Otwórz menu główne

Szczur wierchowy

gatunek gryzonia

Szczur wierchowy[3] (Rattus baluensis) – gatunek gryzonia z rodziny myszowatych (Muridae), występujący wyłącznie na górze Kinabalu na północnym Borneo[2][4].

Szczur wierchowy
Rattus baluensis[1]
(Thomas, 1894)
Szczur wierchowy odwiedzający dzbanecznik radży
Szczur wierchowy odwiedzający dzbanecznik radży
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd gryzonie
Podrząd myszokształtne
Nadrodzina myszowe
Rodzina myszowate
Podrodzina myszy
Rodzaj szczur
Gatunek szczur wierchowy
Synonimy
  • Mus baluensis Thomas, 1894
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

SystematykaEdytuj

Gatunek został opisany naukowo w 1894 roku przez O. Thomasa pod nazwą Mus baluensis[5]. Należy do grupy gatunków pokrewnych szczurowi śniademu (R. rattus). Najbliżej spokrewnionym gatunkiem jest szczur malajski (R. tiomanicus)[4].

BiologiaEdytuj

Szczur wierchowy jest ssakiem endemicznym dla wyspy Borneo, gdzie zamieszkuje malezyjską prowincję Sabah. Żyje na górze Kinabalu od wysokości 1524 do 3810 m n.p.m., przy czym od 2130 m n.p.m. staje się pospolity. Jego środowiskiem życia jest górski las, a także karłowaty las i zarośla położone bliżej szczytu. Podobnie jak pokrewne gatunki, może być odporny na zmiany środowiska[2].

SymbiozaEdytuj

W obszarze występowania tego gryzonia rośnie dzbanecznik radży (Nepenthes rajah), roślina mięsożerna wytwarzająca duże liście pułapkowe w kształcie dzbanka. Roślina wabi szczury wierchowe, wytwarzając nektar o owocowym zapachu, bogaty w cukry, którym to wszystkożerne zwierzę uzupełnia dietę. Relacja między dzbanecznikiem a szczurem ma charakter mutualistyczny: szczury wierchowe podczas wizyt defekują w około 84% do dzbanka, dostarczając roślinie potrzebne jej składniki odżywcze. Dzbanecznik radży żyje w symbiozie także z tupają górską (Tupaia montana), który odwiedza roślinę wyłącznie w dzień, podczas gdy szczury wierchowe przeważnie nocą, co jest odzwierciedleniem ich głównie nocnego trybu życia[6][7].

PopulacjaEdytuj

Szczur wierchowy ma ograniczony zasięg występowania, ale mieści się on w całości w obrębie Parku Narodowego Kinabalu. Szczur ten jest często spotykany i prawdopodobnie ma dużą liczebność. Populacja jest stabilna, nie są znane zagrożenia dla gatunku. Wcześniej (od 1996) był wpisany do Czerwonej księgi gatunków zagrożonych IUCN jako gatunek narażony na wyginięcie, obecnie (od 2008) jest uznawany za gatunek najmniejszej troski[2].

PrzypisyEdytuj

  1. Rattus baluensis, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c d Aplin, K. & Lunde, D. 2008, Rattus baluensis [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2015, wersja 2015.4, DOI10.2305/IUCN.UK.2008.RLTS.T19323A8852834.en [dostęp 2015-12-29] (ang.).
  3. W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska, A. Jasiński, W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 279. ISBN 978-83-88147-15-9.
  4. a b Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Rattus baluensis. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 2015-12-29]
  5. O. Thomas. A preliminary revision of the Bornean species of the genus Mus. „The Annals and Magazine of Natural History”. Sixth Series. 14, s. 454, 1894 (ang.). 
  6. K. Wells, M.B. Lakim, S. Schulz & M. Ayasse. Pitchers of Nepenthes rajah collect faecal droppings from both diurnal and nocturnal small mammals and emit fruity odour. „Journal of Tropical Ecology”. 27 (4), s. 347–353, 2011. DOI: 10.1017/S0266467411000162. 
  7. M. Greenwood, C. Clarke, C.C. Lee, A. Gunsalam & R.H. Clarke. A unique resource mutualism between the giant Bornean pitcher plant, Nepenthes rajah, and members of a small mammal community. „PLOS ONE”. 6 (6), s. e21114, 2011.. DOI: 10.1371/journal.pone.0021114.