Strażnica WOP Krzanowice

nieistniejący obecnie podstawowy pododdział graniczny

Strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza Kranowitz/Krzanowice – nieistniejący obecnie podstawowy pododdział Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę graniczną na granicy polsko-czechosłowackiej.

Strażnica WOP
Kranowitz/Krzanowice

Strażnica SG w Krzanowicach
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1945[a]
Rozformowanie 2 stycznia 2003
Tradycje
Rodowód 212 strażnica WOP Kranowitz
220 strażnica WOP Krzanowice
10 strażnica WOP Krzanowice
16 strażnica WOP Krzanowice
17 strażnica WOP lądowa Krzanowice
Strażnica WOP Lądowa rozwinięta w Krzanowicach
Strażnica WOP Lądowa kadrowa w Krzanowicach
Kontynuacja Strażnica SG w Krzanowicach
GPK SG w Pietraszynie
Placówka SG
w Pietraszynie

Placówka SG w Raciborzu
Placówka SG
w Rudzie Śląskiej
Dowódcy
Ostatni por. Andrzej Kamiński
Organizacja
Dyslokacja ul. Wojska Polskiego 14
47-470 Krzanowice
Formacja Wojska Ochrony Pogranicza
Straż Graniczna
Podległość 46 komenda odcinka Racibórz
67 batalion OP
43 batalion WOP
Górnośląska Brygada WOP
batalion graniczny
WOP Racibórz

GB WOP
Śląski Oddział SG
Granica polsko-czeska, znak gran. nr II/34, Krzanowice (czerwiec 2017)
Załoga Strażnicy WOP Krzanowice
D-ca strażnicy kpt. Jan Toma i kadra z żołnierzami odchodzącymi do cywila (1971)
Element służby granicznej[b] na pg mrg Krzanowice-Strahovice (1970)
Żołnierze strażnicy z psem (1973)
Żołnierze strażnicy w samochodzie terenowym GAZ-69 (1973)
Dysl wop 1945 10.png

Strażnica Straży Granicznej w Krzanowicach – nieistniejąca obecnie graniczna jednostka organizacyjna Straży Granicznej realizująca zadania bezpośrednio w ochronie granicy państwowej z Czechosłowacją/Republiką Czeską[c].

Formowanie i zmiany organizacyjneEdytuj

Strażnica została sformowana w 1945 roku w strukturze 46 komendy odcinka Racibórz jako 212 strażnica (Kranowitz)[1] o stanie 56 żołnierzy. Kierownictwo strażnicy stanowili: komendant strażnicy, zastępca komendanta do spraw polityczno-wychowawczych i zastępca do spraw zwiadu. Strażnica składała się z dwóch drużyn strzeleckich, drużyny fizylierów, drużyny łączności i gospodarczej. Etat przewidywał także instruktora do tresury psów służbowych oraz instruktora sanitarnego[2].

W związku z reorganizacją oddziałów WOP w 24 kwietnia 1948 roku, strażnica została włączona w struktury 67 batalionu Ochrony Pogranicza, a 1 stycznia 1951 roku 43 batalionu WOP w Raciborzu.

15 marca 1954 roku wprowadzono nową numerację strażnic[d], a strażnica WOP Krzanowice otrzymała nr 220 w skali kraju.

W 1956 roku rozpoczęto numerowanie strażnic na poziomie brygady. Strażnica I kategorii Krzanowice była 10 w 4 Brygadzie Wojsk Ochrony Pogranicza.

31 grudnia 1959 roku była jako 16 strażnica WOP III kategorii Krzanowice. 1 stycznia 1964 roku była jako 17 strażnica WOP lądowa III kategorii Krzanowice.

W 1976 roku, w związku z przejściem na dwuszczeblowy system dowodzenia[4], strażnicę podporządkowano bezpośrednio pod sztab Górnośląskiej Brygady WOP w Gliwicach

13 grudnia 1981 roku po wprowadzeniu stanu wojennego na terytorium kraju, dowódca GB WOP wewnętrznym rozkazem w miejscu stacjonowania poszczególnych batalionów, utworzył tzw. „wysunięte stanowiska dowodzenia” (zalążek przyszłych batalionów granicznych), którym podporządkował strażnice znajdujące się na odcinkach dawnych batalionów granicznych. Brygada wykonywała zadania ochrony granicy i bezpieczeństwa państwa wynikające z dekretu o wprowadzeniu stanu wojennego[5].

W drugiej połowie 1984 roku Strażnicę WOP Krzanowice włączono w struktury utworzonego batalionu granicznego WOP im. Bohaterów Powstań Śląskich w Raciborzu[4], jako Strażnica WOP Lądowa rozwinięta kat. I w Krzanowicach.

16 kwietnia 1990 roku rozformowano 43 batalion WOP w Raciborzu i strażnicę podporządkowano bezpośrednio pod sztab Górnośląskiej Brygady WOP w Gliwicach już jako Strażnica WOP Lądowa kadrowa kat. I w Krzanowicach (na czas „P” kadrowa)[e]. Żołnierze służby zasadniczej WOP z ostatnich poborów nadal pełnili służbę w strażnicy. Tak funkcjonowała do 15 maja 1991 roku.

Straż Graniczna:
15 maja 1991 roku po rozwiązaniu Wojsk Ochrony Pogranicza, 16 maja 1991 roku strażnica została przejęta przez Śląski Oddział Straży Granicznej w Raciborzu (ŚlOSG)[f][6] i przyjęła nazwę Strażnica Straży Granicznej w Krzanowicach.

W 2000 roku rozpoczęła się reorganizacja struktur Straży Granicznej związana z przygotowaniem Polski do wstąpienia, do Unii Europejskiej i przystąpieniem do Traktatu z Schengen. Podczas restrukturyzacji wprowadzono kompleksową ochronę granicy już na najniższym szczeblu organizacyjnym tj. strażnica i graniczna placówka kontrolna. Wprowadzona całościowa ochrona granicy zniosła podział na graniczne jednostki organizacyjne ochraniające tylko tzw. „zieloną granicę” i prowadzące tylko kontrole ruchu granicznego. W wyniku tego, 2 stycznia 2003 roku nastąpiło zniesie Strażnicy SG w Krzanowicach[g]. Ochraniany przez strażnicę odcinek granicy, przejęła Graniczna Placówka Kontrolna Straży Granicznej w Pietraszynie, a obiekt został przekazany gminie Krzanowice.

Ochrona granicyEdytuj

W październiku 1945 roku[h] w ramach tworzących się Wojsk Ochrony Pogranicza na odcinku strażnicy został utworzony Przejściowy Punkt Kontrolny Krzanowice – kolejowy III kategorii[7] (został zlikwidowany po 1948 roku), którego załoga wykonywała kontrolę graniczną osób, towarów oraz środków transportu:

1 stycznia 1964 roku na ochranianym odcinku przez strażnicę funkcjonowały przejścia graniczne małego ruchu granicznego (mrg) w których kontrolę graniczną i celną osób, towarów oraz środków transportu wykonywała załoga strażnicy:

W okresie 1986–15 maja 1991 Strażnica WOP Lądowa rozwinięta kat. I w Krzanowicach, potem Strażnica WOP Lądowa kadrowa kat. I w Krzanowicach, ochraniała odcinek granicy państwowej:

  • Włącznie znak graniczny nr IV/22, wyłącznie znak gran. nr IV/43.
  • W okresie zimowym pas śnieżny sprawdzany był minimum: na głównym kierunku dwukrotnie, na pozostałym raz w ciągu doby.
  • Współdziałała w zabezpieczeniu granicy państwowej z:
  • W ochronie granicy dowódcy strażnicy ściśle współpracował ze swoimi odpowiednikami tj. naczelnikami placówek OSH (Ochrana Statnich Hranic) CSRS.

Straż Graniczna:
W okresie 16 maja 1991–1 stycznia 2003 Strażnica SG w Krzanowicach ochraniała odcinek granicy państwowej o długości 21400 m:

  • Włącznie znak gran. nr II/22, wyłącznie znak gran. nr II/43.
  • Komendant strażnicy współdziałał w zabezpieczeniu granicy państwowej z placówkami po stronie czeskiej cizinecké policie RCPP.

W październiku 1994 roku, na odcinku strażnicy zostało uruchomione drogowe przejście graniczne, w którym kontrolę graniczną osór, towarów i środków transportu wykonywała załoga nowo utworzonej Granicznej Placówki Kontrolnej Straży Granicznej w Pietraszynie:

19 lutego 1996 roku na odcinku strażnicy zostały uruchomione przejścia mrg, w których kontrolę graniczną i celną osób, towarów oraz środków transportu wykonywała załoga strażnicy:

WydarzeniaEdytuj

  • 1956 – koniec czerwca, początek lipca w okresie tzw. „Wypadków poznańskich”, przy linii granicznej i w strefie działania, odnajdywano pakunki zawierające ulotki z tzw. „bibułą”, przytwierdzone do balonów leżących na ziemi[8]. W związku z masowością zjawiska, żołnierze otrzymali zezwolenie na użycie broni, celem zestrzelenia nisko przelatujących balonów (nawet jeśli znajdowały się na terytorium czechosłowackim, ale w zasięgu ognia – to samo czynili pogranicznicy czechosłowaccy)[9].
  • 13 grudnia 1981-22 lipca 1983 – (Stan Wojenny w Polsce), normę służby granicznej dla żołnierzy podwyższono z 8 do 12 godzin na dobę. Ścisłą kontrolą objęto całą strefę nadgraniczną. W stan gotowości były postawione pododdziały odwodowe[10].

Strażnice sąsiednieEdytuj

Straż Graniczna:

Dowódcy/komendanci strażnicyEdytuj

  • ppor. Mieczysław Adamczyk (był w 1952)
  • kpt./mjr Jan Toma[11] (był w 1970–był w 1987)[i]
  • por. Andrzej Kamiński (był 01.04.1991[j])[k]

Komendant strażnicy SG:

  • ppor. SG/mjr SG Krzysztof Zabrzewski (02.04.1991–01.01.2003) – do rozformowania[l].

Zobacz teżEdytuj

UwagiEdytuj

  1. Od 1991 roku Strażnica Straży Granicznej.
  2. Elementem służby granicznej jest jeden lub więcej uzbrojonych żołnierzy WOP wyznaczonych do ochrony granicy państwowej. Elementami służby granicznej są: patrol graniczny, podsłuch, obserwacja, dozór, posterunek graniczny, zasadzka, patrol pogotowia. Element służby składający się z dwóch lub więcej żołnierzy posiada wyznaczonego rozkazem dowódcę, któremu podlegają pozostali żołnierze (Regulamin służby granicznej 1968 ↓, s. 25–26).
  3. Od 1 stycznia 1993 roku z Republiką Czeską.
  4. Rozkaz dowódcy WOP z 22.02.1954 roku[3].
  5. Zarządzenie Dowódcy Wojsk Ochrony Pogranicza nr 068/Org z dnia 12 marca 1990 roku w sprawie rozformowania batalionu granicznego GB WOP w Raciborzu oraz zmianach etatowych w jednostkach WOP.
  6. Zarządzenie nr 021 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 07.05.1991 roku, utworzono Śląski Oddział SG.
  7. Zarządzenie nr 058 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 13.12.2002 roku zmieniające zarządzenie w sprawie organizacji wchodzących w skład Straży Granicznej komend, strażnic, granicznych placówek kontrolnych, dywizjonów, pododdziałów odwodowych oraz ośrodków szkolenia w ramach III etapu realizacji programu dostosowania Straży Granicznej do standardów Schengen, polegającą na włączeniu wytypowanych strażnic w struktury gpk. W wyniku przeprowadzonej reorganizacji we wszystkich oddziałach SG 62 strażnice zostały włączone w struktury gpk.
  8. Rozkaz nr 0304/Org. ND WP z 28.10.1945 roku dot. sformowania przejściowych punktów kontrolnych.
  9. mjr Jan Toma odszedł na emeryturę.
  10. Rozkaz nr 077 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 17.04.1991 roku.
  11. por. Andrzej Kamiński ubył do komendy ŚlOSG w Raciborzu.
  12. mjr SG Robert Szymański ubył do GPK SG w Pietraszynie.

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj