Otwórz menu główne

Superintendent generalny Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w RP

Superintendent generalny – funkcja jednego z duchownych Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w RP. powołanego przede wszystkim do troski o jedność wiary i życia wszystkich parafii oraz o ducha braterstwa i wzajemnej pomocy wśród współwyznawców[1]. Superintendentowi od lat 70. XX wieku przysługuje tytuł Biskupa. Pozycja superintendenta–biskupa, nie jest odrębnym urzędem, ale jedynie funkcją, na którą pastor – zarówno mężczyzna jak i kobieta – może zostać wybrana na okres 10 lat. Superintendent nie jest też zwierzchnikiem (osobą kierującą) Kościołem, które to zadanie pełni Prezes Konsystorza[2]. Obecnym superintendentem w Kościele Ewangelicko-Reformowanym w RP jest ks. Marek Izdebski.

Kalwinizm
Coa Illustration Cross Hugenot.svg
Krzyż hugenocki
 PortalKategoria
bp Marek Izdebski – aktualny superintendent generalny

HistoriaEdytuj

Kościół Ewangelicko-Reformowany w dawnej Rzeczypospolitej jako jedyny, oprócz Kościoła ewangelicko-reformowanego na Węgrzech, zachował instytucję biskupów, co ciekawe, za pełną aprobatą samego Jana Kalwina.

Początkowo, nosili oni tytuły seniorów (Jednota Braci Czeskich w Wielkopolsce) albo superintendentów (Małopolska i Litwa). Zwykle bywali oni wybierani spośród starszych duchownych i pełnili tę funkcję dożywotnio. Jednota Braci Czeskich (Wielkopolska) przywiązywała dużą wagę do tego, by było zawsze dwóch seniorów, tak by móc zachować sukcesję biskupią przy ordynacji następcy. Jednota małopolska miała oprócz superintendenta także dwóch seniorów dystryktowych (diecezjalnych), zaś Jednota litewska – jednego superintendenta generalnego, oraz seniorów dla każdego dystryktu kościelnego.

W XVIII wieku wraz z kurczeniem się polskiego kalwinizmu, seniorzy generalni poczęli odgrywać coraz większą rolę, szczególnie, że Jednoty małopolska zrezygnowała z superintendentów prowincjonalnych, zastępując ich seniorami. Jednocześnie pod wpływem z zachodniej Europy zaczęto ich nazywać superintendentami generalnymi. Ta ostatnia nazwa wyparła „seniora” zupełnie w XIX wieku w Jednocie wielkopolskiej – włączonej do Pruskiego Kościoła Unijnego – oraz w Jednocie litewskiej, gdzie istniała do jej likwidacji w 1945 roku. Nazwę „senior” najdłużej utrzymała Jednota małopolska, bo aż do rozwiązania w 1849 roku.

Po II wojnie światowej, znów pod wpływem teologii reformowanej z Zachodu, nazwę „superintendent” zamieniono na bardziej znajomą w Polsce – biskup – choć prawo wewnętrzne Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w RP dalej używa obu nazw zamiennie.

Procedura wyboruEdytuj

Zgodnie z prawem wewnętrznym Kościoła, znowelizowanym podczas posiedzenia Synodu 22-24 czerwca 2012 r. w Zelowie, duchowny, który pracuje nieprzerwanie w Kościele od najmniej 15 lat od ordynacji i cieszy się w Kościele autorytetem duchowym i moralnym, może zostać wybrany superintendentem. Wyboru dokonuje Synod Kościoła spośród co najmniej dwóch kandydatów przedstawionych przez konferencję duchownych, Konsystorz, lub parafie[3]

KompetencjeEdytuj

Kompetencje superintendenta generalnego określa prawo wewnętrzne Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w RP[4].

Biskup powinien pod każdym względem przyświecać wszystkim duchownym i świeckim członkom Kościoła dobrym przykładem i okazywać gorliwość w sprawach Kościoła. Do jego podstawowych obowiązków należy czuwanie, aby:
  • jedność Kościoła pod względem wiary i życia była zachowana we wszystkich parafiach,
  • wśród współwyznawców panował duch braterstwa i wzajemnej pomocy.

Do obowiązków biskupa należy również:

  • udział w pracach prezydium Synodu i konsystorza,
  • opieka nad kandydatami na duchownych,
  • ordynowanie duchownych, diakonów i wprowadzanie w urząd kaznodziejów świeckich,
  • wprowadzanie w urząd członków konsystorza,
  • coroczne wizytowanie parafii,
  • opiniowanie wydawnictw o treści religijnej,
  • przedstawianie Synodowi rocznych sprawozdań,
  • nadzór nad nauczaniem religii,
  • przedstawianie Synodowi i Konsystorzowi wniosków konferencji duchownych.

Superintendent z urzędu wchodzi w skład Konsystorza[5] oraz Prezydium Synodu[6] jako ich wiceprezes.

Wprowadzenia w funkcję superintendenta dokonują duchowni wyznaczeni przez Prezydium Synodu.

Superintendenci generalni w od XIX wiekuEdytuj

Superintendenci generalni Jednoty litewskiej (wileńskiej)Edytuj

Lista superintendentów generalnych Jednoty litewskiej, zwanej od 1920 r. Jednotą wileńską.

Kadencja Superintendent Urodzony Zmarł Uwagi
18351844 Aleksander Aniszewski 1844
18451853 Rafał Downar 1751 1854
18551856 Michał Reczyński
18571879 Stefan Lipiński 1803 1879
18801882 Jan Mandzelowski 1809 1885
18831887 Konstanty Moczulski 1826 1887
18881893 Józef Głowacki 1830 1893
18941901 Andrzej Kader 1831 1902
19021919 Wilhelm Mieszkowski 1919
19191938 Michał Jastrzębski 29 września 1859, Izabelin 16 czerwca 1938, Wilno
19381945 Konstanty Kurnatowski 9 kwietnia 1878, Mitawa 3 lutego 1966, Rastede Wyjechał z Wilna do Szwecji w 1940 roku.
19221940 Povilas Jakubėnas 11 kwietnia 1871, Wojtkuny 30 maja 1953, Szwajcaria Superintendent generalny na Litwie Kowieńskiej, niezależnej tzw. Jednoty kowieńskiej.

PrzypisyEdytuj

  1. Prawo Wewnętrzne Kościoła Ewangelicko-Reformowanego, art 61.
  2. Wykaz kościołów i związków wyznaniowych działających na podstawie odrębnych ustaw
  3. Prawo Wewnętrzne Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w RP, art. 60 pkt 1-2
  4. Prawo Wewnętrzne Kościoła Ewangelicko-Reformowanego art. 60-61.
  5. Prawo Wewnętrzne Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w RP, art 44
  6. Prawo Wewnętrzne Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w RP, art. 35