Szkoła Sztuk Pięknych w Warszawie

uczelnia artystyczna

Szkoła Sztuk Pięknych – uczelnia artystyczna, otwarta w Warszawie w 1844 i przyłączona do Gimnazjum Realnego. Posiadała trzy wydziały: architektury, rzeźby i malarstwa. Wcześniej, w latach 1816–1831, na Uniwersytecie Warszawskim działał Oddział Sztuk Pięknych.

Marcin Zaleski, Wnętrze Szkoły Sztuk Pięknych w Warszawie, 1858[1]

HistoriaEdytuj

Po reformie cesarza Mikołaja I w 1851 program nauczania ograniczono do przedmiotów czysto fachowych. Studenci uczelni wzięli walny udział w manifestacjach patriotycznych w latach 1860–1861 i w powstaniu styczniowym, co doprowadziło do likwidacji szkoły w 1864.

W 1865 powstała Klasa Rysunkowa, od 1871 zwana „Szkołą Wojciecha Gersona” (od nazwiska jej wieloletniego kierownika i profesora)[2] pod kierownictwem Cypriana Lachnickiego, w której nauczali także m.in. January Suchodolski, Józef Simmler, Aleksander Lesser i Aleksander Kamiński.

1904–1920Edytuj

Szkoła Sztuk Pięknych powstała ponownie jako uczelnia prywatna z inicjatywy malarza Kazimierza Stabrowskiego, Teodora Dunina, ordynata hrabiego Adama Krasińskiego i ordynata hrabiego Maurycego Zamoyskiego. Założono Komitet Organizacyjny, który opracował w języku rosyjskim statut powstającej uczelni, zatwierdzony przez władze carskie w 1902. Otwarcie szkoły miało miejsce 17 marca 1904 w budynku przy ul. Wierzbowej 8 w Warszawie. Na czele rady pedagogicznej stanął Kazimierz Stabrowski, w jej skład weszli Konrad Krzyżanowski, Ferdynand Ruszczyc, Karol Tichy i Xawery Dunikowski, następnie dołączyli Tomasz Pajzderski i Edward Trojanowski. Uczniowie byli przyjmowani do klas ogólnych, następnie kierowani do pracowni kierunkowych. Od 1905 uczelnia zabiegała o plac pod budowę własnej siedziby, rok później magistrat wyraził zgodę na dzierżawę gruntu przy ulicy Nadbrzeżnej (obecni Wybrzeże Kościuszkowskie). Od początku uczelnia miała problemy finansowe, składki społeczne spływały nieregularnie, a sytuację pogarszał konflikt pomiędzy Komitetem Opiekuńczym a Kazimierzem Stabrowskim, który ustąpił ze stanowiska 11 marca 1909. Nowym dyrektorem został Stanisław Lentz, a szkoła zaczęła otrzymywać subsydium od magistratu. W latach 1912–1914 Eugenia Kierbedź z własnych funduszy wybudowała gmach zaprojektowany przez Alfonsa Graviera i podarowała szkole. Podczas I wojny światowej władze skonfiskowały gmach, urządzając w nim lazaret. Po wejściu Niemców do Warszawy szpital zlikwidowano i dzięki staraniom prezesa Komitetu Opiekuńczego Stanisława Lubomirskiego z dniem 16 listopada 1915 wznowiono zajęcia. Uczniowie mieli do wyboru trzy pracownie malarskie, Miłosza Kotarbińskiego, Edwarda Trojanowskiego i Stanisława Lentza, pracownię rzeźbiarską Edwarda Wittiga, lekcje anatomii prowadzone przez Edwarda Przewoskiego i zajęcia z historii sztuki wykładanej przez Eligiusza Niewiadomskiego. Szkołę zamknięto 1 lipca 1920; ostatni prezes Komitetu Opiekuńczego Franciszek Lilpop za zgodą Eugenii Kierbedziowej przekazał gmach Państwu Polskiemu.

1923–1932Edytuj

W 1923 przywrócono działalność szkoły. W tym czasie rozpoczęto przygotowania do Międzynarodowej Wystawy Sztuki Dekoracyjnej, która miała się odbyć w 1925 w Paryżu. Program nauczania opracowany przez Wojciecha Jastrzębowskiego zakładał osiągnięcie przez wszystkich studentów znajomości podstawowych zagadnień teoretycznych i plastycznych. Kładziono nacisk na własnoręczne wykonywanie prac w różnych materiałach i technikach. Kurs ogólny obejmował pierwsze dwa lata nauki, podczas którego obowiązywało studium aktu i głowy, mała kompozycja oparta na szkielecie, model gliniany, kompozycja brył i płaszczyzn. Trzeci i czwarty rok był kursem wyższym tzw. specjalnym i obejmował studium aktu i głowy, kompozycję na temat dowolny i zadania z zakresu rzeźby architektonicznej. Poza malarstwem, rzeźbą i sztuką stosowaną wprowadzono grafikę, której pierwszym wykładowcą był Władysław Skoczylas[3].

W 1932 szkoła została przekształcona w Akademię Sztuk Pięknych w Warszawie.

AbsolwenciEdytuj

Wśród absolwentów byli m.in.:

WykładowcyEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Alicja Okońska: Marcin Zaleski: malarz Warszawy. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1990, s. 78. ISBN 83-03-03152-X.
  2. Kalendarium. asp.waw.pl. [dostęp 2020-12-28].
  3. Katalog wystawy "Sztuka wszędzie. Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie 1904–1944" Narodowa Galeria Sztuki Zachęta, Warszawa 2012

BibliografiaEdytuj

  • Ksawery Piwocki: Historia Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie 1904-1964.: Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1965.
  • Włodzimierz Bartoszewicz, Buda na Powiślu, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1966