszkach w Warszawie. Sprawa jest poważna, www.fakt.pl, 9 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-20].
  73. Anarchistyczny Czarny Krzyż, www.facebook.com [dostęp 2020-08-20] (pol.).
  74. a b Marta K. Nowak, „Policjant przygniótł jej głowę do ziemi. Zabrali ją krwawiącą”. Trwa łapanka obrońców aktywistki LGBT, oko.press [dostęp 2020-08-20] [zarchiwizowane z adresu 2020-08-22] (pol.).
  75. Bianka Mikołajewska, Błędy policji eskalowały protest w obronie Margot – uważają ex-policjanci, oko.press [dostęp 2020-08-20].
  76. a b Dominika Sitnicka, Policja w domach zatrzymanych po proteście w obronie Margot. Prawnik: To forma szykany, Archiwum Osiatyńskiego [dostęp 2020-08-21] [zarchiwizowane z adresu 2020-08-22] (pol.).
  77. Adam Bodnar: Policja wyłapywała ludzi na ulicach, www.rp.pl [dostęp 2020-08-20] (pol.).
  78. Wyborcza.pl, warszawa.wyborcza.pl [dostęp 2020-08-20].
  79. KMPT wizytuje policyjne miejsca detencji po nocnych zatrzymaniach w Warszawie, Rzecznik Praw Obywatelskich, 8 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-20] (pol.).
  80. stop bzdurom – Noizz.pl, Noizz [dostęp 2020-08-21] (pol.).
  81. Bartosz Bartosik, Zabawa w państwo policyjne, Więź [dostęp 2020-08-21] (pol.).
  82. Ewa Siedlecka, Stop bzdurom prokuratury, Blog konserwatywny [dostęp 2020-08-21] [zarchiwizowane z adresu 2020-08-22] (pol.).
  83. Tak wyglądała policyjna akcja podczas protestów aktywistów LGBT. Nagrania „oczami” funkcjonariuszy, wiadomosci.dziennik.pl, 10 sierpnia 2020 [dostęp 2020-09-07] (pol.).
  84. Agata Szczerbiak, Aleksandra Żelazińska, Solidarni z Margot. „Stonewall to była zadyma, nie petycja”, www.polityka.pl, 2020 [dostęp 2020-08-20] (pol.).
  85. Demonstracje solidarnościowe w całej PL i nie tylko, www.facebook.com [dostęp 2020-08-20] [zarchiwizowane z adresu] (pol.).
  86. Dawid Krawczyk, Dominik Łowicki, Protest w obronie aresztowanej Margot. Kilka tysięcy osób na pl. Defilad w Warszawie, warszawa.wyborcza.pl [dostęp 2020-08-20].
  87. Madeline Roache, Suyin Haynes, What’s Next for Poland’s LGBTQ Activists After Violent Protests, Time [dostęp 2020-08-20] [zarchiwizowane z adresu 2020-08-22] (ang.).
  88. Diana Shaw, Anger as 'Non-Binary'-Identifying LGBTQ+ Activist With ‘She/Her Pronouns’ is Held in Male Detention, Women Are Human, 18 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-20] [zarchiwizowane z adresu 2020-08-22] (ang.).
  89. Piotr Pacewicz, Ksiądz Boniecki i rabin Schudrich podpisali poręczenie dla Margot, oko.press [dostęp 2020-08-22] [zarchiwizowane z adresu 2020-08-22] (pol.).
  90. Pilne! Margot zwolniona z aresztu, oko.press [dostęp 2020-08-30].
  91. Margot zwolniona z aresztu tymczasowego. „Halo, panie Ziobro, pora się obudzić!”, gazetapl [dostęp 2020-08-30] (pol.).
  92. a b Dlaczego nie ma już Stop Bzdurom? Rozmowa z Margot i Łanią, oko.press [dostęp 2021-08-10].
  93. "Zebrał 400 tys. i zwinął interes". Koniec "Stop Bzdurom"!, wpolityce.pl [dostęp 2021-08-10].
  94. "Stop Bzdurom" rozlicza zrzutkę. 200 tys. zł trafi na wieś i do małych miasteczek, oko.press [dostęp 2021-08-10].
  95. Co ze zrzutką na Stop Bzdurom? Na co wydano ponad 330 tys. zł?, Noizz, 10 sierpnia 2021 [dostęp 2021-08-10] (pol.).
  96. Zebrali kilkaset tysięcy złotych na działalność i znikają. "Margot": to koniec kolektywu "Stop Bzdurom", PolskieRadio24.pl [dostęp 2021-08-10].

Linki zewnętrzneEdytuj