Otwórz menu główne

Strajk kobiet w Islandii (tzw. „długi piątek”[1], isl. Kvennafrídagurinn) – akcja protestacyjna 90% islandzkich kobiet przeprowadzona 24 października 1975 roku, która polegała na powstrzymaniu się od pracy zawodowej i wykonywania obowiązków domowych[2].

Rok 1975 został ogłoszony przez ONZ Rokiem Kobiet[3]. W ramach przygotowań do uczczenia tego wydarzenia feministki z utworzonej w 1970 r. grupy „Czerwone Pończochy”[4] zaproponowały organizację ogólnokrajowego strajku kobiet, który miał pokazać mężczyznom wartość pracy kobiet. W toku dyskusji ustalono, że strajk przyjmie formę, w której wszystkie kobiety wezmą tego samego dnia wolne od pracy lub też powstrzymają się od prac domowych[3].

W dniu protestu wiele kobiet spędziło cały dzień w kawiarniach lub na wiecach[3] (największy wiec odbył się w Reykjaviku i zgromadził 25 000 osób[5]). Do akcji przystąpiło 90% Islandek[3]. W dniu strajku nie działało wiele szkół[1], fabryk[6] i sklepów. Tego dnia w wielu zakładach było też pełno dzieci, ponieważ ojcowie nie mieli z kim ich zostawić. Symbolem tego dnia stały się znikające ze sklepów kiełbaski, ponieważ danie z nich potrafiła przyrządzić większość mężczyzn[3].

Protest przyniósł głęboką zmianę społeczną, zmniejszając nierówność płci. W efekcie pięć lat po akcji Islandia została pierwszym krajem na świecie, w którym kobietę wybrano prezydentem[1].

We wrześniu 2016 roku polska aktorka Krystyna Janda zaproponowała zorganizowanie podobnie wyglądającego strajku kobiet w Polsce w ramach sprzeciwu wobec projektu kryminalizacji aborcji[6].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Paweł Kalisz, Krystyna Janda wzywa kobiety do islandzkiego strajku. Jest przyjemniejszy i skuteczniejszy niż Czarny Protest, „naTemat.pl” [dostęp 2016-10-08].
  2. Maciej Czarnecki, Aborcyjna odwilż w Europie, wyborcza.pl, 4 października 2016 [dostęp 2016-10-08].
  3. a b c d e Olga Kołakowska, 40 lat temu islandzkie kobiety przez jeden dzień strajkowały. Efekty były zdumiewające, „gazetapl”, 19 października 2015 [dostęp 2016-10-08] (pol.).
  4. Kirstie Brewer, The day Iceland's women went on strike, „BBC News”, 23 października 2015 [dostęp 2016-10-08] (ang.).
  5.   The day the women went on strike, „The Guardian”, 18 października 2005, ISSN 0261-3077 [dostęp 2016-10-08] (ang.).
  6. a b Janda proponuje kobietom nietypowy protest. Mógłby sparaliżować kraj, „gazeta.pl” [dostęp 2016-10-08] (pol.).