Otwórz menu główne

Styl potoczny

styl funkcjonalny języka stosowany do swobodnych kontaktów językowych
Ten artykuł dotyczy języka potocznego jako pewnego stylu funkcjonalnego. Zobacz też: język wernakularny – substandardowa odmiana języka, język pozbawiony formy literackiej.

Styl potoczny, styl konwersacyjnystyl funkcjonalny mowy stosowany przede wszystkim dla celów komunikatywnych, używany powszechnie do swobodnych kontaktów językowych[1], opozycyjny wobec języka książkowego[2]. Główną cechą stylu potocznego, odróżniającą go od innych stylów, jest jego charakter ustny[3]. Stanowi on formę języka zauważalnie nacechowaną pod względem ekspresywnym i emocjonalnym, niespecjalistyczną i antropocentryczną; charakteryzuje się gęstym występowaniem związków frazeologicznych, wyrazistą strukturą słowotwórczą wyrazów i ich konkretnością. W stylu potocznym występują liczne środki językowe oceniające rzeczywistość ujemnie; cechuje się on szybko zmieniającą się leksyką, w której duży udział mają wyrażenia o pochodzeniu środowiskowym i obcym. Obserwuje się w nim wiele skrótów oraz tzw. potok składniowy[4], czyli tendencję do luźnego, niepełnego porządkowania wyrazów pod względem logiczno-syntaktycznym. Na płaszczyźnie dźwiękowej styl potoczny cechuje się wyrazistą wymową, przejawiającą się przede wszystkim w większej rozciągłości zjawisk asymilacyjnych wewnątrz słów i w końcówkach wyrazowych[3].

Posługiwanie się mową potoczną nie oznacza z definicji odejścia od zasad języka standardowego – oprócz funkcjonujących w języku codziennym elementów nienormatywnych, można wyróżnić w nim środki językowe mające charakter potoczny, ale wciąż mieszczące się w obrębie standardu, normy potocznej[5]. Pojęcia takie jak formalny, nieformalny, potoczny czy kolokwialny odnoszą się bardziej do kwestii stylu i rejestru, aniżeli do dychotomii między językiem standardowym a niestandardowym, występującej m.in. na poziomie zróżnicowania dialektalnego[6]. W pewnych kontekstach i koncepcjach stratyfikacyjnych termin „potoczny” bywa jednak również traktowany jako równoznaczny z określeniem „niestandardowy” czy też wiązany ogólniej z mową codzienną, obejmując wówczas także dialektyzmy i inne elementy występujące poza ramy standardu[7][8].

Potoczna polszczyzna jest określana w literaturze jako swobodniejsza forma języka literackiego[9]. Jej kształt normatywny, jako ogólnonarodowej mowy swobodnej, nieoficjalnej, podlega regulacji w ramach normy użytkowej (potocznej)[10][11].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Bańko 2006 ↓, s. 84.
  2. potoczny [w:] Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego [w:] PWN, sjp.pwn.pl [dostęp 2019-05-16].
  3. a b Mistrík 1993 ↓, s. 179.
  4. Kwiek-Osiowska 1992 ↓, s. 101–103.
  5. „NGS”, 17, German Department, Hull University, 1992, s. 208–233 (ang.).
  6. Peter Trudgill, Standard English: what it isn’t [w:] T.Bex, R.J. Watts, Standard English: The Widening Debate, Londyn: Routledge, 1999, s. 117–128 (ang.).
  7. Roger D. Hawkins, Richard Towell, French Grammar and Usage, Routledge, 2010, x, ISBN 978-0-340-99124-4 (ang.).
  8. Hoffmannová 2017 ↓.
  9. „Przegląd polonijny”, 3 (2), Zakład Wydawniczy „NOMOS”, 1977, s. 109.
  10. Łukasz Mackiewicz, Norma wzorcowa, norma użytkowa i uzus, czyli różne odcienie poprawności językowej, Językowe Dylematy, 23 sierpnia 2011 [dostęp 2019-04-25].
  11. Łukasz Mackiewicz, 497 błędów, wyd. 1, Elbląg 2018, s. 15, ISBN 978-83-952853-0-1.

BibliografiaEdytuj