Szczepan Baczyński

polski aktor

Szczepan Baczyński też jako Stefan Baczyński (ur. 16 grudnia 1901 w Warszawie, zm. 9 stycznia 1989 tamże) – polski aktor teatralny, filmowy i telewizyjny, reżyser teatralny, także dyrektor i kierownik artystyczny teatru oraz pedagog.

Szczepan Baczyński
Data i miejsce urodzenia

16 grudnia 1901
Warszawa

Data i miejsce śmierci

9 stycznia 1989
Warszawa

Zawód

aktor

Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Medal 30-lecia Polski Ludowej Medal 10-lecia Polski Ludowej
Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” Odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” (złota)

Życiorys

edytuj

Syn Jana. W 1926 roku został absolwentem Oddziału Dramatycznego przy Konserwatorium Muzycznym w Warszawie, gdzie uczył się aktorstwa. Pracę w tym zawodzie rozpoczął w Teatrze Miejskim w Bydgoszczy. W 1928 roku przeniósł się do Warszawy, gdzie m.in. organizował na Żoliborzu pierwsze przedstawienia kukiełkowe przeznaczone dla najmłodszych widzów. Zapoczątkował w ten sposób działalność Teatru Baj. W latach 1930–1932 grał w Teatrze Ateneum, a w następnym sezonie (1933/1934) – w Teatrze im. Stefana Żeromskiego. Współpracował wówczas również z Redutą – teatrem Juliusza Osterwy. W roku 1934 został wysłany przez ówczesne Ministerstwo Spraw Zagranicznych na Łotwę. Tam był inspektorem kulturalno-oświatowym działającym w środowisku polonijnym.

Podczas II wojny światowej przebywał na Zachodzie. Był tam aktorem i reżyserem w zespołach teatralnych działających przy polskich jednostkach wojskowych – najpierw we Francji, potem również w Rumunii; walczył też na froncie. Następnie związany był z Teatrem Polskim utworzonym na obczyźnie, a kierowanym przez Zbigniewa Ziembińskiego (aktora i reżysera). Po upadku Francji wyjechał do Londynu. W roku 1944 był kierownikiem Polskiej YMCA przy 1 Dywizji Pancernej, dowodzonej przez generała Maczka, organizował koncerty dla żołnierzy (Francja, Belgia, Holandia). W maju 1945 roku nawiązał współpracę z wszechstronnie utalentowanym Leonem Schillerem. Wspólnie utworzyli Teatr Ludowy im. Wojciecha Bogusławskiego w Lingen (Ems) (Niemcy), w którym dziedziną artystyczną kierował Schiiler, a Baczyński zajmował się sprawami organizacyjnymi, administracyjnymi[1].

Pod koniec roku 1945 powrócił do ojczyzny. Doprowadził do reaktywacji Teatru Baj, którego w latach 1946–1948 był dyrektorem i reżyserem. W tym czasie należał też do zespołu Miejskich Teatrów Dramatycznych w Warszawie (1947–48). W roku 1950 był dyrektorem wrocławskich Teatrów Dramatycznych, jednak rok później powrócił do stolicy. W latach 1951–1956 był aktorem teatrów warszawskich: Współczesnego i Narodowego, z kolei w latach 1956–1960 – dyrektorem Teatru Guliwer. W latach 1960–1972 należał do zespołu warszawskiego Teatru Polskiego.

Występował również w filmach i serialach telewizyjnych. Przez wiele lat wykładał też w warszawskiej PWST, a w latach 1950–1970 był jej prorektorem.

Zginął w wypadku ulicznym, wracając z nagrania[2]. Gdy przechodził przez jezdnię na pasach, potrącił go samochód[1]. Pochowany na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 111-4-14)[3].

Spektakle teatralne

edytuj

Teatr Ateneum, Warszawa

edytuj

Miejskie Teatry Dramatyczne, Warszawa

edytuj
Teatr Mały
Teatr Rozmaitości
Teatr Comoedia

Teatry Dramatyczne, Wrocław

edytuj
Teatr Kameralny
Teatr Popularny

Teatr Współczesny, Warszawa

edytuj
  • 1950 – Wieczór Trzech Króli jako Valentino (reż. Erwin Axer)
  • 1950 – Zwykła sprawa jako Murzyn windziarz (reż. E. Axer)
  • 1952Trzydzieści srebrników jako Fredrick Selwin (reż. E. Axer)
  • 1952 – Droga do Czarnolasu jako Szlachcic (reż. E. Axer)
  • 1953Domek z kart jako Redaktor Karol Wiąz (reż. E. Axer)
  • 1954Pensja pani Latter jako Eugeniusz Arnold (reż. E. Axer)
  • 1955Ostry dyżur jako Piotr Dąbek (reż. E. Axer)
  • 1956 – Kordian jako oficer (reż. E. Axer)
  • 1956 – Zaproszenie do zamku jako Kamerdyner Józef (reż. E. Axer)
  • 1969Rodeo jako ojciec Pawła (reż. Tadeusz Łomnicki)

Teatr Narodowy, Warszawa

edytuj
  • 1957Muchy jako człowiek z tłumu (reż. E. Axer)
  • 1957 – Żywa maska jako Jan, stary służący (reż. Jan Perz)

Teatr Polski, Warszawa

edytuj

Inscenizacje

edytuj

Teatr RTPD „Baj”, Warszawa

edytuj
  • 1946 – Historia cała o niebieskich...
  • 1946 – Nowe szaty króla
  • 1946 – Dwa Michały i świat cały
  • 1947 – Leśne dziwy
  • 1948 – Grymasela
  • 1948 – O zajączku sprawiedliwym
  • 1949 – Wilk, koza i koźlęta
  • 1949 – Czarodziejski kalosz

Filmografia

edytuj

Ordery i odznaczenia

edytuj

Nagrody

edytuj

Przypisy

edytuj
  1. a b Szczepan Baczyński. Wspomnienie [online], e-teatr.pl [dostęp 2017-11-26].
  2. „Ekran” nr 25, 22.06.1989, wywiad z Zofią Dybowską-Aleksandrowicz.
  3. Cmentarz Stare Powązki: BACZYŃSCY, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2023-09-21].
  4. M.P. z 1955 r. nr 91, poz. 1144 „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”.
  5. M.P. z 1955 r. nr 101, poz. 1400 - Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 - na wniosek Ministra Kultury i Sztuki.

Linki zewnętrzne

edytuj