Szczecno

wieś w województwie świętokrzyskim

Szczecnowieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie kieleckim, w gminie Daleszyce[2].

Artykuł 50°43′50″N 20°46′35″E
- błąd 39 m
WD 50°40'N, 20°43'E, 50°43'49.73"N, 20°47'0.67"E
- błąd 19740 m
Odległość 5 m
Szczecno
wieś
Ilustracja
Kościół pw. Matki Bożej Częstochowskiej w Szczecnie
Państwo  Polska
Województwo  świętokrzyskie
Powiat kielecki
Gmina Daleszyce
Liczba ludności (2006) 740
Strefa numeracyjna 41
Kod pocztowy 26-015[1]
Tablice rejestracyjne TKI
SIMC 0236820
Położenie na mapie gminy Daleszyce
Mapa konturowa gminy Daleszyce, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Szczecno”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum po prawej na dole znajduje się punkt z opisem „Szczecno”
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa konturowa województwa świętokrzyskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Szczecno”
Położenie na mapie powiatu kieleckiego
Mapa konturowa powiatu kieleckiego, blisko centrum po prawej na dole znajduje się punkt z opisem „Szczecno”
Ziemia50°43′50″N 20°46′35″E/50,730556 20,776389

Do 1954 roku siedziba gminy Szczecno. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Części wsiEdytuj

Integralne części wsi Szczecno[3][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0236837 Kocieczyn przysiółek
0236850 Murawin przysiółek
0236866 Wojciechów część wsi

Wojciechów obecnie część Szczecna, w wieku XIX samodzielna miejscowość [5]

HistoriaEdytuj

Leżąca nad rzeką Pierzchnianką wieś królewska Szczecno powstała pod koniec XV wieku. Nazwa wsi pochodzi przypuszczalnie od słowa ścieczna, czyli zlewiska wód, lub od słowa szczeć, co znaczy ostrą trawę.

Pierwszym właścicielem wsi był, według rejestru poborowego z 1508 roku, Borek. Następnie posiadaczami majątku była przypuszczalnie rodzina Koniecpolskich. W 1783 r. właścicielem wsi był stolnik sandomierski Leon Kochanowski, a od połowy XIX wieku rodzina Nowosielskich[6].

9 grudnia 1863 podczas powstania styczniowego w Hucie Szczeceńskiej należącej do majątku Szczecno doszło do bitwy. Walka toczyła się między oddziałem powstańczym dowodzonym przez mjr Karola Kalitę, a oddziałami rosyjskimi dowodzonymi przez mjr Bentkowskiego. Starcie zakończyło się zwycięstwem powstańców[7].

7 marca 1864 miała miejsce w Szczecnie (Hucie Szczeceńskiej) kolejna potyczka powstania styczniowego.[8]

W 1864 roku car Aleksander II Romanow wydał dekret o uwłaszczeniu chłopów w Królestwie Polskim. Na mocy tego dekretu zniesiono pańszczyznę, a wieś stała się własnością jej mieszkańców, czyli włościan[9]. Następnie dobra Szczecno, bez wsi i ziemi przekazanej na własność mieszkańcom, zostały sprzedane w 1875 roku Feliksowi Blumenthalowi, a w 1910 roku nabyte z kolei przez Karola i Matyldę Mauwe. Rodzina Mauwe była właścicielami dóbr do 1941 roku. Po wojnie majątek został przejęty przez państwo i rozparcelowany.

26 lipca Brygada Armii Ludowej "Grunwald" opanowała majątek w którym stacjonował wtedy oddział własowców. Wzięto do niewoli 23 własowców. Z pomocą uwięzionym próbował przyjść oddział niemiecki przy wsparciu dwóch czołgów. Jeden z nich został rozbity a drugiemu odcięto drogę odwrotu wysadzając most na drodze do Kielc. Czołg został spalony przez własna załogę[10].

ZabytkiEdytuj

We wsi zachowały się ruiny dawnego dworku pochodzącego z XVIII wieku, w którym rezydowały rodziny będące posiadaczami majątku. Dworek po wojnie funkcjonował jako szkoła podstawowa. Spłonął w latach 90. XX wieku.

Zespół dworski (dwór i park z II połowy XIX w.) jest wpisany do rejestru zabytków nieruchomych (nr rej.: A.315/1-2 z 11.12.1957 i z 30.03.1988)[11].

PrzypisyEdytuj

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1253 [dostęp 2020-12-23] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  2. Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. [dostęp 2013-04-5].
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. GUS. Rejestr TERYT
  5. Wojciechów (14), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIII: Warmbrun – Worowo, Warszawa 1893, s. 739.
  6. Regestr Diecezjów Franciszka Czaykowskiego, czyli właściciele ziemscy w Koronie 1783-1784. Warszawa 2006.
  7. Stanisław Zieliński: Bitwy i potyczki 1863-1864 na podstawie materyałów drukowanych i rękopiśmiennych Muzeum Narodowego w Rapperswilu. Rapperswil: 1913, s. 185.
  8. Zieliński Stanisław, Bitwy i potyczki 1863-1864; na podstawie materyałów drukowanych i rękopiśmiennych Muzeum Narodowego w Rapperswilu, - Lwów 1913, str. 188.
  9. Ukaz cara Aleksandra II z 2 marca 1864 r. o uwłaszczeniu włościan w Królestwie Polskim
  10. Józef Bolesław Garas „Oddziały Gwardii Ludowej i Armii Ludowej 1942 – 1945” Wydawnictwo MON 1971 str. 334
  11. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo świętokrzyskie. 2020-09-30. s. 26. [dostęp 2015-11-05].

Linki zewnętrzneEdytuj