Strzelno

miasto w województwie kujawsko-pomorskim

Strzelnomiasto w Polsce położone w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie mogileńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Strzelno. Leży 25 km na południe od Inowrocławia u zbiegu dróg krajowych DK15, DK25 i DK62[2]. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa bydgoskiego. Ośrodek przemysłowy, centrum handlowo-usługowe dla okolicy.

Strzelno
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Kościół pw. Świętej Trójcy w Strzelnie
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo

 Polska

Województwo

 kujawsko-pomorskie

Powiat

mogileński

Gmina

Strzelno

Data założenia

XII wiek

Prawa miejskie

1231

Burmistrz

Dariusz Chudziński

Powierzchnia

4,46 km²

Wysokość

ok. 100 m n.p.m.

Populacja (31.12.2019)
• liczba ludności
• gęstość


5611[1]
1258,1 os./km²

Strefa numeracyjna

+48 52

Kod pocztowy

88-320

Tablice rejestracyjne

CMG

Położenie na mapie gminy Strzelno
Mapa konturowa gminy Strzelno, w centrum znajduje się punkt z opisem „Strzelno”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Strzelno”
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa konturowa województwa kujawsko-pomorskiego, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Strzelno”
Położenie na mapie powiatu mogileńskiego
Mapa konturowa powiatu mogileńskiego, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Strzelno”
Ziemia52°37′48″N 18°10′23″E/52,630000 18,173056
TERC (TERYT)

0409044

SIMC

0929598

Urząd miejski
ul. Cieślewicza 2
88-320 Strzelno
Strona internetowa

Według danych GUS z 31 grudnia 2019 r. Strzelno liczyło 5611 mieszkańców[1].

Położenie edytuj

Strzelno położone jest na pograniczu Kujaw i Wielkopolski. Miasto leży na Pojezierzu Gnieźnieńskim. Rzeźba terenu jest lekko pofałdowana. Miasto sąsiaduje z dużymi kompleksami leśnymi Lasów Miradzkich. Gleby w tym rejonie to żyzne czarnoziemy. Strzelno jest ważnym, drogowym węzłem komunikacyjnym o znaczeniu krajowym. W pobliżu znajduje się Jezioro Pakoskie[potrzebny przypis].

Historia edytuj

 
Rotunda Świętego Prokopa w 1939 roku

Powstanie miasta związane jest z osobą Piotra Włostowica, wojewody Bolesława Krzywoustego. Uważany jest on za fundatora kościoła św. Krzyża, czyli kościoła św. Prokopa. W latach 80. XII wieku w ówczesnej wsi Strzelno założony został klasztor norbertanek. Kościół klasztorny nosił początkowo nazwę kościoła Świętej Trójcy, w latach późniejszych wezwanie zostało rozszerzone na Świętej Trójcy i Najświętszej Maryi Panny. Prawa miejskie Strzelno uzyskało w 1231 r.

Podczas rozbiorów miasto znajdowało się pod panowaniem pruskim. Do 1874 istniało pod nazwą Strzelno, po czym zniemczone na niem. Strelno (1875–1920). Miasto było siedzibą powiatu Strelno[3]. Wyzwolone zostało podczas powstania wielkopolskiego 2 stycznia 1919.

W 1901 roku wybudowano w Strzelnie gazownię, działającą do lat 60. XX wieku.

W czasach II Rzeczypospolitej Strzelno było siedzibą powiatu strzeleńskiego. Z tego okresu pochodził również Szpital Rejonowy. Z początku XX wieku pochodzi większość kamienic w centrum[potrzebny przypis].

Podczas II wojny światowej dochodziło do masowych aresztowań w Strzelnie. Niemcy likwidowali miejscową inteligencję, weteranów Powstania Wielkopolskiego, zakładników oraz Żydów z obozów inowrocławskich w Kurzebieli, na Kopcach, w lesie Amerykan pod Cienciskiem[potrzebny przypis].

Urodził się tutaj laureat nagrody Nobla i wybitny fizyk Albert Michelson. Mimo że wówczas teren znajdował się pod zaborem pruskim, zawsze i uparcie jako kraj urodzenia podawał Polskę[potrzebny przypis].

Zabytki edytuj

 
Romańska rotunda św. Prokopa

W Strzelnie znajduje się jeden z najważniejszych zabytków sztuki romańskiej w Polsce – zespół zabudowań na wzgórzu św. Wojciecha (od 2018 pomnik historii)[4]. Zespół składa się z:

Ponadto w mieście zachowały się średniowieczny układ urbanistyczny oraz wiele kamienic z XIX–XX w.

Demografia edytuj

  • Piramida wieku mieszkańców Strzelna w 2014 roku[5], w oparciu o dane GUS.


 

Zieleń miejska edytuj

W mieście znajduje się kilka parków. Największym jest park 750-lecia znajdujący się przy ulicy Parkowej. Poza nim są inne tereny zielone. W granicach Strzelna położone są dwa cmentarze, oba są nadal używane. Na terenie całego miasta są zieleńce i alejki[potrzebny przypis].

Przy ul. Gimnazjalnej rosną dwa dęby szypułkowe o obwodach 240 i 310 cm objęte ochroną w 2020 roku jako pomniki przyrody[6].

Architektura i urbanizacja edytuj

Stare miasto składa się w większości z kamienic wybudowanych na początku XX wieku, ale także z romańskich zabytków. Są tu też osiedla domków jednorodzinnych i blokowisko. W południowo-zachodniej części miasta są tereny przemysłowe. Ogólnie cała zabudowa miasta jest zwarta[potrzebny przypis].

Architektura
Rotunda św. Prokopa – ołtarz
Rotunda św. Prokopa – widok na emporę i fragment sklepienia
Półkoliste absydy
Wyjątkowe zdobienia na jednej z kolumn w kościele pw. Świętej Trójcy
Zabytkowe malowidła naścienne

Gospodarka edytuj

Najważniejszymi częściami strzeleńskiej gospodarki są handel i usługi. Są tu salon maszyn rolniczych i wyspecjalizowane sklepy. Znajdują się też tutaj markety wielkopowierzchniowe. Duże znaczenie ma też tradycyjny handel. Sklepiki zlokalizowane są w zabytkowych kamieniczkach, targowiskach i przeznaczonych do tego celu pawilonach. Przemysł zlokalizowany jest pod miastem i na jego obrzeżach. Do największych zakładów można zaliczyć fabrykę firmy Sanplast, która produkuje m.in. wanny i kabiny prysznicowe. Duże znaczenie w rozwoju miasta ma bliskość dróg o znaczeniu krajowym, które krzyżują się w Strzelnie[potrzebny przypis].

Transport edytuj

Przez miasto przebiegają drogi krajowe i wojewódzkie:

Tyle samo dróg krajowych przechodzi np. przez Poznań, co świadczy o ważności Strzelna jako węzła komunikacyjnego.

Osobny artykuł: Strzelno (stacja kolejowa).

Przez Strzelno przebiega nieczynna linia kolejowa łącząca Inowrocław i Mogilno.

Do Strzelna można dojechać autobusem. Linie autobusowe obsługuje kilku przewoźników z całego kraju. Istnieją bezpośrednie połączenia m.in. z Wrocławiem, Bydgoszczą, Toruniem, Włocławkiem[potrzebny przypis].

Turystyka i kultura edytuj

Miasto jest bardzo atrakcyjne turystycznie ze względu na romańskie zabytki, ale także budynki z innych okresów. Są tu dobrze rozwinięte bazy noclegowa i gastronomiczna. Dużo terenów do spacerowania sprawia, że poprzez bliskość ważnych dróg podróżni mogą się tu zatrzymać i odpocząć. Dojazd do najważniejszych obiektów jest oznakowany. Są tu dom kultury i kluby sportowe. Kino i inne rozrywki organizowane mieszkańcom przez dom kultury i miasto sprawiają, że można znaleźć dużo wrażeń[potrzebny przypis].

Edukacja edytuj

Przedszkola

  • Przedszkole Miejskie nr 1 w Strzelnie
  • Przedszkole Miejskie nr 2 w Strzelnie

Szkoły podstawowe

  • Szkoła Podstawowa w Strzelnie

Gimnazja

  • Gimnazjum w Strzelnie
  • Gimnazjum w Jeziorach Wielkich z siedzibą w Strzelnie

Szkoły ponadgimnazjalne

  • Liceum Ogólnokształcące im. 1 Armii Wojska Polskiego
  • Zespół Szkół Zawodowych (Technikum: Handlowe, Mechaniczne, Ekonomiczne; Zasadnicza Szkoła Zawodowa)
  • Zasadnicza Szkoła Zawodowa im. J. Cieślewicza

Bezpieczeństwo edytuj

O bezpieczeństwo w Strzelnie dbają następujące instytucje zlokalizowane na terenie miasta:

Rodzaj Służby Służba Jednostki Adres
Ratownicza Ochotnicza Straż Pożarna Jednostka Operacyjno-Techniczna (KSRG) Strzelno ul. Sportowa
Ratownicza Pogotowie Ratunkowe Stacja Pogotowia Ratunkowego ul. Powstania Wielkopolskiego
Porządkowa Policja Komisariat Policji ul. Cieślewicza

Przynależność administracyjna edytuj

Historyczna przynależność polityczno-administracyjna Strzelna
Okres Państwo Zwierzchność Jednostka administracyjna
1887-1919   Królestwo Prus Prowincja poznańska, powiat strzelneński
1919-1932   Rzeczpospolita Polska województwo poznańskie, powiat strzelneński
1932-1939   Rzeczpospolita Polska województwo poznańskie, powiat mogileński
1939-1945   okupacja niemiecka/III Rzesza Kraj Warty, Rejencja mogileńska
1939-1945   Polskie Państwo Podziemne Okręg Poznań AK, Samodzielny Obwód Mogilno AK
1945-1950   Rzeczpospolita Polska województwo poznańskie, powiat mogileński
1950-1952 województwo bydgoskie, powiat mogileński
1950-1975 Polska Rzeczpospolita Ludowa województwo bydgoskie, powiat mogileński
1975-1989 województwo bydgoskie, rejon inowrocławski
1989-1998 Rzeczpospolita Polska
od 1999 województwo kujawsko-pomorskie, powiat mogileński, gmina Strzelno


Wspólnoty wyznaniowe edytuj

Sport edytuj

 
Strzelno, pomnik św. Wojciecha

W mieście są hala widowiskowo-sportowa i stadion. Są tu boisko „Orlik 2012” i obiekty sportowe dostępne do użytku dla mieszkańców. Działają następujące kluby sportowe:

  • Kujawianka Strzelno – piłka nożna
  • Alfa Strzelno – piłka ręczna
  • Mata Strzelno – piłka ręczna

Zobacz też edytuj

Przypisy edytuj

  1. a b Wyniki badań bieżących – Baza Demografia – Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-07-16].
  2. Google Maps [dostęp 2020-06-04].
  3. Marian Przybylski, Strzelno moje miasto – kontynuacja: Z dziejów Powiatu Strzeleńskiego, cz. 1. Radosne początki, Strzelno moje miasto – kontynuacja, 17 kwietnia 2020 [dostęp 2021-04-08].
  4. Kujawsko-Pomorskie będzie miało jeszcze jeden Pomnik Historii.
  5. Strzelno w liczbach, Polska w liczbach [dostęp 2016-04-08] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  6. Uchwała nr XXV/229/2020 Rady Miejskiej w Strzelnie z dnia 29 września 2020 roku. [dostęp 2020-10-24].
  7. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2014-06-04].

Linki zewnętrzne edytuj