Studnia

konstrukcja pionowa w gruncie służąca pobieraniu wody
Ten artykuł dotyczy ujęcia wody. Zobacz też: inne znaczenia.

Studnia – pionowe (czasami skośne) ujęcie wód podziemnych, sztuczny otwór wiercony lub kopany, sięgający do poziomu wodonośnego.

Studnia głębinowa wśród bloków przy ulicy Sikorskiego w Tomaszowie Mazowieckim
Studnia kryta z drzwiczkami w Rosji
Kołowrót zamontowany na studni, nakrytej daszkiem w czeskiej Pradze
Rycina przedstawiająca kołowrót

Dzięki obecności urządzeń technicznych takich jak obudowa, kołowrót, pompa, rurociąg itp. możliwy jest stały pobór wody ze studni.

HistoriaEdytuj

Najstarsza, zachowana studnia w Polsce znajduje się w Mogilnie na dziedzińcu klasztoru benedyktynów z XI wieku. Najpierw studnie były kopane, a ściany wykładano murem z kamieni lub cegieł; dopiero od początku XX wieku zaczęto stosować okrągłą betonową cembrowinę. Wodę czerpano na terenach o płytkich źródłach za pomocą żurawia, a na terenach o studniach głębokich za pomocą kołowrotu (drewnianego walca, napędzanego ręcznie za pomocą korby żelaznej; do walca była umocowana lina lub metalowy łańcuch z konewką lub wiadrem). Cembrowina wierzchnia wystawała na powierzchnię, a po obu jej stronach były wkopane w ziemię drewniane słupy, na których był zamocowany kołowrót. W późniejszym czasie zaczęto stosować częściowe zabezpieczenie kołowrotu, poprzez nakrycie go stałym daszkiem, a także całkowite zabezpieczenie studni poprzez drewniane osłony z zamykanymi drzwiczkami. Czasem budowano studnie abisyńskie, gdzie wodę pobierano za pomocą wkręconej rury i pompy ręcznej. W czasie rozwoju elektryczności zaczęto w studniach montować pompy elektryczne, które pobierały wodę i rurociągiem odprowadzały ją do domu[1][2]. Obecnie studnie wiejskie są już tylko rzadkością (jako obiekty zabytkowe), ponieważ zostały wyparte przez wiejskie wodociągi.

CharakterystykaEdytuj

  • Ze względu na rozmiar pionowy wyróżnia się umownie studnie: płytkie, głębokie.
  • Ze względu na średnicę: małośrednicowe (umownie do 0,5 m), wielkośrednicowe (około 1 m).
  • Ze względu na sposób wykonania wyróżnia się studnie: kopane (szybowe), wiercone (głębinowe), wbijane, wkręcane (np. tzw. studnie abisyńskie – wykonane przeważnie ręcznie przez wbicie lub wkręcenie rury o niewielkiej średnicy i głębokości, zaopatrzonej w dolnej części w świder i filtr, a także pompę tłoczącą)
  • Ze względu na konstrukcję wyróżnia się studnie: obudowane (cembrowina), nieobudowane
  • Ze względu na obecność filtra wyróżnia się studnie: filtrowe, bezfiltrowe
  • Ze względu na przeznaczenie wyróżnia się studnie: eksploatacyjne (pobór wody do celów pitnych i gospodarczych), inżynierskie (w tym: fundamentowe, odwodnieniowe i inne), obserwacyjne (badawcze).

GaleriaEdytuj

ZobaczEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Co to jest studnia?. [zarchiwizowane z tego adresu (2016–04–08)].
  2. Studnia - wybór i lokalizacja. [dostęp 2018–03–10].