Otwórz menu główne

Szpital Zakonu Bonifratrów św. Jana Grandego w Krakowie

Szpital Zakonu Bonifratrów św. Jana Grandegoszpital specjalistyczny w Krakowie mieszczący się przy ul. Trynitarskiej 11.

Szpital Zakonu Bonifratrów św. Jana Grandego
Ilustracja
Gmach w 2014
Dewiza „Czyńmy dobro”
Data założenia 1609
Typ szpitala szpital specjalistyczny
Państwo  Polska
Adres ul. Trynitarska 11
31-061 Kraków
Dyrektor Dorota Puka
Łóżka szpitalne 130
Oddziały szpitalne 5
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Szpital Zakonu Bonifratrów św. Jana Grandego
Szpital Zakonu Bonifratrów św. Jana Grandego
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Szpital Zakonu Bonifratrów św. Jana Grandego
Szpital Zakonu Bonifratrów św. Jana Grandego
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Szpital Zakonu Bonifratrów św. Jana Grandego
Szpital Zakonu Bonifratrów św. Jana Grandego
50,047500°N 19,945278°E/50,047500 19,945278
Strona internetowa
Budynek Szpitala Bonifratrów
Obiekt zabytkowy nr rej. A-577 z 10.V.1976[1]
Ilustracja
Gmach w roku otwarcia 1906
Państwo  Polska
Miejscowość Kraków
Adres ul. Trynitarska 3-11
Architekt Teodor Talowski
Rozpoczęcie budowy 1897
Ukończenie budowy 7.10.1906
Pierwszy właściciel Zakon bonifratrów
Obecny właściciel Zakon bonifratrów
Strona internetowa

Spis treści

Historia[2]Edytuj

Ufundowany w 1609 roku przez Waleriana Montelupiego i wspierany przez krakowskie mieszczaństwo pierwszy bonifraterski Szpital u zbiegu ulic św. Jana i św. Marka służył chorym i cierpiącym przez dwa stulecia.

Dotkliwe zubożenie klasztoru w okresie zaborów sprawiło, że zabrakło funduszy na remont budynków zagrożonych całkowitą ruiną. W 1812 roku wskutek zabiegów biskupa krakowskiego Andrzeja Gawrońskiego król saski i wielki książę warszawski Fryderyk August Wettyn wydał dekret, na mocy którego Bonifratrzy otrzymali na własność opuszczony klasztor wraz z ogrodem i kościół Trynitarzy pw. Świętej Trójcy przy obecnej ulicy Krakowskiej.

W tych trudnych czasach bracia Bonifratrzy odremontowali nową siedzibę i znów zaczęli służyć społeczeństwu Krakowa. Przyznanie Galicji autonomii i objęcie prezydentury miasta przez Józefa Dietla, lekarza i społecznika, poprawiło nieco sytuację Konwentu i Szpitala.

Pomyślny okres działalności rozpoczął się jednak dopiero wraz z wyborem na przeora Konwentu (1891 r.) br. Laetusa Bernatka – Morawianina z pochodzenia, farmaceuty z wykształcenia. Nowy przeor pomimo wielu przeciwności losu postanowił wybudować nowy szpital. Okazją do realizacji tego zamysłu stał się jubileusz 50-lecia panowania cesarza Franciszka Józefa. Zwołana w marcu 1897 roku, w Wiedniu kapituła prowincji austriacko-czeskiej zaakceptowała pomysł L. Bernatka dotyczący wybudowania nowego szpitala w Krakowie, przy ulicy Trynitarskiej. Autorem projektu szpitala był znany architekt, profesor Krakowskiej Wyższej Szkoły Techniczno-Przemysłowej, Teodor Talowski.

Całkowity koszt budowy nowego szpitala wyniósł 450 tys. koron, z czego 369,6 tys. pochodziło ze składek społeczeństwa. W 1898 roku wbudowano kamień węgielny, a uroczyste otwarcie i poświęcenie Szpitala przez ks. kardynała Jana Puzynę odbyło się 7 października 1906 roku.

 
Teodor Talowski, akwarela z 1898 „Gmach Szpitala Zakonu Bonifratrów w Krakowie”

Szpital w dniu otwarcia liczył 100 łóżek i posiadał oddziały: wewnętrzny z pododdziałem gruźliczym, chirurgiczny, skórno-weneryczny z ambulatoriami, ponadto ambulatoria dentystyczne i okulistyczne oraz aptekę. Wyposażony w centralne ogrzewanie, elektryczne oświetlenie złożone ze 130 lamp żarowych, wentylację, zimną i ciepłą wodę oraz specjalistyczną aparaturę medyczną był jednym z najnowocześniejszych szpitali Galicji. Wysoki poziom wyposażenia szpitala został nagrodzony w 1907 roku, podczas X Zjazdu Lekarzy i Przyrodników Polskich złotym medalem „za wzorowe urządzenie”.

Odzyskanie przez Polskę niepodległości w 1918 roku i odrodzenie się w 1922 roku Prowincji Polskiej Zakonu Bonifratrów zaowocowało rozbudową budynku, uzupełnianiem wyposażenia o nowoczesną aparaturę medyczną, zatrudnianiem najlepszych lekarzy stosujących nowe metody leczenia. 15 lipca 1924 otwarto nowy oddział szpitalny obejmujący choroby uszu, nosa i gardła[3].

Po wybuchu II wojny światowej przez wszystkie lata niemieckiej okupacji Szpital pozostawał w rękach braci. Znaleźli w nim zatrudnienie wybitni lekarze zwalniani z przejętych przez Niemców krakowskich klinik. Bonifratrzy zapewniali też schronienie i pomoc medyczną osobom poszukiwanym przez gestapo, współpracowali z ruchem oporu, ukrywali ludzi podziemia, nierzadko ryzykując własnym życiem.

1 stycznia 1949 roku decyzją nowych władz Szpital został upaństwowiony, a w październiku 1950 roku przeszedł całkowicie pod zarząd Miasta Krakowa. Braciom zakazano wstępu na teren Szpitala, czego dobitnym wyrazem stało się zamurowanie przejścia łączącego go z Konwentem. Szpital otrzymał imię Edmunda Biernackiego, patologa i neurologa, filozofa medycyny.

10 maja 1976 roku zespół szpitalny został wpisany na listę obiektów zabytkowych pod numerem A-577[4].

Upadek komunizmu i powstanie III Rzeczypospolitej zainicjowały starania Bonifratrów o odzyskanie Szpitala. Na mocy porozumienia z wojewodą krakowskim 1 stycznia 1997 r. Szpital wrócił do Zakonu. Tym samym stał się pierwszym niepaństwowym szpitalem w Polsce, pw. św. Jana Grandego, reformatora hiszpańskiego szpitalnictwa, wyniesionego na ołtarze przez Jana Pawła II w 1996 roku.

PołożenieEdytuj

Szpital mieści się przy Trynitarskiej 11 na krakowskim Kazimierzu, w budynku zbudowanym w latach 1898-1901, zaprojektowanym przez Teodora Talowskiego, zaś wybudowanym pod kierunkiem Janusza Rawicz-Niedziałkowskiego[5].

Oddziały szpitalneEdytuj

  • Oddział Chorób Wewnętrznych i Angiologii
  • Oddział Chirurgii Ogólnej i Onkologicznej
  • Wojewódzki Oddział Chirurgii Naczyń i Angiologii
  • Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii
  • Oddział Diagnostyczno-Leczniczy

DyrekcjaEdytuj

  • Dyrektor Zarządzający: Jolanta Czaplińska-Jaszczurowska
  • Dyrektor Finansowy: Dorota Puka

PrzypisyEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj