Otwórz menu główne

Sytuacja prawna i społeczna osób LGBT w Islandii

Prawa lesbijek, gejów, osób biseksualnych i transpłciowych (LGBT) w Islandii są bardzo postępowe. Parlament Islandii w dniu 11 czerwca 2010 r. jednogłośnie zmienił ustawę o małżeństwach w tym kraju tak, aby zdefiniowano małżeństwo jako związek pomiędzy dwiema osobami, tym samym legalizując małżeństwa osób tej samej płci. Ustawa weszła w życie z dniem 27 czerwca 2010 r.[1] Ponadto od 2006 r. pary tej samej płci mają równy dostęp do adopcji i do zapłodnienia in vitro. Islandia jest często określana jako jeden z najbardziej przyjaznych dla osób LGBT krajów na świecie.

Prawo a dyskryminacja osób homoseksualnychEdytuj

Kontakty homoseksualne zostały zalegalizowane na Islandii w 1940, a w 1992 zrównano ze sobą wiek osób legalnie dopuszczających się kontaktów homo- i heteroseksualnych – wynosi on obecnie 15 lat[2][3].

KrwiodawstwoEdytuj

Na Islandii mężczyźni mający kontakty seksualne z mężczyznami(MSM) nie mogą być dawcami krwi[4].

W 2014 roku islandzki mężczyzna wniósł pozew przeciwko zakazowi oddawania krwi, opisując obecną politykę jako wyraźny przykład dyskryminacji[5]. W październiku 2015 r. islandzki minister zdrowia, Kristján Þór Júlíusson, ogłosił swoje poparcie dla wprowadzenia zmian legislacyjnych umożliwiających MSM na Islandii oddawanie krwi[6]. Ogłoszono, że prawdopodobnie jeszcze w 2019 r. Islandia zezwoli na oddawanie krwi przez gejów i mężczyzn biseksualnych[7].

Ochrona prawna przed dyskryminacjąEdytuj

Islandzkie prawo gwarantuje ogólny zakaz dyskryminacji przez wzgląd na orientację seksualną. Został on zawarty w kodeksie karnym i obejmuje różne dziedziny życia, w tym miejsce pracy. Althing (parlament islandzki) uchwalił poprawki paragrafów §180 oraz §233 (odwołujących się do dyskryminacji na tle narodowym, koloru skóry, rasowym, religijnym i seksualnym), dodając do tego „na podstawie orientacji seksualnej”. Zabrania to naruszania dóbr i odmowy świadczenia usług na podstawie orientacji seksualnej, a także ataku słownego lub znęcania się nad osobą bądź grupą ludzi z powodu orientacji seksualnej. Przepisy te obowiązują w kraju od 1996[8].

Służba wojskowaEdytuj

Islandia jest krajem nieposiadającym sił zbrojnych.

Uznanie związków osób tej samej płciEdytuj

Związek partnerskiEdytuj

W 1996 roku Althing zalegalizował w kraju związki partnerskie par tej samej płci[9][10]. Dawały one większość praw z tych, jakie mają małżeństwa heteroseksualne. Przedstawiony przez ówczesnego ministra sprawiedliwości projekt ustawy poparły wszystkie partie zasiadające w parlamencie. Podczas głosowania tylko jedna osoba była przeciwna przyjęciu ustawy[11][12][13].

Małżeństwo osób tej samej płciEdytuj

23 marca 2010 islandzki rząd zaprezentował ustawę legalizującą małżeństwa osób tej samej płci. Ten sam rząd, który przyjął ustawę o związkach partnerskich, zajmował się ustawą o małżeństwach osób tej samej płci[14]. Ustawa została jednogłośnie przyjęta przez parlament (stosunkiem głosów 49:0) i weszła w życie 27 czerwca 2010[15][16][17][18][19]. Homoseksualni partnerzy Islandczyków będący obywatelami innych krajów otrzymują na Islandii pozwolenie na pobyt.

W październiku 2015 r. Kościół islandzki przegłosował zezwolenie na zawieranie małżeństw przez pary tej samej płci w swoich kościołach[20].

Adopcja dzieci przez pary jednopłcioweEdytuj

W 2000 Islandia umożliwiła parom tej samej płci adopcję dzieci, ale tylko jednego z partnerów, a nie obcych (np. z domu dziecka). 27 czerwca 2006 lesbijki i geje uzyskali pełen dostęp do adopcji dzieci bez żadnych ograniczeń. Lesbijki mają tam dostęp do dawców nasienia, a geje do matek zastępczych[8][21].

Prawa osób transpłciowychEdytuj

W dniu 11 czerwca 2012 r. islandzki parlament zagłosował za przyjęciem nowej ustawy liberalizującej zasady dotyczące tożsamości płciowej i pozwalającej na kompleksowe uznawanie nabytego statusu płciowego oraz ustanowienie ochrony tożsamości płciowej[22]. Prawa te zostały wprowadzone w życie w dniu 27 czerwca 2012 r. Przepisy stanowią, że Islandzki Narodowy Szpital Uniwersytecki ( Islandzki: Landspítali - háskólasjúkrahús) jest zobligowany do utworzenia oddziału zajmującego się diagnozowaniem dysforii płciowej, a także przeprowadzaniem operacji korekty płci. Po pomyślnym zakończeniu 18-miesięcznego procesu, w tym 12-miesięcznego życia zgodnie z wybraną płcią, kandydaci stają przed komisją specjalistów. Jeżeli komitet uzna, że diagnoza dysforii płci jest właściwa, krajowy rejestr jest o tym informowany, a wnioskodawca wybiera nowe imię odzwierciedlające jego płeć i otrzymuje nowy nr ID (kennitala) i dowód osobisty. Operacja korekty płci nie jest wymagana do oficjalnej zmiany imienia i uznawania płci.

W czerwcu 2019 r. islandzki parlament zagłosował nad ustawą 45-0 w sprawie wdrożenia postępowego "modelu samostanowienia w zakresie zmiany płci"("self-determination gender change model law"), podobnego do wielu państw europejskich i południowoamerykańskich. Ponadto projekt ustawy zawiera również trzeci wariant dotyczący płci, znany jako "X" na oficjalnych dokumentach[23].

Życie osób LGBT w krajuEdytuj

 
Parada mniejszości seksualnych w 2011 roku w Reykjavíku

Islandczycy – podobnie jak mieszkańcy innych krajów skandynawskich – należą do najbardziej tolerancyjnych i przyjaznych społeczeństw wobec przedstawicieli LGBT. Są bardzo liberalni i zlaicyzowani, zatem większość z nich popiera prawa osób homoseksualnych[24].

Na Islandii istnieje mała społeczność LGBT skoncentrowana w Reykjavíku. Miasto dysponuje kilkoma lokalami gejowskimi (bary, kawiarnie) oraz kilkoma gay-friendly[25].

Wydawane są tam publikacje, działa kilka organizacji zajmujących się niesieniem pomocy przedstawicielom LGBT. Ruch gejowski powstał wraz z organizacją Samtökin '78, która działa od 1978. Kampania na rzecz równości zmieniała latami wizerunek społeczności LGBT w oczach Islandczyków na lepszy. Każdego roku w sierpniu[26] ulicami stolicy maszerują parady mniejszości seksualnych (gaypride parade). W 2006 manifestacja taka zgromadziła około 50 tys. uczestników, co jest ogromnym osiągnięciem w kraju mającym zaledwie 300 tys. obywateli[27].

1 lutego 2009 Jóhanna Sigurðardóttir, otwarcie przyznająca się do bycia lesbijką, została premierem Islandii. Jest to pierwsza osoba o orientacji homoseksualnej, która stanęła na czele rządu niezależnego państwa[28].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. IceNews - Daily News, Iceland parliament votes for gay marriage, 2010 [dostęp 2019-08-25] (ang.).
  2. State-sponsored Homophobia A world survey of laws criminalising same-sex sexual acts between consenting adults
  3. Almenn hegningarlög
  4. Hommar mega giftast en ekki gefa blóð
  5. Iceland: Lawsuit challenges ban on gay men donating blood, PinkNews - Gay news, reviews and comment from the world's most read lesbian, gay, bisexual, and trans news service, 4 listopada 2014 [dostęp 2019-08-25] (ang.).
  6. “Gay men should be allowed to give blood”, Iceland Monitor [dostęp 2019-08-25].
  7. Iceland May Soon Lift Ban On Gay Men From Donating Blood, The Reykjavik Grapevine, 3 września 2018 [dostęp 2019-08-25] (ang.).
  8. a b Iceland: Homosexuality and the Law
  9. Iceland : Recognized partnership law, 1996
  10. PARTNERSHIP LAW IN ICELAND
  11. A VICTORY FOR ICELANDIC LESBIANS AND GAYS
  12. DETAILS OF THE ICELANDIC PARTNERSHIP LAW
  13. Staðfest samvist
  14. Framsóknarflokkurinn sendir frá sér ályktun um hjónabandslöggjöfina.
  15. Iceland Likely to Permit Gay Marriage by June.
  16. Iceland is fine-tuning marriage-equality bill.
  17. title=Frumvarp Projekt ustawy o małżeństwach osób tej samej płci.
  18. Strona Althingu.
  19. Iceland Parliament votes for gay marriage.
  20. Icelandic Priests Cannot Deny Gay Marriage, The Reykjavik Grapevine, 29 października 2015 [dostęp 2019-08-25] (ang.).
  21. Important Improvements in Gay and Lesbian Rights in Iceland
  22. Iceland adopts a new comprehensive law on trans issues, ilga-europe.org/, 27 września 2013 [zarchiwizowane z adresu 2013-09-27].
  23. ALEXANDER ELLIOTT, New law to help trans and intersex people, RÚV, 19 czerwca 2019 [dostęp 2019-08-25] (ang.).
  24. Gay Iceland - All You Need to Know, Guide to Iceland, 9 lutego 2017 [dostęp 2019-08-25] (ang.).
  25. Iceland - GlobalGayz, www.globalgayz.com [dostęp 2019-08-25].
  26. Gay Iceland.
  27. Reykjavik Gay Pride 2006 a Huge Success.
  28. Lesbijka pokieruje Islandią.