Otwórz menu główne
Krajobraz cegielniany w Rudniczem znad Szacht w 1993 - obecnie już nieistniejący
Nad Szachtami
Mapa południowo-zachodniej części Poznania przedstawiająca cegielnie poznańskie
Bezimienna glinianka przy ul. Wykopy/Ceglanej

Szachty (także Glinianki) – zbiorcza nazwa używana przez mieszkańców Poznania na zespół glinianek, zlokalizowanych w dolinie Strumienia Junikowskiego w południowej części miasta, w dawnych osadach związanych z cegielniami - Rudniczem i Świerczewie.

Spis treści

HistoriaEdytuj

Obie jednostki topograficzne są dzielnicami z bardzo silnymi tradycjami cegielnianymi. Znajduje się tu np. kompleks domów wielorodzinnych dla pracowników cegielni z początku XX w. przy ul. Rudnicze. Na terenie tej części miasta istniała grupa kilkunastu cegielni, powiązanych między sobą i między gliniankami siecią kolei cegielnianych, a także bocznicami normalnotorowymi z obecną linią E20. Pozostałością po tym okresie są liczne stawy - dawne glinianki, które stanowią o lokalnym klimacie kulturowym. Najważniejsze z nich to, od zachodu: Stara Baba, Staw Baczkowski, Staw Kachlarski, Karpętaj i Głęboki Dół. Stawy te ciągną się dalej na wschód, już na terenie Górczyna i Świerczewa – np. Staw Rozlany. Łącznie powstało około 40 akwenów o zróżnicowanej powierzchni - od 0,2 do 12 ha. W latach 70. XX w. uznano te tereny za jedne z najcenniejszych przyrodniczo na terenie Poznania i objęto ochroną w ramach użytków ekologicznych. Od 2014 rozpoczął się proces przystosowywania terenu Szacht do celów spacerowych i turystycznych. W tym samym roku wybudowano pierwsze ścieżki spacerowe i ustawiono ławki oraz kosze na śmieci pomiędzy ulicą Roberta Kocha, a Strumieniem Junikowskim[1]. W 2018 roku udostępnio dla turystów wieżę widokową i pomost spacerowy[2][3][a]. Stalowa wieża wzniesiona na planie trójkąta ma 25 metrów wysokości i okładzinę drewnopodobną. Na platformę szczytową (panorama Poznania i Lubonia) prowadzi około 120 schodów. Obiekt (oświetlony i monitorowany) powstał z funduszy Poznańskiego Budżetu Obywatelskiego na wniosek radnego osiedlowego Tomasza Wierzbickiego[4].

Powstanie cegielniEdytuj

Wszystkie cegielnie powstały w czasie wielkiego boomu budowlanego, jaki miał miejsce w Poznaniu na przełomie XIX i XX w., a związany był ze zlikwidowaniem niektórych obwarowań Twierdzy Poznań. Potem produkowały materiały budowlane na potrzeby miasta do lat 90. XX w., kiedy to zlikwidowano ostatnie z zakładów.

Geneza nazwyEdytuj

Nazwa Szachty wywodzi się z języka niemieckiego, gdzie słowo Schacht oznacza szyb (dół), a schachten - wykopać.

Nazwy ulicEdytuj

Nazwy ulic zlokalizowanych na terenie Rudniczego mają toponimię związaną z cegielniami - np. Ceglana, Glinianki, Wykopy.

PrzyrodaEdytuj

W latach 1974-1975 przeprowadzono w zbiornikach badania hydrobiologiczne. Już wtedy wykazały one znaczną (nadmierną) eutrofizację tutejszych wód. Żyły tu 474 gatunki glonów - głównie okrzemki, zielenice i sinice.

Na terenie Szacht występuje bogata fauna, w tym takie ryby jak: węgorz europejski, karp, leszcz, krąp, lin, karaś pospolity, płoć, wzdręga, sum i okoń. Oprócz ryb, w okolicach zbiorników spotykane są: karczownik ziemnowodny, gronostaj, żaba śmieszka[5], wodnik zwyczajny, mewa śmieszka, perkoz dwuczuby, czernica, remiz, traszka zwyczajna, czy ślimaki: zagrzebka pospolita, zatoczek lśniący, błotniarka jajowata i zatoczek białawy.

KomunikacjaEdytuj

Najlepszy dojazd nad Szachty zapewniają autobusy linii 610, 616 i 180 - do przystanku Wykopy (na wschodzie kompleksu) lub tylko linii 180 - do przystanku Rudnicze (na zachodzie). Od strony Świerczewa można dojechać autobusem linii 175 - przystanki Koźmińska, Buczka oraz Okulickiego.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Anna Jarmuż, Szachty: warto wybrać się na spacer, w: Głos Wielkopolski, 22-23.11.2014, s.7
  2. Poznań ma nowy punkt widokowy epoznan.pl [dostęp 10.12.2018]
  3. Skąd jest taki widok na Poznań? Wieża widokowa na Szachtach oficjalnie otwarta! Głos Wielkopolski [dostęp 10.12.2018]
  4. mat. Wieża na Szachtach, w: POZnan. Informator Samorządowy Metropolii Poznań, s.4, luty 2019, ISSN 2080-315X
  5. praca zbiorowa, Przegląd wielkopolskich zabytków przyrody, PiWRL, Poznań, 1966, s.300

UwagiEdytuj

  1. Wieża widokowa wraz z pomostem została zrealizowana w ramach projektu Poznańskiego Budżetu Obywatelskiego na rok 2016 "Z widokiem na Szachty, Luboń i Poznań - budowa drewnianej wieży widokowej na Szachtach, zagospodarowanie terenu". Jej otwarcie nastąpiło 8.12.2018. Niektóre źródła podają wysokość wieży 25 metrów.

BibliografiaEdytuj

  1. Andrzej Bereszyński, Ewa Homan, Występowanie bobra europejskiego (Castor fiber Linnaeus, 1758) w Poznaniu, w: Nauka Przyroda Technologie – dział Zootechnika, Tom 1 , zeszyt 2, 2007, Wydawnictwo Akademii Rolniczej w Poznaniu, ISSN 1897-7820 – dane przyrodnicze
  2. Kronika Miasta Poznania, nr 3/2002, Wydawnictwo Miejskie, Poznań, 2002, ISSN 0137-3552 - dane przyrodnicze
  3. Poznań – plan miasta i okolic 1:20.000, Wydawnictwo Pietruska & Mierkiewicz, Poznań, 2004, ​ISBN 83-87157-01-5
  4. Maciej Zeidler, Fotoreportaż: Szachciańskie legendy, w: Gazeta Junikowska, nr 19/2008/2009, wyd. Urząd Miasta Poznania, s. 6
  5. http://www.szachty.pl/ - strona o Szachtach (dostęp 27.9.2010)