Otwórz menu główne

Szpital Ewangelicki w Warszawie

Szpital Ewangelicki w Warszawie – istniejący w latach 1736-1943 szpital przy ulicy Karmelickiej w Warszawie. Prowadzony był przez warszawską parafię ewangelicko-augsburską Świętej Trójcy.

Szpital Ewangelicki
Ilustracja
Data założenia 1736
Data likwidacji 1943
Typ szpitala ogólny
Państwo  Polska
Adres ul. Karmelicka 10 (u zbiegu ulic Karmelickiej i Mylnej), Warszawa
Dyrektor dr Ferdynand Dworzaczek (1837-1847) - pierwszy lekarz naczelny
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Szpital Ewangelicki
Szpital Ewangelicki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Szpital Ewangelicki
Szpital Ewangelicki
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Szpital Ewangelicki
Szpital Ewangelicki
Ziemia52°14′46,3200″N 20°59′39,3000″E/52,246200 20,994250

OpisEdytuj

Szpital znajdował się u zbiegu ulic Karmelickiej i Mylnej na terenie pomiędzy dawnymi jurydykami Leszno i Nowolipie.

Oryginalnie powstał na wspólnym luterańsko-kalwińskim terenie. W domu mieszczącym się na terenie ówczesnego cmentarza, jedną z izb przeznaczono na salę dla przyjezdnych do Warszawy, którzy zachorowali. W 1792 cmentarz zlikwidowano i przeniesiono na ulicę Młynarską, a na uprzednio uporządkowanym terenie pocmentarnym w 1769 wzniesiono wspólnie ze zborem reformowanym nowy dom drewniany, specjalnie przeznaczony dla chorych. Dom ten w 1785 został rozbudowany od strony ul. Mylnej. W 1807 w wyniku decyzji sądu teren szpitala przypadł luteranom (pozostała część do dziś przynależy kalwinom, zob. parafia Ewangelicko-Reformowana na Lesznie). W latach 1837-1837 szpital rozbudowano według projektu Adolfa Schula. Nowo wybudowane skrzydło przylegało do luterańskiej kaplicy przycmentarnej. W 1867 doprowadzono oświetlenie gazowe, a w 1869 dwa wodociągi. Ich fundatorami był Michał Kazanowski. W 1893 za sprawą Artura Göbela powstał gmach szpitalny od ulicy Karmelickiej oraz nowa kaplica. W 1924 Emil Gerlach ufundował w szpitalu pracownię rentgenologiczną. W 1925 powstała siedziba Diakonatu dla około 30 wykwalifikowanych sióstr.

W okresie okupacji szpital znalazł się na terenie getta, oddzielony od niego tylko murem. Wiosną 1943, ze względu na likwidację getta zamknięto Szpital Ewangelicki w jego starej siedzibie i od jesieni tego roku zorganizowano szpital przy ulicy Królewskiej 35 w dużo mniejszym zakresie.

W czasie powstania warszawskiego szpital stał się szpitalem powstańczym (tak jak był szpitalem wojskowym w 1920) i mieścił się w kilku punktach miasta: przy ulicy Szpitalnej 5 i 8 oraz ulicy Mokotowskiej 12 w Domu Metodystów. 2 października 1944 roku, po kapitulacji Warszawy, część chorych oraz kilkanaście sióstr diakonis z ks. Z. Michelisem znalazło się w obozie w Pruszkowie.

UpamiętnienieEdytuj

Tablica Nowolipie 9/11Edytuj

Na budynku przy ulicy Nowolipie 9/11 (od strony ulicy Karmelickiej) znajduje się tablica upamiętniająca Szpital:

W tym miejscu stał w latach 1736-1943 Szpital Ewangelicki. Był zawsze ostoją miłosierdzia, człowieczeństwa i wiary w czasach, kiedy spełniał się nazistowski wyrok zagłady. Wierny swej wiekowej misji ratował ludność żydowską z ginącego getta. Tablica upamiętnia męstwo, dobro i uczciwość tych, którzy dochowali wierności Bogu i ludziom w najtrudniejszych chwilach wojny. Ufundowano ją ku czci braterstwa i wspólnoty w cierpieniu z Żydami, których świat nie potrafił ocalić. Fundacja Szpital Ewangelicki w Warszawie, Miasto Detmold, powiat i kościół ewangelicki Lippe, Parafia Ewangelicko-Augsburska św. Trójcy w Warszawie.

Skwer Szpitala EwangelickiegoEdytuj

Rada Warszawy 29 sierpnia na XVII sesji rady podjęła Uchwałę nr XVII/451/2019 w sprawie nadania nazwy Skwer Szpitala Ewangelickiego terenowi zlokalizowanemu pomiędzy ulicami Nowolipie, Karmelicką i Aleją „Solidarności”[1].

PracownicyEdytuj

PrzypisyEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj