Otwórz menu główne

Studenckie Radio Żak Politechniki Łódzkiej

Studenckie Radio „Żak” Politechniki Łódzkiej – studencka niekomercyjna rozgłośnia radiowa nadająca na terenie Łodzi i okolic. Sygnał stacji można odbierać na falach ultrakrótkich (częstotliwość 88,8 MHz), a także za pośrednictwem Internetu.

Studenckie Radio „Żak” Politechniki Łódzkiej
Radio ZAK.jpg
Siedziba radia
Państwo Polska
Język polski
Siedziba Dom Studencki nr 3 Politechniki Łódzkiej,
al. Politechniki 7,
93-590 Łódź
Założono 1959
Właściciel Politechnika Łódzka
Redaktor naczelny Joanna Jaranowska[1]
Częstotliwości
w miastach
Łódź 88,8 MHz
Strona internetowa

Początki „Żaka” jako studenckiego radiowęzła Politechniki Łódzkiej sięgają 18 maja 1959. Od pracy w „Żaku” zawodową karierę dziennikarską zaczynali m.in.: Wiktor Skrzydłowski, Andrzej Papajak, Adam Kołaciński, Marek Niedźwiecki, Janusz Deblessem, Janusz Graczyk, Tomasz Podwysocki, Ewa Tyszko, Artur Makieła, Marcin Pośpiech, Michał "Kwiatek" Kwiatkowski, Jakub Michalski, Michalina Kwiatkowska i Łukasz Walewski.

DziałalnośćEdytuj

„Żak” ma charakter niekomercyjny. Działalność radia jest finansowana i wspierana przez Politechnikę Łódzką, dzięki czemu rozgłośnia jest całkowicie wolna od reklam. Praca w Studenckim Radiu „Żak” ma w całości charakter wolontariatu. Żaden z pracowników radia nie pobiera wynagrodzenia za swoją pracę.

Muzyka na antenie „Żaka” to szeroko pojęta muzyka alternatywna. W programach porannych i popołudniowych oraz w dziennym paśmie muzycznym można usłyszeć m.in. brit pop, indie rock, folk, reggae, ska i punk rock, w wieczornych audycjach autorskich pojawiają się również metal, blues, rock progresywny, IDM, ambient, noise, awangarda, piosenka studencka i turystyczna, a także muzyka filmowa oraz współczesna. „Żak” nadaje także audycje publicystyczne, skierowane przede wszystkim do ludzi młodych, głównie studentów.

Oprócz nadawania całodobowego programu, stacja zajmuje się organizacją i nagłaśnianiem koncertów. Niektóre z nich, kameralne – z udziałem kilkudziesięciu wytypowanych uczestników w charakterze widowni – odbywają się w studiu Radia i są emitowane na żywo. „Żak” współorganizuje również takie imprezy jak Ogólnopolski Studencki Przegląd Piosenki Turystycznej „YAPA”, koncert „W górach jest wszystko co kocham”, koncerty inaugurujące rok akademicki i wiele innych. W październiku 2007 roku odbyła się również pierwsza edycja „ŻAK Festiwalu”, kilkudniowego cyklu imprez artystycznych zorganizowanego przez rozgłośnię.

WładzeEdytuj

Bieżące decyzje w sprawach działalności radia podejmuje kolegium redakcyjne, w skład którego wchodzi redaktor naczelny i jego zastępcy do spraw: programowych, technicznych, muzycznych, informacji i promocji radia. Nie jest ono jednak najwyższą władzą w radiu. Co kwartał redaktor naczelny zwołuje walne zgromadzenie pracowników i kandydatów. Pracownicy będący studentami Politechniki Łódzkiej mogą głosować na nim w sprawach „Żaka”.

Oprócz tego każdy pracownik – również pochodzący z innej uczelni niż Politechnika Łódzka (czyli niemający prawa głosowania) – oraz każdy kandydat może na zgromadzeniu walnym przedstawić swój wolny wniosek oraz brać udział w dyskusjach.

HistoriaEdytuj

Studenckie Radio „Żak” Politechniki Łódzkiej rozpoczęło swoją działalność 18 maja 1959 roku w III Domu Studenta na terenie Osiedla Akademickiego Politechniki Łódzkiej pod patronatem Zrzeszenia Studentów Polskich. Nadawało wówczas w systemie radiowęzłowym, swym zasięgiem obejmując początkowo tylko III Dom Studencki – wówczas każdy akademik miał swoje własne studio radiowęzłowe.

Lata 60.Edytuj

Jednym z pierwszych pracowników radia był Stanisław Żak, jednak to nie od jego nazwiska pochodzi nazwa radia. Wspomniany Stanisław Żak był redaktorem Radia w III DS w 1963 roku. Zajmowało ono wówczas jeden pokój. W umywalni zorganizowano spikerkę z mikrofonem, zasłanianą szarym kocem, nad którym zawieszono czerwoną lampkę z napisem „Cisza”. Amplifikatornię urządzono w niewielkim pomieszczeniu, w którym zgromadzono sprzęt radiowy – między innymi bardzo nowoczesny jak na owe czasy mikser z trzema potencjometrami (w tym jednym nieczynnym). W spikerce siedziało się na koszu, przykrytym dla wytłumienia dyktą. W 1965 przyłączono radiowęzły z I i II DS a rok później scalono też radiowęzły pozostałych akademików stojących przy al. Politechniki.

Nowe studio nazwano „parasolem”. Z chwilą połączenia wszystkich radiowęzłów Studio Radiowe „Żak” zyskało na znaczeniu. Stało się ważnym ośrodkiem przekazu dla ponad 2.000 mieszkańców osiedla akademickiego. W programie było wszystko, co interesowało wtedy studentów: koncerty życzeń, dyskusje, reportaże, audycje muzyczne, sportowe, kulturalne i literackie. Były także wyróżnienia i nagrody za dziennikarską pracę.

„Żak” był enklawą kultury studenckiej i operując żartem, satyrą i podtekstem przekazywał treści, które w ogólnym obiegu były objęte cenzurą.

Lata 70.Edytuj

Lata 70. XX w. to złoty wiek w działalności radia, które liczyło wówczas rekordową liczbę 102 współpracowników. W tym czasie pojawiły się również legitymacje Studia Radiowego „Żak”. Pierwszą legitymację z numerem 2 otrzymał Henryk Mucha, który karierę w „Żaku” rozpoczął 1 stycznia 1970. Markowi Niedźwieckiemu – najsłynniejszemu radiowcowi – przypadła w udziale legitymacja z numerem 8. Został on przyjęty do Żaka w listopadzie 1973. 2 października 1975 roku po raz pierwszy poprowadził „Studencką Listę Przebojów”.

Rok 1974 przyniósł zmianę nazwy na Studenckie Radio „Żak” oraz pierwszy Ogólnopolski Festiwal Piosenki Turystycznej „YAPA”, którego „Żak” był współorganizatorem. Poza „YAPĄ” radiowcy włączali się także w przygotowywanie innych imprez kulturalnych na Osiedlu Politechniki Łódzkiej: Juwenaliów, koncertów, akcji „Studenci Dzieciom”, Przeglądu Twórczości Studentów „Morda”, Przeglądu Piosenki Kabaretowej „Apsik” i wielu innych. Do szkoleń organizowanych w początkowych latach działalności Radia doszły wspólne wigilie, sylwestry, wyjazdy wypoczynkowe na rejsy, w góry. Tradycją są również zloty wszystkich Żakowców organizowane co pięć lat.

Lata 80.Edytuj

21 stycznia 1981 rozpoczął się na Politechnice Łódzkiej strajk okupacyjny. Studenckie Radio „Żak” stało się wówczas politechnicznym centrum informacji o Uniwersytecie Łódzkim, w którym odbywały się rozmowy z przedstawicielami rządu. To w „Żaku” powstała słynna podczas Strajku Łódzkiego piosenka „Górski, Górski, miły bracie” napisana przez Tomasza Podwysockiego (ówczesnego Naczelnego „Żaka”), Włodzimierza Polisa, Tomasza Plicha i innych dziennikarzy radia, a wykonywana przez Olka Grotowskiego.

Grudzień 1981 oznaczał zamknięcie wszelkich rozgłośni akademickich. W większości przypadków odbywało się to dość brutalnie, ze szkodą dla zawartości taśmotek radiowęzłów. Żakowcy – ostrzeżeni przez zaprzyjaźnione rozgłośnie – zdążyli wykorzystać podpodłogowe szpary i puste przestrzenie głośników do ocalenia wielu dokumentalnych materiałów.

Wznowienie działalności radia nie obyło się bez problemów. „Żakowi” został przydzielony przez władze opiekun, który miał nadzorować merytoryczną zawartość audycji. Powołano również Radę Programową, która odgrywała rolę cenzora.

Lata 80. obfitowały w nagrody przywożone z różnego rodzaju konkursów i giełd. W dziedzinie reportażu radiowcy „Żaka” otrzymali m.in. I miejsce w Toruniu dla Adama Kołacińskiego i Tomasza Ciecieręgi za reportaż o Pomarańczowej Alternatywie pt. „Zomo nigdy nie zawodzi”. W dziedzinie audycji poetyckich na konkursie „Przestwór” w Szczecinie przyznano I miejsce Bogusławowi Potońcowi za jednoaktówkę „Co? Gdzie?” i III za „Opowiadanie bez tytułu” Marioli Andrzejczak, zaś Jacek Mikołajczyk i Tomasz Plich otrzymali nagrody za felietony. Marek Sztandera dwukrotnie, rok po roku, we Wrocławiu zdobywał drugie nagrody za audycje muzyczne „Kadry rocka” i „Małe jest piękne”.

Program rozpoczynał się wtedy o godzinie 22.00 – kończył po północy lub o godz. 1.00, ale zdarzały się liczne przypadki jego przedłużania. Kiedyś pobito rekord 125 godzin – każdy telefon słuchacza przedłużał program o 15 minut.

Duża aktywność i niezależność studenckich radiowęzłów była dla ówczesnych władz bardzo niewygodna. Ukazały się rozporządzenia zmierzające do ograniczenia swobody działania radiowęzłów, zostawiające sporą dowolność w ich interpretacji. Władze Politechniki, podobnie jak i wielu innych uczelni, podeszły do problemu bezkrytycznie. Efektem było zamknięcie radia z dniem 1 lutego 1986. Jednak po pertraktacjach z władzami uczelni, wznowiono działalność radiowęzłową, jeszcze w marcu tego samego roku.

Lata 90. i późniejEdytuj

Stacja przetrwała przemiany polityczne, które dokonały się w Polsce po 1989. Wiele z ówczesnych organizacji studenckich zmieniało politykę, komercjalizowało się i przestawało istnieć. „Żak” – między innymi dzięki wsparciu Politechniki Łódzkiej – mógł zachować pierwotną formę.

1 października 1996 roku Studenckie Radio „Żak” pojawiło się w eterze. Początkowo z sześciogodzinnym programem, zwiększając stopniowo liczbę godzin do całej doby, co nastąpiło 1 października 2005.

PrzypisyEdytuj

  1. Redakcja. Studenckie Radio ŻAK Politechniki Łódzkiej. [dostęp 2019-02-10].

BibliografiaEdytuj

Wykorzystano tekst „40 lat minęło…” (reportaż Marioli Andrzejczak napisany w 1999 na okoliczność 40. urodzin „Żaka”), a także informacje ze strony internetowej radia za zgodą autorów.

Linki zewnętrzneEdytuj