Otwórz menu główne

Stowarzyszenie Mont Pèlerin (ang. Mont Pèlerin Society, MPS) – pozarządowa organizacja międzynarodowa złożona z ekonomistów, filozofów, historyków, politologów oraz innych intelektualistów, którym bliska jest ideologia klasycznego liberalizmu w sferze ekonomicznej i politycznej. Tradycję spotkań MPS uznaje się także za jeden z korzeni neoliberalizmu, choć jest to pojęcie używane obecnie bardzo wieloznacznie[1].

Spis treści

Historia i nazwaEdytuj

Stowarzyszenie powstało w 1947 roku, gdy profesor Friedrich August von Hayek zaprosił 36 naukowców, głównie ekonomistów, do szwajcarskiego kurortu Mont Pèlerin, aby omówić obecną sytuację oraz dalsze losy klasycznego liberalizmu w teorii i praktyce[2]. Miała być to kontynuacja przedwojennej konferencji znanej jako Kolokwium Waltera Lippmanna. Wśród założycieli stowarzyszenia znajdowali się zarówno myśliciele o nastawieniu libertariańskim (jak Hayek i Ludwig von Mises), jak i ordoliberalnym (jak Alexander Rüstow) czy socjaldemokratycznym (jak Karl Popper). Według relacji, w czasie jednej z pierwszych dyskusji Mises opuścił pomieszczenie w burzliwym nastroju, krzycząc „jesteście wszyscy bandą socjalistów”[1].

Założyciele MPS podkreślali, że nie jest jej celem prowadzenie jakiejkolwiek propagandy czy utożsamianie się z jakąkolwiek partią polityczną. Celem MPS miała być wymiana poglądów pomiędzy podobnie myślącymi naukowcami w nadziei, aby wzmocnić idee wolnego społeczeństwa oraz badać prace, wady oraz zalety demokratycznych i prorynkowych systemów ekonomicznych.

Początkowo Hayek rozważał nazwać stowarzyszenie “Acton-Tocqueville Society”, aczkolwiek ostatecznie uhonorowano miejsce pierwszego spotkania naukowców w Mont Pèlerin, tak też nazywając swoją organizację[3].

CeleEdytuj

Członkowie Stowarzyszenia, w swoim statucie uchwalonym podczas pierwszego zjazdu, wskazali na niebezpieczeństwa, jakie według nich stoją przed ludzką cywilizacją. Naukowcy wymienili między innymi: ograniczanie wolności myśli i wypowiedzi, zmniejszenie roli jednostki na rzecz władzy odgórnej, upadek wartości moralnych, wzrastającą popularność ideologii podważającej celowość idei rządów prawa czy zaprzeczeniu wiary we własność prywatną oraz wolny rynek oraz brak rozproszonej władzy, jako gwaranta społeczeństwa w pełni wolnego (w rozumieniu klasycznym).

Jako główny cel, naukowcy wymienili dalsze badania w takich sferach jak:

  1. Analiza i badanie natury obecnego kryzysu, tak by uzmysłowić innym jego moralne i ekonomiczne pochodzenie.
  2. Redefinicja funkcji państwa, aby wyraźniejszą uczynić różnicę pomiędzy systemem totalitarnym a liberalnym.
  3. Metody przywrócenia rządów prawa oraz zapewnienia ich rozwoju w taki sposób, by jednostki i grupy nie były w stanie naruszać wolności i praw innych, a prawa osobiste nie mogły stać się podstawą agresywnej działalności władzy.
  4. Możliwości wprowadzenia minimalnych standardów środkami, które nie przeszkadzają w funkcjonowaniu rynku.
  5. Metody zwalczania nadużyć w historii dla wspomagania wyznań wrogich wolności [w ujęciu klasycznym].
  6. Problem stworzenia międzynarodowego porządku sprzyjającego zachowaniu pokoju i wolności oraz umożliwiającemu tworzenie harmonijnych międzynarodowych stosunków gospodarczych.

Laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomiiEdytuj

Ośmiu ekonomistów, którzy należeli do MPS, zostało uhonorowanych Nagrodami Nobla w dziedzinie ekonomii[4]:

  1. F.A. von Hayek – 1974
  2. Milton Friedman – 1976
  3. George Stigler – 1982
  4. James M. Buchanan – 1986
  5. Maurice Allais – 1988
  6. Ronald Coase – 1991
  7. Gary Becker – 1992
  8. Vernon Smith – 2002

MPS ObecnieEdytuj

Od 1947 roku odbyły się 32 zjazdy generalne oraz 27 zjazdów regionalnych, które miały miejsce głównie w Europie, ale również i w USA, Japonii, Australii czy w Ameryce Południowej. Liczba członków wzrosła z 50 do ponad 500, skupiając kobiety i mężczyzn z prawie 40 krajów.

Podczas trwania kadencji w latach 2012-2014 prezesem MPS jest Allan Meltzer z USA[5].

Polscy członkowie MPSEdytuj

  • Błażej Moder[6]
  • Paweł Lisiewicz[7]
  • Jan M. Małek[8]
  • Jan Winiecki[9]
  • Andrzej Brzeski[10]

PrzypisyEdytuj

  1. a b Oliver Marc Hartwich, Neoliberalism: the genesis of a political swearword., St Leonards, N.S.W.: The Centre for Independent Studies, 2009, ISBN 978-1-86432-185-2, OCLC 334201593 [dostęp 2019-02-26].
  2. About MPS, MPS: https://www.montpelerin.org/montpelerin/mpsAbout.html
  3. Statement of Aims, MPS: https://www.montpelerin.org/montpelerin/mpsGoals.html
  4. Notable Members, MPS: https://www.montpelerin.org/montpelerin/mpsMembers.html
  5. 2012-2014 Board of Directors, MPS: https://www.montpelerin.org/montpelerin/mpsBoard.html
  6. Rada Fundacji FOR - FOR. for.org.pl. [dostęp 2015-09-11].
  7. prezydent.pl: Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Archiwum Bronisława Komorowskiego / Kancelaria / Kierownictwo Kancelarii / Paweł Lisiewicz - Szef Gabinetu Prezydenta RP. prezydent.pl. [dostęp 2015-09-11].
  8. Założyciel i prezes PAFERE, Jan M. Małek, członkiem Mont Pelerin Society. pafere.org. [dostęp 2015-09-11].
  9. „Liberalizm w zagrożeniu” – spotkanie z Janem Winieckim.. [dostęp 2015-09-11].
  10. Zakończenie I etapu konkursu. Rzeczpospolita. [dostęp 2015-09-11].