Otwórz menu główne

Sucha Góra (Bytom)

Ten artykuł dotyczy dzielnicy Bytomia. Zobacz też: inne miejsca o tej nazwie.

Sucha Góra (niem. Trockenberg) – dzielnica Bytomia od 1975. Sucha Góra została założona w 1778 jako kolonia Piekar Rudnych na południowym stoku Suchej Góry (jednego ze wzniesień Garbu Tarnogórskiego). W latach 1822–1951 Sucha Góra była samodzielną gminą, w latach 1954–1972 gromadą, zaś w latach 1972–1975 dzielnicą Radzionkowa.

Sucha Góra
Dzielnica Bytomia
Ilustracja
Park Grota na Suchej Górze
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Miasto Bytom
Data założenia XVIII wiek
W granicach Bytomia 1975
SIMC 0938858
Powierzchnia 5,07[1] km²
Wysokość 314–346 m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności

3700
• gęstość 731 os./km²
Nr kierunkowy 32
Kod pocztowy 41-935
Tablice rejestracyjne SY
Położenie na mapie Bytomia
Położenie na mapie
50°24′12,00″N 18°52′19,82″E/50,403333 18,872172
Portal Portal Polska
Ulica 9 Maja w kwietniu 2012
Ulica 9 Maja na początku XX wieku
Pozostałości po kopalni odkrywkowej (maj 2010)

NazwaEdytuj

Nazwa Sucha Góra jest przeniesiona z nazwy góry na kolonię, która stała się samodzielną gminą, a następnie dzielnicą. W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie wieś występuje pod polską nazwą Suchogóra, oraz nazwą niemiecką Trockenberg[2].

HistoriaEdytuj

Zanim w wyniku procesów urbanizacyjnych miejscowość stała się częścią Bytomia, była początkowo kolonią pobliskich Piekar Rudnych, przekształconą w XIX wieku w samodzielną wieś. Już od XIII wieku prowadzono tu wydobycie rudy żelaza i galeny. Po wyczerpaniu się zasobów galeny w połowie XVIII wieku rozpoczęto eksploatację złóż galmanu, który wydobywano do początku XX wieku. W roku 1889 uruchomiono w Bobrownikach (w sąsiedztwie Suchej Góry) kopalnię dolomitu „Blachówka”. Miejscowość miała typowo górniczy charakter, ale wydobywano tu rudy metali i dolomit, a nie węgiel kamienny.

Po plebiscycie na Górnym Śląsku Sucha Góra znalazła się w granicach Polski.

W miejscowości działa Klub Sportowy Czarni Sucha Góra (zał. w 1920 roku), grający obecnie w klasie A podokręgu Bytom. Prezesem jest obecnie Paweł Niewolik, trenerem Bolesław Gruszka.

Na szczycie Suchej Góry znajdował się jeden z głównych pruskich punktów triangulacyjnych.

Dzielnica i miejscowości wchodzące w jej składEdytuj

Centrum Suchej Góry znajduje się dziś przy skrzyżowaniu ul. Strzelców Bytomskich, Niepodległości i 9 maja. Pierwotnie zabudowa Suchej Góry rozciągała się od obecnych ulic Niepodległości i 9 Maja (gdzie przy obecnej ul. Strzelców Bytomskich stał krzyż, upamiętniający południową granicę pierwotnej kolonii), aż do ulic Holeczków i Kawki, które stanowiły granicę z Bobrownikami. Stąd zabudowania po zachodniej (lewej) stronie tych ulic do lat 70. XX wieku, łącznie z budynkiem dawnej dyrekcji Zakładów Dolomitowych, znajdowały się w Bobrownikach.

Sucha Góra posiadała od końca XIX wieku mały plac targowy przy obecnej poczcie, będący poszerzeniem obecnej ul. Strzelców Bytomskich,

Na obszarze Suchej Góry postały dwie kolonie, a w jej pobliżu, w Bobrownikach dwie następne oraz nowe osiedle, które ostatecznie weszły w skład obecnej dzielnicy:

  • Ruda (niem. Ruda) – kolonia Suchej Góry, położona w okolicy północnej części ul. Wyszyńskiego; założona w końcu XIX wieku przy skrzyżowaniach obecnych ulic: Wyszyńskiego z 9 Maja i Kadłubka, rozrośnięta w kierunku wschodnim o ul. Kadłubka i północnym o ulice Kokota, Obrońców Westerplatte i Miłą;
  • Malok (niem. Kolonie Malok) – kolonia Suchej Góry, położona w okolicy środkowej i południowej części ul. Wyszyńskiego; założona na początku XX wieku przy obecnej ul. Wyszyńskiego (posesje 33-39), na północ od skrzyżowania z ul. Galmanową, później rozrosła się na południe, wzdłuż ul. Wyszyńskiego oraz na zachód o ulice: Herdy, Korczaka, Jaskółki i Skargi;
  • Lazarówka (niem. Lazarowka) – kolonia Bobrownik, położona pierwotnie w środkowej części obecnej ul. Lazarówka, za zachód od skrzyżowania z ul. Holeczków, rozrośnięta o zachodnią część ul. Lazarówka;
  • Blachówka (niem. Blechowka, stąd też forma pol. Blechówka) – kolonia Bobrownik, położona przy obecnej ul. Blachówka, rozrośnięta o ul. Polną oraz przyległy odcinek ul. Władysława Łokietka w stronę Stolarzowic i sąsiednie ulice: Wiejską, Malinową i Jagodową);
  • Segiet – współczesne osiedle deweloperskie położone przy ul. Segiet, na dawnym terytorium Bobrownik, między Blachówką a Lazarówką.

Na przełomie lat 20 i 30. XX wieku zabudowania Rudy połączyły się z Malokiem i odtąd na mapach obie kolonie są oznaczane wspólnie jako Ruda.

Obecnie wszystkie wymienione kolonie wraz z Suchą Górą tworzą jedną dzielnicę (jednostkę pomocniczą miasta Bytom). Prawie połowę obszaru dzielnicy stanowi rezerwat przyrody „Segiet”.

KalendariumEdytuj

  • 1778: na polach Piekar Rudnych powstała kolonia fryderycjańska Trockenberg = Sucha Góra
  • 1822: Sucha Góra została samodzielną gminą
  • 1867: Sucha Góra liczyła 956 mieszkańców
  • 1874: w Suchej Górze otwarto szkołę podstawową
  • 1896: przy głównym skrzyżowaniu z szosą bytomską powstała kapliczka ufundowana przez mieszkańców Suchej Góry i karczmarza Jakobowitza, jako przebłaganie za upijanie suchogórzan
  • 1902: w Suchej Górze powstała ochotnicza straż pożarna
  • 1904: Sucha Góra została podłączona do wodociągu z szybu „Adolf”
  • 1920: powstał Klub Sportowy Czarni Sucha Góra
  • 1945: do Suchej Góry i okolicznych miejscowości wkroczyła Armia Czerwona, mordy i prześladowania ludności niemieckojęzycznej
  • 1959: poświęcony został długo oczekiwany kościół na Suchej Górze
  • 1972: Sucha Góra została przyłączona do Radzionkowa
  • 1975: Sucha Góra jako dzielnica Radzionkowa została przyłączona wraz z całym Radzionkowem do Bytomia
  • 2005: suchogórski Klub Sportowy „Budowlani” powrócił do dawnej nazwy „Czarni”
  • 2012: odsłonięcie na suchogórskim cmentarzu płyty upamiętniającej ofiary tragedii górnośląskiej 1945–1948
  • 2012: ustanowienie Zespołu Przyrodniczo-Krajobrazowego „Suchogórski Labirynt Skalny”

Zabytki i miejsca historyczneEdytuj

  • neogotycka kaplica z 1896
  • kamienice oraz inne zabudowania przy ul. Strzelców Bytomskich i ul. 9 maja
  • dawny kamieniołom dolomitu
  • betonowy krzyż przy ul. Strzelców Bytomskich z 1890 roku

Atrakcje turystyczneEdytuj

  • „Dolomity Sportowa Dolina” – całoroczne centrum sportowo-rekreacyjne w wyrobisku nieczynnej kopalni dolomitu Blachówka
  • rezerwat leśny „Segiet” (buczyna)
  • Park Grota

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Johann G. Knie: Alphabetisch-Statistisch-Topographische Uebersicht aller Dörfer, Flecken, Städte und andern Orte der Königl. Preuß. Provinz Schlesien. Breslau: Graß, Barth und Comp., 1830.
  • Józef Knosała: Parafia Radzionkowska. Jej dawniejsze i dzisiejsze stosunki. Katowice 1926.
  • Jarosław A. Krawczyk, Marek Minas, Przemysław Nadolski, Piotr Tyczka, Jarosław Wroński: Radzionków i Sucha Góra 90 lat temu. Radzionków 2001.
  • Hans Szymanski: Trockenberg. Radzionkau: Druck von A. Frank, 1912.
  • Hans Szymanski: Merkblatt von Radzionkau O.S. Radzionkau: Druck u. Verlag von A. Frank, 1912.

Linki zewnętrzneEdytuj