Ten artykuł dotyczy minerału. Zobacz też: syderyt – meteoryt żelazny.

Syderyt – minerał z gromady węglanów, pospolity i szeroko rozpowszechniony.

Syderyt
Syderyt
Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny węglan żelaza(II) (FeCO3)
Twardość w skali Mohsa 3,5–4,5
Przełam muszlowy bądź nierówny
Łupliwość doskonała
Układ krystalograficzny trygonalny
Gęstość minerału 3,83–3,96 g/cm³
Właściwości optyczne
Barwa białóżółta, żółtobrunatna, brunatna, szara
Rysa biała, jasnożółta
Połysk szklisty czasami perłowy

Nazwa tego minerału pochodzi od gr. σίδηρος, sídērosżelazo’, gdyż głównym jego składnikiem jest ten właśnie pierwiastek. Pierwotna nazwa – sferosyderyt (J.F.L. Hausmann, 1813), skrócona została następnie do syderytu.

WłaściwościEdytuj

Tworzy kryształy o pokroju izometrycznym, tabliczkowym i słupkowym. Zazwyczaj przyjmuje postać romboedrów i skalenoedrów. Niekiedy występują zbliźniaczenia. Występuje też w skupieniach ziemistych, zbitych, ziarnistych, nerkowatych, kulistych. Tworzy naskorupienia i żyły. Jest izostrukturalny z kalcytem, magnezytem i rodochrozytem.

WystępowanieEdytuj

Jest częstym składnikiem żył kruszcowych. Powszechnie tworzy się w wodnym, beztlenowym środowisku. Krystalizuje w środowiskach redukcyjnych w niskich temperaturach. Osadza się także na szelfach kontynentalnych. Powstaje w jeziorach klimatu umiarkowanego.

Miejsca występowania: Australia – Brooken Hill, Nowa Południowa Walia, Austria – Eisenerz, Erzberg, Karyntia, Niemcy – Nadrenia, Harz, Schwarzwald, Las Turynski, Wielka Brytania – Kornwalia, Hiszpania – Somorrosto, Bilbao, Rosja – Ural, Zabajkale, USA.

 
Konkrecje syderytowe w mułowcu z wyrobiska cegielni w Częstochowie

W Polsce – w rejonie Łęczycy, Częstochowy, Kłobucka (Częstochowski Obszar Rudonośny), Wielunia, w Górach Świętokrzyskich, na fliszu karpackim.

 
Oszlifowany syderyt z Minas Gerais

ZastosowanieEdytuj

Wykorzystywany głównie jako ruda żelaza (zawiera 47,98% Fe), czasami jako kamień jubilerski.

Zobacz teżEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • J. Żaba: Ilustrowany słownik skał i minerałów. Videograf II, 2003.